ശ്രീശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

വ്യാസഃ സര്ഗഃ സുസങ്ക്ഷേപോ വിസ്തരഃ പര്യയോ നരഃ । ഋതുഃ സംവത്സരോ മാസഃ പക്ഷഃ സങ്ഖ്യാസമാപനഃ ॥ ൧൧൧ ॥

അവൻ വ്യാസനാണ്, സൃഷ്ടിയാണ്, സംക്ഷിപ്തമായ വിവരണമാണ്, വിശാലമായ വിശദീകരണമാണ്, മാറ്റമാണ്, മനുഷ്യനാണ്, ঋതുവാണ്, സംവത്സരമാണ്, മാസമാണ്, പക്ഷമാണ്, എണ്ണലിന്റെ സമാപ്തിയാണ്.

കലാ കാഷ്ഠാ ലവാ മാത്രാ മുഹൂര്താഹഃ ക്ഷപാഃ ക്ഷണാഃ । വിശ്വക്ഷേത്രം പ്രജാബീജം ലിങ്ഗമാദ്യസ്തു നിര്ഗമഃ ॥ ൧൧൨ ॥

കല, കഷ്ട, ലവ, മാത്രം, മുഹൂർത്തം, ദിവസം, രാത്രി, ക്ഷണം എന്നിങ്ങനെ സമയത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും അവനാണ്. അവൻ ഈ ലോകത്തിന്റെ നിലവും, സകല ജീവികളുടെ വിത്തും, ആദിമമായ ലിംഗവും, എല്ലാത്തിന്റെ ആരംഭവുമാണ്.

സദസദ്വ്യക്തമവ്യക്തം പിതാ മാതാ പിതാമഹഃ । സ്വര്ഗദ്വാരം പ്രജാദ്വാരം മോക്ഷദ്വാരം ത്രിവിഷ്ടപമ് ॥ ൧൧൩ ॥

അവൻ സത്യം, അസത്യം, പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതും, പിതാവും മാതാവും പിതാമഹനും ആകുന്നു. സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വാതിലും, സകല ജീവികൾക്കുള്ള വാതിലും, മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള വാതിലും, പരമമായ ലോകവുമാണ് അവൻ.

നിര്വാണം ഹ്ലാദനശ്ചൈവ ബ്രഹ്മലോകഃ പരാ ഗതിഃ । ദേവാസുരവിനിര്മാതാ ദേവാസുരപരായണഃ ॥ ൧൧൪ ॥

അവൻ നിർവാണവും ആനന്ദവും, ബ്രഹ്മലോകവും പരമഗതിയും ആകുന്നു. ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, അവർക്കെല്ലാം പരമാശ്രയവുമാണ്.

ദേവാസുരഗുരുര്ദേവോ ദേവാസുരനമസ്കൃതഃ । ദേവാസുരമഹാമാത്രോ ദേവാസുരഗണാശ്രയഃ ॥ ൧൧൫ ॥

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഗുരുവും, അവരൊക്കെയും വന്ദിക്കുന്ന ദൈവവും, അവരിൽ ഏറ്റവും വലിയവനും, ദേവാസുരഗണങ്ങളുടെ ആശ്രയവുമാണ് അവൻ.

ദേവാസുരഗണാധ്യക്ഷോ ദേവാസുരഗണാഗ്രണീഃ । ദേവാതിദേവോ ദേവര്ഷിര്ദേവാസുരവരപ്രദഃ ॥ ൧൧൬ ॥ [ദേവാദി]

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും കൂട്ടങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനും, ആ കൂട്ടങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലുള്ളവനും, ദേവന്മാരിൽ അതിവിശിഷ്ടനായ ദൈവവും, ദൈവമുനിയുമാണ്. ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ഇഷ്ടംപോലെ വരങ്ങൾ നൽകുന്നവനുമാണ്.

ദേവാസുരേശ്വരോ വിശ്വോ ദേവാസുരമഹേശ്വരഃ । സര്വദേവമയോഽചിന്ത്യോ ദേവതാത്മാഽഽത്മസമ്ഭവഃ ॥ ൧൧൭ ॥

ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഇശ്വരനും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, ദേവാസുരന്മാരുടെ മഹേശ്വരനും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും രൂപവും, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്തവനും, ദൈവശക്തികളുടെ ആത്മാവും, സ്വയം ജനിച്ചവനും ആകുന്നു.

