ಶ್ರೀಶಿವಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್

ಬಹುಪ್ರಸಾದಃ ಸುಸ್ವಪ್ನೋ ದರ್ಪಣೋಽಥ ತ್ವಮಿತ್ರಜಿತ್ । ವೇದಕಾರೋ ಮನ್ತ್ರಕಾರೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಸಮರಮರ್ದನಃ ॥ ೫೧ ॥

ಅವನು ಬಹು ಅನುಗ್ರಹಶೀಲನು, ಶುಭಸ್ವಪ್ನಗಳನುಂಟುಮಾಡುವವನು, ಕನ್ನಡಿಯಂತಿರುವವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನು; ವೇದಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಮಂತ್ರಗಳ ರಚನೆ ಮಾಡುವವನು, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.

ಮಹಾಮೇಘನಿವಾಸೀ ಚ ಮಹಾಘೋರೋ ವಶೀಕರಃ । ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೋ ಮಹಾಜ್ವಾಲೋ ಅತಿಧೂಮ್ರೋ ಹುತೋ ಹವಿಃ ॥ ೫೨ ॥

ಮಹಾ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಭಯಂಕರನಾದವನು, ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವನು; ಅವನ ಜ್ವಾಲೆ ಅಗ್ನಿಯಂತಿದೆ, ಅವನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಪಾರವಾದದ್ದು, ದಟ್ಟವಾದ ಹೊಗೆಯೊಳಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹವಿಸು ಕೂಡ ಅವನೇ.

ವೃಷಣಃ ಶಙ್ಕರೋ ನಿತ್ಯವರ್ಚಸ್ವೀ ಧೂಮಕೇತನಃ । ನೀಲಸ್ತಥಾಙ್ಗಲುಬ್ಧಶ್ಚ ಶೋಭನೋ ನಿರವಗ್ರಹಃ ॥ ೫೩ ॥

ಬಲಶಾಲಿಯಾದವನು, ಸದಾ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಕಾಶಮಯನಾದವನು, ಹೊಗೆಯನ್ನು ಧ್ವಜವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವನು; ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನು, ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಸುಂದರನಾದವನು, ಯಾರಿಂದಲೂ ತಡೆಯಲಾಗದವನು.

ಸ್ವಸ್ತಿದಃ ಸ್ವಸ್ತಿಭಾವಶ್ಚ ಭಾಗೀ ಭಾಗಕರೋ ಲಘುಃ । ಉತ್ಸಙ್ಗಶ್ಚ ಮಹಾಙ್ಗಶ್ಚ ಮಹಾಗರ್ಭಪರಾಯಣಃ ॥ ೫೪ ॥

ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಸ್ವರೂಪನಾದವನು, ಭಾಗ್ಯವಂತನೂ, ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಹಂಚುವವನೂ, ಸುಲಭನಾದವನು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ರಯನೂ, ಮಹಾ ಶರೀರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಮಹಾ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು.

ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಃ ಸುವರ್ಣಶ್ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ । ಮಹಾಪಾದೋ ಮಹಾಹಸ್ತೋ ಮಹಾಕಾಯೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ॥ ೫೫ ॥

ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನು, ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ರೂಪನಾದವನು; ಅವನ ಪಾದಗಳು ಮಹತ್ತರವಾದವು, ಕೈಗಳು ದೊಡ್ಡವು, ದೇಹವು ವಿಶಾಲವಾದದು, ಅವನ ಯಶಸ್ಸು ಅಪಾರ.

ಮಹಾಮೂರ್ಧಾ ಮಹಾಮಾತ್ರೋ ಮಹಾನೇತ್ರೋ ನಿಶಾಲಯಃ । ಮಹಾನ್ತಕೋ ಮಹಾಕರ್ಣೋ ಮಹೋಷ್ಠಶ್ಚ ಮಹಾಹನುಃ ॥ ೫೬ ॥

ಅವನ ತಲೆ ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಅಳತೆ ಅಪಾರ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಶಾಲ, ಅವನು ರಾತ್ರಿಯ ನಿವಾಸ, ಅವನು ಮಹಾ ಅಂತ್ಯಕಾರಕ, ಅವನ ಕಿವಿಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ತುಟಿಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಹನುವು ದೊಡ್ಡದು.

