ସନାତନ ଧର୍ମର ପବିତ୍ର ଶିବ ସହସ୍ରନାମର ଏହି ଉତ୍ତର ପିଠିକାରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମହିମା ଓ ଗୁଣଗାଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ସେ ସନାତନ, ସ୍ୱୟଂ-ନିର୍ଭର, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦେବସ୍ରେଷ୍ଠ। ତାଙ୍କୁ କେହି ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଅଜୟ, ଏକାଧିକ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ଓ ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମହାମାର୍ଗ। ସେ ମୁଣ୍ଡ କଟିବାରେ ସମର୍ଥ, ଚିନ୍ତନଶୀଳ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, ଅକ୍ଷୟ, ସାରଥି, ଯୋଗର ଅଧିପତି ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ମାଲିକ। ସମସ୍ତ ବେଦ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବେଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ତୀର୍ଥର ଦେବତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାରଥି, ଜୀବନ ଦାତା, ମନ୍ତ୍ରର ରୂପ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର। ତାଙ୍କର ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ରକ୍ତିମ ଅଙ୍ଗ, ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ମୂଳ ଓ ବିସ୍ତାର, ଅମୃତ ଓ ଅପ୍ରକାଶ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର ତପସ୍ୟାର ଆଧାର। ସେ ଉତ୍କର୍ଷ କରନ୍ତି, ଉତ୍କର୍ଷ ଦାତା, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ମହାନ ଖ୍ୟାତିର ଧାରକ, ସେନା ସମାନ, ଯୁଗ ସମାନ, ଯୋଗ, ଯୁଗର ନିର୍ମାତା, ଦୁଃଖ ହରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଯୁଗର ରୂପ, ଅତିବିଶାଳ ଓ ଅଗମ୍ୟ, ସଂହାର ସ୍ୱରୂପ, ନ୍ୟାୟ ସ୍ଥାପନାକାରୀ, ଆଧାର, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ତ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ। ଅନେକ ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା, ବଡ଼ ମାଳା, ଚନ୍ଦ୍ରର ରୂପ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ନୟନ, ବିଶାଳ ଓ ଲବଣମୟ, ଜଳାଶୟ, ଯୁଗ ଯୁଗର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଉଦୟ ଫଳଦାୟକ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଅଙ୍ଗ, ରତ୍ନ ଭୂଷିତ, ଜଟାଧାରୀ, ବିନ୍ଦୁ ଓ ବିସର୍ଗ, ମଙ୍ଗଳମୟ ମୁଖ, ବାଣ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ୟଶୀଳ। ସେ ନୈବେଦ୍ୟ, ସୁଖର ଉତ୍ପତ୍ତି, ମଧୁର ଗନ୍ଧର ଧାରକ, ମହାଧନୁ, ସୁଗନ୍ଧର ରକ୍ଷକ, ଦିବ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା। ସେ ମଥନ କରନ୍ତି, ପ୍ରଚୁର, ବାୟୁ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ, ତାଳ, ତାଳ, ହସ୍ତତାଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶରୀର, ମହାନ। ସେ ଛତା, ଉତ୍ତମ ଛତା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସଂସାର, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ନିୟମ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିଆ, ବିକଳାଙ୍ଗ, ଅକୃତିମ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, କମଣ୍ଡଳୁଧାରୀ, ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତକ। ସେ ହର୍ୟକ୍ଷ, ଦିଗ୍ଗଜ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶତଜିହ୍ବା, ସହସ୍ରପଦ, ସହସ୍ରମୁଖ, ଦେବତାଙ୍କର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଚାର୍ୟ। ସେ ସହସ୍ରବାହୁ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଧାରକ, ଶରଣଦାତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପବିତ୍ର, ତ୍ରିଅକ୍ଷରୀୟ ମନ୍ତ୍ର, ସବୁଠାରୁ ଅପରିଚିତ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଧୂସର। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ନିର୍ମାତା, ବହୁ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ପାଶ ଓ ଶୂଳ ଧାରୀ, ପଦ୍ମର ଗର୍ଭ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗର୍ଭ, ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମାତା, ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାଜ୍ଞ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଥ, ଅନେକ ରୂପର ଧାରକ, ଅନେକ ଆତ୍ମା, ତୀବ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ, ସ୍ୱୟଂ-ଜନ୍ମା। ସେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି, ବାୟୁ ସମାନ ଶୀଘ୍ର, ମନସ୍ତର ଗତି, ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧମୟ, ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡର ଶିର୍ଷ, ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଗନ୍ଧ, ପୁରୁଷ। ସେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ମହାମାଳା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ନୀଳ କିରୀଟଧାରୀ, ପିଣାକ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ଉମାଙ୍କ ପତି, ଉମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଜାହ୍ନବୀ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଉମାଙ୍କ ସହଧର୍ମଚାରିଣୀ। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବରାହ, ବରଦାନ ଦାତା, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମହାନ ଧ୍ୱନି, ମହାଦୟାଳୁ, ଶମନକର୍ତ୍ତା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଧଳା ଓ ଧୂସର ରୂପ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରୂପ, ପରମାତ୍ମା, ଶୁଭ୍ର ହୃଦୟ, ପ୍ରକୃତିର ଧାରକ, ପ୍ରସନ୍ନ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଧର୍ମର ଆଧାର, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ସେ ଚର ଅଚରରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା, ଅମର, ନନ୍ଦୀର ନାୟକ, ସାଧ୍ୟ, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅମର। ସେ ବ୍ୟାସ, ସୃଷ୍ଟି, ସଂକ୍ଷେପ, ବିସ୍ତାର, ପରିବର୍ତ୍ତନ, ପୁରୁଷ; ଋତୁ, ବର୍ଷ, ମାସ, ପକ୍ଷ ଓ ସଂଖ୍ୟାର ଶେଷ। ସେ ସମୟର ବିଭାଗ—କଳା, କାଷ୍ଠା, ଲବ, ମାତ୍ରା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ, ରାତି ଓ ଛଣ୍ଡ; ସଂସାର ରୂପୀ କ୍ଷେତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜୀବର ବୀଜ, ପ୍ରାଚୀନ ଲିଙ୍ଗ, ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭବର ମୂଳ। ସେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ, ପ୍ରକାଶିତ ଓ ଅପ୍ରକାଶିତ, ପିତା, ମାତା, ପିତାମହ; ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର, ଭୂତଦ୍ୱାର, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ। ସେ ନିର୍ବାଣ ଓ ଆନନ୍ଦ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଓ ପରମ ପଥ; ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ। ସେ ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଗୁରୁ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ମହାମାପକ, ଦେବ ଓ ଦାନବ ଦଳର ଆଶ୍ରୟ। ସେ ଦେବ ଓ ଅସୁର ଦଳର ଅବଲୋକନକାରୀ, ସର୍ବପ୍ରଥମ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କୁ ବରଦାନ କରନ୍ତି। ସେ ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କର ନାୟକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ମହାନ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୁର୍ତ୍ତି, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଆତ୍ମା, ସ୍ୱୟଂ-ଜନ୍ମା। ସେ ଅଙ୍କୁର, ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ଚିକିତ୍ସକ, ନିର୍ମଳ, ଅମଳ, ଅମର, ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ, ହସ୍ତୀନାଥ, ବାଘ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ। ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମିଶ୍ରିତ ରୂପ, ତପସ୍ୟାର ସାର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶୂଳର ମୂଳ, ଅକ୍ଷୟ। ସେ ଗୁପ୍ତ, ପ୍ରିୟ, ସ୍ୱୟଂ ମୂଳ, ଶୁଭ୍ର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଶୃଙ୍ଗଧାରୀ, ପର୍ବତ ପ୍ରିୟ, ଧୂସର, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ରୋଗମୁକ୍ତ।