ഉദ്ഭിത്ത്രിവിക്രമോ വൈദ്യോ വിരജോ നീരജോഽമരഃ । ഈഡ്യോ ഹസ്തീശ്വരോ വ്യാഘ്രോ ദേവസിംഹോ നരര്ഷഭഃ ॥ ൧൧൮ ॥

ഉദ്ഭവം ചെയ്യുന്നവനും, മൂന്നു വലിയ ചുവടുകൾ വെയ്ക്കുന്നവനും, രോഗങ്ങൾ മാറ്റുന്നവനും, കളങ്കമില്ലാത്തവനും, മലിനതയില്ലാത്തവനും, മരണമില്ലാത്തവനും, സ്തുതിക്കു യോജ്യനായവനും, ആനകളുടെ ഉടമയും, കടുവയും, ദേവന്മാരിൽ സിംഹവും, മനുഷ്യരിൽ ഋഷഭനുമാണ്.

വിബുധോഽഗ്രവരഃ സൂക്ഷ്മഃ സര്വദേവസ്തപോമയഃ । സുയുക്തഃ ശോഭനോ വജ്രീ പ്രാസാനാം പ്രഭവോഽവ്യയഃ ॥ ൧൧൯ ॥

അത്യന്തം ജ്ഞാനമുള്ളവനും, മുൻപന്തിയിലും ഏറ്റവും ഉത്തമനുമാണ്. സൂക്ഷ്മസ്വഭാവമുള്ളവനും, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും രൂപവും, തപസ്സിന്റെ സാരവും, നന്നായി ഒരുക്കിയവനും, ഭംഗിയുള്ളവനും, വജ്രായുധം കൈവശമുള്ളവനും, കുന്തങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും, നശിക്കാത്തവനും ആകുന്നു.

ഗുഹഃ കാന്തോ നിജഃ സര്ഗഃ പവിത്രം സര്വപാവനഃ । ശൃങ്ഗീ ശൃങ്ഗപ്രിയോ ബഭ്രൂ രാജരാജോ നിരാമയഃ ॥ ൧൨൦ ॥

അവൻ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, പ്രിയങ്കരൻ, സ്വയം ഉദ്ഭവിച്ചവൻ, നിർമലൻ, എല്ലാം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൻ, കൊമ്പുള്ളവൻ, മലശിഖരങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവൻ, കപ്പിലവർണ്ണൻ, രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവ്, രോഗരഹിതൻ.

അഭിരാമഃ സുരഗണോ വിരാമഃ സര്വസാധനഃ । ലലാടാക്ഷോ വിശ്വദേവോ ഹരിണോ ബ്രഹ്മവര്ചസഃ ॥ ൧൨൧ ॥

അവൻ ആനന്ദകരൻ, ദേവതകളുടെ നാഥൻ, സർവ്വം അവസാനിപ്പിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ സിദ്ധികൾക്കും മാർഗ്ഗം, നെറ്റിയിൽ കണ്ണുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ ദൈവം, പൊന്നുപോലെയുള്ളവൻ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ തേജസ്സുള്ളവൻ.

സ്ഥാവരാണാം പതിശ്ചൈവ നിയമേന്ദ്രിയവര്ധനഃ । സിദ്ധാര്ഥഃ സിദ്ധഭൂതാര്ഥോഽചിന്ത്യഃ സത്യവ്രതഃ ശുചിഃ ॥ ൧൨൨ ॥

അവൻ അചഞ്ചലജന്തുക്കളുടെ രക്ഷകൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നവൻ, ലക്ഷ്യം സിദ്ധിച്ചവൻ, സിദ്ധമായ സ്വഭാവമുള്ളവൻ, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്തവൻ, സത്യവ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ, ശുദ്ധൻ.

വ്രതാധിപഃ പരം ബ്രഹ്മ ഭക്താനാം പരമാ ഗതിഃ । [ഭക്താനുഗ്രഹകാരകഃ] വിമുക്തോ മുക്തതേജാശ്ച ശ്രീമാന് ശ്രീവര്ധനോ ജഗത് ॥ ൧൨൩ ॥

അവൻ വ്രതങ്ങളുടെ അധിപൻ, പരബ്രഹ്മം, ഭക്തർക്കുള്ള പരമഗതി, ഭക്തർക്കു കൃപചെയ്യുന്നവൻ, മോചിതൻ, മോക്ഷത്തിന്റെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, ഐശ്വര്യവാൻ, ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ, ലോകം തന്നെയാണ്.

ശ്രീ ശിവ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രമ് – ഉത്തരപീഠിക (ഫലശ്രുതി)

ഇത് ശ്രീ ശിവ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രത്തിന്റെ ഉത്തരപീഠിക, ഫലശൃതി ആണു.