ಮಹಾನಾಸೋ ಮಹಾಕಮ್ಬುರ್ಮಹಾಗ್ರೀವಃ ಶ್ಮಶಾನಭಾಕ್ । ಮಹಾವಕ್ಷಾ ಮಹೋರಸ್ಕೋ ಹ್ಯನ್ತರಾತ್ಮಾ ಮೃಗಾಲಯಃ ॥ ೫೭ ॥

ಅವನ ಮೂಗು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಗಂಟು ಬಲವಾದದು, ಅವನ ಕಂಠ ದೊಡ್ಡದು, ಅವನು ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಅವನ ಎದೆ ವಿಶಾಲ, ಅವನ ಹೃದಯ ವಿಶಾಲ, ಅವನು ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮ, ಅವನು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಿವಾಸ.

ಲಮ್ಬನೋ ಲಮ್ಬಿತೋಷ್ಠಶ್ಚ ಮಹಾಮಾಯಃ ಪಯೋನಿಧಿಃ । ಮಹಾದನ್ತೋ ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರೋ ಮಹಾಜಿಹ್ವೋ ಮಹಾಮುಖಃ ॥ ೫೮ ॥

ಅವನ ದೇಹ ಬಾಗಿರುವಂತೆ, ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ, ಅವನು ಮಹಾ ಮಾಯೆಯು, ಅವನು ಪಯೋದಾಧಿಯು, ಅವನ ಹಲ್ಲುಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ದವಳುಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಬಾಯಿ ದೊಡ್ಡದು.

ಮಹಾನಖೋ ಮಹಾರೋಮಾ ಮಹಾಕೇಶೋ ಮಹಾಜಟಃ । ಪ್ರಸನ್ನಶ್ಚ ಪ್ರಸಾದಶ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಯೋ ಗಿರಿಸಾಧನಃ ॥ ೫೯ ॥

ಅವನ ನೇಲುಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ರೋಮಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಕೂದಲು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಜಟೆಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನು ದಯಾಳು, ಅವನು ಅನುಗ್ರಹ, ಅವನು ನಂಬಿಗಸ್ತನು, ಅವನು ಪರ್ವತದ ಆಧಾರ.

ಸ್ನೇಹನೋಽಸ್ನೇಹನಶ್ಚೈವ ಅಜಿತಶ್ಚ ಮಹಾಮುನಿಃ । ವೃಕ್ಷಾಕಾರೋ ವೃಕ್ಷಕೇತುರನಲೋ ವಾಯುವಾಹನಃ ॥ ೬೦ ॥

ಅವನು ಒಬ್ಬ ವೇಳೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದವನೂ ಹೌದು; ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ಮಹಾನ್ ತಪಸ್ವಿ; ಮರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು, ಮರದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು; ಅವನು ಅಗ್ನಿಯೂ ಹೌದು, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನು ಕೂಡ.

ಗಣ್ಡಲೀ ಮೇರುಧಾಮಾ ಚ ದೇವಾಧಿಪತಿರೇವ ಚ । ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷಃ ಸಾಮಾಸ್ಯ ಋಕ್ಸಹಸ್ರಾಮಿತೇಕ್ಷಣಃ ॥ ೬೧ ॥

ಅವನು ಗಂಡಳಿಯೂ ಹೌದು, ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಆಧಾರವೂ ಹೌದು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಹೌದು; ಅವನ ತಲೆ ಅಥರ್ವವೇದ, ಬಾಯಿ ಸಾಮವೇದ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಋಗ್ವೇದಗಳ ಪ್ರಕಾಶವಿದೆ.

ಯಜುಃ ಪಾದಭುಜೋ ಗುಹ್ಯಃ ಪ್ರಕಾಶೋ ಜಙ್ಗಮಸ್ತಥಾ । ಅಮೋಘಾರ್ಥಃ ಪ್ರಸಾದಶ್ಚ ಅಭಿಗಮ್ಯಃ ಸುದರ್ಶನಃ ॥ ೬೨ ॥

ಅವನ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಯಜುರ್ವೇದದ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ; ಅವನು ಗುಪ್ತನೂ, ಸ್ಪಷ್ಟನೂ, ಸದಾ ಚಲಿಸುವವನೂ ಹೌದು; ಅವನ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವಾಗಲೂ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನು ದಯಾಳುವೂ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವವನೂ, ಸುಂದರ ದೃಷ್ಟಿಯವನೂ ಹೌದು.

ಉಪಕಾರಃ ಪ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಃ ಕನಕಃ ಕಾಞ್ಚನಚ್ಛವಿಃ । ನಾಭಿರ್ನನ್ದಿಕರೋ ಭಾವಃ ಪುಷ್ಕರಸ್ಥಪತಿಃ ಸ್ಥಿರಃ ॥ ೬೩ ॥

ಅವನು ಸದಾ ಉಪಕಾರಿಯಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವವನು; ಅವನು ಬಂಗಾರದಂತಿರುವವನು, ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ವರ್ಣವಿರುವವನು; ಅವನು ನಾಭಿಯೂ ಹೌದು, ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಭಾವರೂಪಿಯೂ ಹೌದು, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಡೆಯನೂ, ಸ್ಥಿರನೂ ಹೌದು.

ದ್ವಾದಶಸ್ತ್ರಾಸನಶ್ಚಾದ್ಯೋ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಸಮಾಹಿತಃ । ನಕ್ತಂ ಕಲಿಶ್ಚ ಕಾಲಶ್ಚ ಮಕರಃ ಕಾಲಪೂಜಿತಃ ॥ ೬೪ ॥

ಹನ್ನೆರಡು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವರು, ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪಿ, ಸದಾ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು; ಅವರು ರಾತ್ರಿ, ಕಲಿಯುಗ, ಕಾಲ, ಮಕರ, ಮತ್ತು ಕಾಲವೂ ಪೂಜಿಸುವವರು.

ಸಗಣೋ ಗಣಕಾರಶ್ಚ ಭೂತವಾಹನಸಾರಥಿಃ । ಭಸ್ಮಶಯೋ ಭಸ್ಮಗೋಪ್ತಾ ಭಸ್ಮಭೂತಸ್ತರುರ್ಗಣಃ ॥ ೬೫ ॥

ಅವರು ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರು, ಗಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು, ಭೂತಗಳ ವಾಹನದ ಸಾರಥಿ; ಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಭಸ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು, ತಾವೇ ಭಸ್ಮವಾಗಿರುವವರು, ಮರ ಮತ್ತು ಗಣರೂಪಿಯವರು.

ಲೋಕಪಾಲಸ್ತಥಾಽಲೋಕೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಪೂಜಿತಃ । ಶುಕ್ಲಸ್ತ್ರಿಶುಕ್ಲಃ ಸಮ್ಪನ್ನಃ ಶುಚಿರ್ಭೂತನಿಷೇವಿತಃ ॥ ೬೬ ॥

ಅವರು ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಕರು, ಆದರೆ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಅತೀತರು; ಮಹಾತ್ಮರು, ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುವವರು; ಶುದ್ಧರು, ಮೂವರು ಶುದ್ಧರು, ಸಂಪೂರ್ಣರು, ಪಾವನರು, ಭೂತಗಳು ಸೇವಿಸುವವರು.

ಆಶ್ರಮಸ್ಥಃ ಕ್ರಿಯಾವಸ್ಥೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಮತಿರ್ವರಃ । ವಿಶಾಲಶಾಖಸ್ತಾಮ್ರೋಷ್ಠೋ ಹ್ಯಮ್ಬುಜಾಲಃ ಸುನಿಶ್ಚಲಃ ॥ ೬೭ ॥

ಅವರು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ವಿಶಾಲವಾದ ಶಾಖೆಗಳವರು, ಕೆಂಪು ತುಟಿಗಳವರು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳವರು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತರು.

ಕಪಿಲಃ ಕಪಿಶಃ ಶುಕ್ಲ ಆಯುಶ್ಚೈವ ಪರೋಃ । ಗನ್ಧರ್ವೋ ಹ್ಯದಿತಿಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಃ ಸುವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸುಶಾರದಃ ॥ ೬೮ ॥

ಅವನು ಕಪಿಲನು, ಕಪಿಶನು, ಶುದ್ಧನು, ಜೀವನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು; ಅವನು ಗಂಧರ್ವನು, ಅದಿತಿಯು, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು, ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವನು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು.

ಪರಶ್ವಧಾಯುಧೋ ದೇವೋ ಹ್ಯನುಕಾರೀ ಸುಬಾನ್ಧವಃ । ತುಮ್ಬವೀಣೋ ಮಹಾಕ್ರೋಧ ಊರ್ಧ್ವರೇತಾ ಜಲೇಶಯಃ ॥ ೬೯ ॥

ಈ ದೇವರು ಪರಶು ಎಂಬ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಅನುಕರಣ ಮಾಡುವವನು, ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನು; ತುಂಬೀ ವೀಣೆಯನ್ನು ವಾದಿಸುವವನು, ಭಾರೀ ಕೋಪವುಳ್ಳವನು, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ವೀರ್ಯವುಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಉಗ್ರೋ ವಂಶಕರೋ ವಂಶೋ ವಂಶನಾದೋ ಹ್ಯನಿನ್ದಿತಃ । ಸರ್ವಾಙ್ಗರೂಪೋ ಮಾಯಾವೀ ಸುಹೃದೋ ಹ್ಯನಿಲೋಽನಲಃ ॥ ೭೦ ॥

ಅವನು ಭಯಂಕರನು, ವಂಶದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ವಂಶವೇ ಆಗಿರುವವನು, ವಂಶದ ನಾದ, ದೋಷರಹಿತನು; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು, ಮಾಯೆಯ ಒಡೆಯನು, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನು, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಬನ್ಧನೋ ಬನ್ಧಕರ್ತಾ ಚ ಸುಬನ್ಧನವಿಮೋಚನಃ । ಸ ಯಜ್ಞಾರಿಃ ಸ ಕಾಮಾರಿರ್ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರೋ ಮಹಾಯುಧಃ ॥ ೭೧ ॥

ಅವನು ಬಂಧನ, ಬಂಧನ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವವನು; ಅವನು ಯಜ್ಞದ ಶತ್ರು, ಕಾಮದ ಶತ್ರು, ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳವನು ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಯೋಧನು.

ಬಹುಧಾ ನಿನ್ದಿತಃ ಶರ್ವಃ ಶಙ್ಕರಃ ಶಙ್ಕರೋಽಧನಃ । ಅಮರೇಶೋ ಮಹಾದೇವೋ ವಿಶ್ವದೇವಃ ಸುರಾರಿಹಾ ॥ ೭೨ ॥

ಶರ್ವನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೂಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವನು ಶಂಕರ, ಸದಾ ಹಿತಕರನು, ದಾರಿದ್ರ್ಯವಂತನು; ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಮಹಾದೇವ, ಎಲ್ಲರ ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು.

ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯೋಽನಿಲಾಭಶ್ಚ ಚೇಕಿತಾನೋ ಹವಿಸ್ತಥಾ । [ಹರಿ] ಅಜೈಕಪಾಚ್ಚ ಕಾಪಾಲೀ ತ್ರಿಶಙ್ಕುರಜಿತಃ ಶಿವಃ ॥ ೭೩ ॥

ಅವನು ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ, ಗಾಳಿಯಂತಿರುವವನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು; [ಹರಿ], ಅಜೈಕಪಾದ, ಕಪಾಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ತ್ರಿಶಂಕುವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಶಿವನು.

ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ಧೂಮಕೇತುಃ ಸ್ಕನ್ದೋ ವೈಶ್ರವಣಸ್ತಥಾ । ಧಾತಾ ಶಕ್ರಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಮಿತ್ರಸ್ತ್ವಷ್ಟಾ ಧ್ರುವೋ ಧರಃ ॥ ೭೪ ॥

ಅವನು ಧನ್ವಂತರಿ, ಧೂಮಕೇತು, ಸ್ಕಂದ, ವೈಶ್ರವಣ; ಅವನು ಧಾತೃ, ಶಕ್ರ, ವಿಷ್ಣು, ಮಿತ್ರ, ತ್ವಷ್ಟೃ, ಧ್ರುವ, ಧರ.

ಪ್ರಭಾವಃ ಸರ್ವಗೋ ವಾಯುರರ್ಯಮಾ ಸವಿತಾ ರವಿಃ । ಉಷಙ್ಗುಶ್ಚ ವಿಧಾತಾ ಚ ಮಾನ್ಧಾತಾ ಭೂತಭಾವನಃ ॥ ೭೫ ॥

ಅವನು ಪ್ರಭಾವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ವಾಯು, ಅರ್ಯಮನ್, ಸವಿತೃ, ರವಿ; ಉಷಂಗು, ವಿಧಾತ, ಮಾಂಧಾತ, ಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ.

ವಿಭುರ್ವರ್ಣವಿಭಾವೀ ಚ ಸರ್ವಕಾಮಗುಣಾವಹಃ । ಪದ್ಮನಾಭೋ ಮಹಾಗರ್ಭಶ್ಚನ್ದ್ರವಕ್ತ್ರೋಽನಿಲೋಽನಲಃ ॥ ೭೬ ॥

ಅವನೊಬ್ಬನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಇಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು. ಅವನು ಪದ್ಮನಾಭ, ಮಹಾ ಗರ್ಭ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವಿರುವವನು, ಗಾಳಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಗ್ನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಬಲವಾಂಶ್ಚೋಪಶಾನ್ತಶ್ಚ ಪುರಾಣಃ ಪುಣ್ಯಚಞ್ಚುರೀ । ಕುರುಕರ್ತಾ ಕುರುವಾಸೀ ಕುರುಭೂತೋ ಗುಣೌಷಧಃ ॥ ೭೭ ॥

ಅವನು ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಶಾಂತನೂ ಹಳೆಯವನೂ ಶುಭವಾದ ಚಂಚುವುಳ್ಳವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮಾಡುವವನು, ಕುರುಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುವವನು, ಕುರುಗಳಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವನು, ಗುಣಗಳೆಂಬ ಔಷಧಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸರ್ವಾಶಯೋ ದರ್ಭಚಾರೀ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪತಿಃ । ದೇವದೇವಃ ಸುಖಾಸಕ್ತಃ ಸದಸತ್ಸರ್ವರತ್ನವಿತ್ ॥ ೭೮ ॥

ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಆಶ್ರಯ, ದರ್ಭೆ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಒಡೆಯ. ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆ, ಸುಖದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನೂ, ಇರುವದೂ ಇಲ್ಲದದೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು.

ಕೈಲಾಸಗಿರಿವಾಸೀ ಚ ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಸಂಶ್ರಯಃ । ಕೂಲಹಾರೀ ಕೂಲಕರ್ತಾ ಬಹುವಿದ್ಯೋ ಬಹುಪ್ರದಃ ॥ ೭೯ ॥

ಅವನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು. ಅವನು ವಂಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವನು, ವಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು, ಬಹಳ ಜ್ಞಾನವಿರುವವನು, ