ಶ್ರೀಶಿವಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್

ಗಣ್ಡಲೀ ಮೇರುಧಾಮಾ ಚ ದೇವಾಧಿಪತಿರೇವ ಚ । ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷಃ ಸಾಮಾಸ್ಯ ಋಕ್ಸಹಸ್ರಾಮಿತೇಕ್ಷಣಃ ॥ ೬೧ ॥

ಅವನು ಗಂಡಳಿಯೂ ಹೌದು, ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಆಧಾರವೂ ಹೌದು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಹೌದು; ಅವನ ತಲೆ ಅಥರ್ವವೇದ, ಬಾಯಿ ಸಾಮವೇದ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಋಗ್ವೇದಗಳ ಪ್ರಕಾಶವಿದೆ.

ಯಜುಃ ಪಾದಭುಜೋ ಗುಹ್ಯಃ ಪ್ರಕಾಶೋ ಜಙ್ಗಮಸ್ತಥಾ । ಅಮೋಘಾರ್ಥಃ ಪ್ರಸಾದಶ್ಚ ಅಭಿಗಮ್ಯಃ ಸುದರ್ಶನಃ ॥ ೬೨ ॥

ಅವನ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಯಜುರ್ವೇದದ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ; ಅವನು ಗುಪ್ತನೂ, ಸ್ಪಷ್ಟನೂ, ಸದಾ ಚಲಿಸುವವನೂ ಹೌದು; ಅವನ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವಾಗಲೂ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನು ದಯಾಳುವೂ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವವನೂ, ಸುಂದರ ದೃಷ್ಟಿಯವನೂ ಹೌದು.

ಉಪಕಾರಃ ಪ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಃ ಕನಕಃ ಕಾಞ್ಚನಚ್ಛವಿಃ । ನಾಭಿರ್ನನ್ದಿಕರೋ ಭಾವಃ ಪುಷ್ಕರಸ್ಥಪತಿಃ ಸ್ಥಿರಃ ॥ ೬೩ ॥

ಅವನು ಸದಾ ಉಪಕಾರಿಯಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವವನು; ಅವನು ಬಂಗಾರದಂತಿರುವವನು, ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ವರ್ಣವಿರುವವನು; ಅವನು ನಾಭಿಯೂ ಹೌದು, ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಭಾವರೂಪಿಯೂ ಹೌದು, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಡೆಯನೂ, ಸ್ಥಿರನೂ ಹೌದು.

ದ್ವಾದಶಸ್ತ್ರಾಸನಶ್ಚಾದ್ಯೋ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಸಮಾಹಿತಃ । ನಕ್ತಂ ಕಲಿಶ್ಚ ಕಾಲಶ್ಚ ಮಕರಃ ಕಾಲಪೂಜಿತಃ ॥ ೬೪ ॥

ಹನ್ನೆರಡು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವರು, ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪಿ, ಸದಾ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು; ಅವರು ರಾತ್ರಿ, ಕಲಿಯುಗ, ಕಾಲ, ಮಕರ, ಮತ್ತು ಕಾಲವೂ ಪೂಜಿಸುವವರು.

ಸಗಣೋ ಗಣಕಾರಶ್ಚ ಭೂತವಾಹನಸಾರಥಿಃ । ಭಸ್ಮಶಯೋ ಭಸ್ಮಗೋಪ್ತಾ ಭಸ್ಮಭೂತಸ್ತರುರ್ಗಣಃ ॥ ೬೫ ॥

ಅವರು ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರು, ಗಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು, ಭೂತಗಳ ವಾಹನದ ಸಾರಥಿ; ಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಭಸ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು, ತಾವೇ ಭಸ್ಮವಾಗಿರುವವರು, ಮರ ಮತ್ತು ಗಣರೂಪಿಯವರು.

ಲೋಕಪಾಲಸ್ತಥಾಽಲೋಕೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಪೂಜಿತಃ । ಶುಕ್ಲಸ್ತ್ರಿಶುಕ್ಲಃ ಸಮ್ಪನ್ನಃ ಶುಚಿರ್ಭೂತನಿಷೇವಿತಃ ॥ ೬೬ ॥

ಅವರು ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಕರು, ಆದರೆ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಅತೀತರು; ಮಹಾತ್ಮರು, ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುವವರು; ಶುದ್ಧರು, ಮೂವರು ಶುದ್ಧರು, ಸಂಪೂರ್ಣರು, ಪಾವನರು, ಭೂತಗಳು ಸೇವಿಸುವವರು.

ಆಶ್ರಮಸ್ಥಃ ಕ್ರಿಯಾವಸ್ಥೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಮತಿರ್ವರಃ । ವಿಶಾಲಶಾಖಸ್ತಾಮ್ರೋಷ್ಠೋ ಹ್ಯಮ್ಬುಜಾಲಃ ಸುನಿಶ್ಚಲಃ ॥ ೬೭ ॥

ಅವರು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ವಿಶಾಲವಾದ ಶಾಖೆಗಳವರು, ಕೆಂಪು ತುಟಿಗಳವರು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳವರು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತರು.

ಕಪಿಲಃ ಕಪಿಶಃ ಶುಕ್ಲ ಆಯುಶ್ಚೈವ ಪರೋಃ । ಗನ್ಧರ್ವೋ ಹ್ಯದಿತಿಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಃ ಸುವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸುಶಾರದಃ ॥ ೬೮ ॥

ಅವನು ಕಪಿಲನು, ಕಪಿಶನು, ಶುದ್ಧನು, ಜೀವನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು; ಅವನು ಗಂಧರ್ವನು, ಅದಿತಿಯು, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು, ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವನು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು.

ಪರಶ್ವಧಾಯುಧೋ ದೇವೋ ಹ್ಯನುಕಾರೀ ಸುಬಾನ್ಧವಃ । ತುಮ್ಬವೀಣೋ ಮಹಾಕ್ರೋಧ ಊರ್ಧ್ವರೇತಾ ಜಲೇಶಯಃ ॥ ೬೯ ॥

ಈ ದೇವರು ಪರಶು ಎಂಬ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಅನುಕರಣ ಮಾಡುವವನು, ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನು; ತುಂಬೀ ವೀಣೆಯನ್ನು ವಾದಿಸುವವನು, ಭಾರೀ ಕೋಪವುಳ್ಳವನು, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ವೀರ್ಯವುಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಉಗ್ರೋ ವಂಶಕರೋ ವಂಶೋ ವಂಶನಾದೋ ಹ್ಯನಿನ್ದಿತಃ । ಸರ್ವಾಙ್ಗರೂಪೋ ಮಾಯಾವೀ ಸುಹೃದೋ ಹ್ಯನಿಲೋಽನಲಃ ॥ ೭೦ ॥

ಅವನು ಭಯಂಕರನು, ವಂಶದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ವಂಶವೇ ಆಗಿರುವವನು, ವಂಶದ ನಾದ, ದೋಷರಹಿತನು; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು, ಮಾಯೆಯ ಒಡೆಯನು, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನು, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಬನ್ಧನೋ ಬನ್ಧಕರ್ತಾ ಚ ಸುಬನ್ಧನವಿಮೋಚನಃ । ಸ ಯಜ್ಞಾರಿಃ ಸ ಕಾಮಾರಿರ್ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರೋ ಮಹಾಯುಧಃ ॥ ೭೧ ॥

ಅವನು ಬಂಧನ, ಬಂಧನ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವವನು; ಅವನು ಯಜ್ಞದ ಶತ್ರು, ಕಾಮದ ಶತ್ರು, ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳವನು ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಯೋಧನು.

ಬಹುಧಾ ನಿನ್ದಿತಃ ಶರ್ವಃ ಶಙ್ಕರಃ ಶಙ್ಕರೋಽಧನಃ । ಅಮರೇಶೋ ಮಹಾದೇವೋ ವಿಶ್ವದೇವಃ ಸುರಾರಿಹಾ ॥ ೭೨ ॥

ಶರ್ವನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೂಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವನು ಶಂಕರ, ಸದಾ ಹಿತಕರನು, ದಾರಿದ್ರ್ಯವಂತನು; ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಮಹಾದೇವ, ಎಲ್ಲರ ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು.

ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯೋಽನಿಲಾಭಶ್ಚ ಚೇಕಿತಾನೋ ಹವಿಸ್ತಥಾ । [ಹರಿ] ಅಜೈಕಪಾಚ್ಚ ಕಾಪಾಲೀ ತ್ರಿಶಙ್ಕುರಜಿತಃ ಶಿವಃ ॥ ೭೩ ॥

ಅವನು ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ಗಾಳಿಯಂತಿರುವವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು; [ಹರಿ], ಅಜೈಕಪಾದ, ಕಪಾಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ತ್ರಿಶಂಕುವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಶಿವನು.

ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ಧೂಮಕೇತುಃ ಸ್ಕನ್ದೋ ವೈಶ್ರವಣಸ್ತಥಾ । ಧಾತಾ ಶಕ್ರಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಮಿತ್ರಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ಧ್ರುವೋ ಧರಃ ॥ ೭೪ ॥

ಅವನು ಧನ್ವಂತರಿ, ಧೂಮಕೇತು, ಸ್ಕಂದ, ವೈಶ್ರವಣ; ಅವನು ಧಾತೃ, ಶಕ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಮಿತ್ರ, ತ್ವಷ್ಟೃ, ಧ್ರುವ, ಧರ.

ಪ್ರಭಾವಃ ಸರ್ವಗೋ ವಾಯುರರ್ಯಮಾ ಸವಿತಾ ರವಿಃ । ಉಷಙ್ಗುಶ್ಚ ವಿಧಾತಾ ಚ ಮಾನ್ಧಾತಾ ಭೂತಭಾವನಃ ॥ ೭೫ ॥

ಅವನು ಪ್ರಭಾವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ವಾಯು, ಅರ್ಯಮನ್, ಸವಿತೃ, ರವಿ; ಉಷಂಗು, ವಿಧಾತ, ಮಾಂಧಾತ, ಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ.

ವಿಭುರ್ವರ್ಣವಿಭಾವೀ ಚ ಸರ್ವಕಾಮಗುಣಾವಹಃ । ಪದ್ಮನಾಭೋ ಮಹಾಗರ್ಭಶ್ಚನ್ದ್ರವಕ್ತ್ರೋಽನಿಲೋಽನಲಃ ॥ ೭೬ ॥

ಅವನೊಬ್ಬನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಇಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು. ಅವನು ಪದ್ಮನಾಭ, ಮಹಾ ಗರ್ಭ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವಿರುವವನು, ಗಾಳಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಗ್ನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಬಲವಾಂಶ್ಚೋಪಶಾನ್ತಶ್ಚ ಪುರಾಣಃ ಪುಣ್ಯಚಞ್ಚುರೀ । ಕುರುಕರ್ತಾ ಕುರುವಾಸೀ ಕುರುಭೂತೋ ಗುಣೌಷಧಃ ॥ ೭೭ ॥

ಅವನು ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಶಾಂತನೂ ಹಳೆಯವನೂ ಶುಭವಾದ ಚಂಚುವುಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮಾಡುವವನು, ಕುರುಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುವವನು, ಕುರುಗಳಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವನು, ಗುಣಗಳೆಂಬ ಔಷಧಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವಾಶಯೋ ದರ್ಭಚಾರೀ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪತಿಃ । ದೇವದೇವಃ ಸುಖಾಸಕ್ತಃ ಸದಸತ್ಸರ್ವರತ್ನವಿತ್ ॥ ೭೮ ॥

ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಆಶ್ರಯ, ದರ್ಭೆ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಒಡೆಯ. ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆ, ಸುಖದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನೂ, ಇರುವದೂ ಇಲ್ಲದದೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು.

ಕೈಲಾಸಗಿರಿವಾಸೀ ಚ ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಸಂಶ್ರಯಃ । ಕೂಲಹಾರೀ ಕೂಲಕರ್ತಾ ಬಹುವಿದ್ಯೋ ಬಹುಪ್ರದಃ ॥ ೭೯ ॥

ಅವನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು. ಅವನು ವಂಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವನು, ವಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಬಹಳ ಜ್ಞಾನವಿರುವವನು, ಬಹಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನೂ ನೀಡುವವನು.

ವಣಿಜೋ ವರ್ಧಕೀ ವೃಕ್ಷೋ ವಕುಲಶ್ಚನ್ದನಶ್ಛದಃ । ಸಾರಗ್ರೀವೋ ಮಹಾಜತ್ರುರಲೋಲಶ್ಚ ಮಹೌಷಧಃ ॥ ೮೦ ॥

ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಬಡಿಗ, ಮರ, ಬಕೂಲ ಮರ, ಚಂದನ, ಆಶ್ರಯ; ಬಲವಾದ ಕಂಠದವರು, ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳವರು, ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಔಷಧಿಯೂ ಹೌದು.

ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಾರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಶ್ಛನ್ದೋವ್ಯಾಕರಣೋತ್ತರಃ । ಸಿಂಹನಾದಃ ಸಿಂಹದಂಷ್ಟ್ರಃ ಸಿಂಹಗಃ ಸಿಂಹವಾಹನಃ ॥ ೮೧ ॥

ಅವರು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವರು, ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದವರು, ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದ ಪಂಡಿತರು; ಸಿಂಹದ ಹಾವು, ಸಿಂಹದ ಹಲ್ಲುಗಳವರು, ಸಿಂಹದಂತೆ ನಡೆಯುವವರು ಮತ್ತು ಸಿಂಹವನ್ನು ಏರಿ ಹೋಗುವವರೂ ಹೌದು.

ಪ್ರಭಾವಾತ್ಮಾ ಜಗತ್ಕಾಲಸ್ಥಾಲೋ ಲೋಕಹಿತಸ್ತರುಃ । ಸಾರಙ್ಗೋ ನವಚಕ್ರಾಙ್ಗಃ ಕೇತುಮಾಲೀ ಸಭಾವನಃ ॥ ೮೨ ॥

ಅವರು ಸತ್ವಸ್ವರೂಪಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಕಾಲ, ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ವೃಕ್ಷ; ಮೃಗಚಿಹ್ನೆಯುಳ್ಳವರು, ಒಂಬತ್ತು ಚಕ್ರಗಳ ರೂಪದವರು, ಧ್ವಜವನ್ನು ಧರಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರೂ ಹೌದು.

ಭೂತಾಲಯೋ ಭೂತಪತಿರಹೋರಾತ್ರಮನಿನ್ದಿತಃ ॥ ೮೩ ॥

ಅವರು ಭೂತಗಳ ನಿವಾಸ, ಭೂತಪತಿ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೋಷಿಯೂ ಹೌದು.

ವಾಹಿತಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ನಿಲಯಶ್ಚ ವಿಭುರ್ಭವಃ । ಅಮೋಘಃ ಸಮ್ಯತೋ ಹ್ಯಶ್ವೋ ಭೋಜನಃ ಪ್ರಾಣಧಾರಣಃ ॥ ೮೪ ॥

ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲವಾದವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಫಲವಾಗದವನು, ತನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಕುದುರೆಯಂತೆ ವೇಗಿಯಾದವನು, ಆಹಾರವಾಗಿರುವವನು, ಉಸಿರನ್ನು ಉಳಿಸುವವನು.

ಧೃತಿಮಾನ್ ಮತಿಮಾನ್ ದಕ್ಷಃ ಸತ್ಕೃತಶ್ಚ ಯುಗಾಧಿಪಃ । ಗೋಪಾಲಿರ್ಗೋಪತಿರ್ಗ್ರಾಮೋ ಗೋಚರ್ಮವಸನೋ ಹರಿಃ ॥ ೮೫ ॥

ದೃಢಚಿತ್ತನಾದವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಕೌಶಲ್ಯವಂತನು, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಗೌರವಪಡುವವನು, ಯುಗಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಹಸುವಿನ ರಕ್ಷಕ, ಹಸುವಿನ ಒಡೆಯ, ಗ್ರಾಮದ ಪಾಲಕ, ಹಸುವಿನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು.

ಹಿರಣ್ಯಬಾಹುಶ್ಚ ತಥಾ ಗುಹಾಪಾಲಃ ಪ್ರವೇಶಿನಾಮ್ । ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾರಿರ್ಮಹಾಹರ್ಷೋ ಜಿತಕಾಮೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥ ೮೬ ॥

ಹೆಮ್ಮೆಯ ಚಿನ್ನದ ಕೈಗಳಿರುವವನು, ಗುಹೆಗಳ ರಕ್ಷಕ, ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಭಯಾನಕ ಶತ್ರುವಾದವನು, ಮಹಾನಂದದ ಮೂಲ, ಕಾಮವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು.

ಗಾನ್ಧಾರಶ್ಚ ಸುವಾಸಶ್ಚ ತಪಃಸಕ್ತೋ ರತಿರ್ನರಃ । ಮಹಾಗೀತೋ ಮಹಾನೃತ್ಯೋ ಹ್ಯಪ್ಸರೋಗಣಸೇವಿತಃ ॥ ೮೭ ॥

ಗಾಂಧಾರ ದೇಶದವನು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಮಹಾ ಗಾಯಕ, ಮಹಾ ನೃತ್ಯಗಾರ, ಅಪ್ಸರಸರು ಸೇವಿಸುವವನು.

ಮಹಾಕೇತುರ್ಮಹಾಧಾತುರ್ನೈಕಸಾನುಚರಶ್ಚಲಃ । ಆವೇದನೀಯ ಆದೇಶಃ ಸರ್ವಗನ್ಧಸುಖಾವಹಃ ॥ ೮೮ ॥

ಮಹಾಕೇತು, ಮಹಾಧಾರ, ಅನೇಕರೊಂದಿಗೆ ಇರುವವನು, ಸದಾ ಚಲಿಸುವವನು; ಅವನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಬೇಕಾದವನು, ಆದೇಶರೂಪ, ಎಲ್ಲ ಸುಗಂಧಗಳ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತರುವವನು.

ತೋರಣಸ್ತಾರಣೋ ವಾತಃ ಪರಿಧೀ ಪತಿಖೇಚರಃ । ಸಮ್ಯೋಗೋ ವರ್ಧನೋ ವೃದ್ಧೋ ಅತಿವೃದ್ಧೋ ಗುಣಾಧಿಕಃ ॥ ೮೯ ॥

ಅವನು ಬಾಗಿಲು, ರಕ್ಷಕ, ಗಾಳಿ, ಸುತ್ತುವರಿದವನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರ ಒಡೆಯನು; ಅವನು ಸಂಗಮ, ಬೆಳೆಯುವವನು, ವೃದ್ಧ, ತುಂಬಾ ಹಳೆಯವನು, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.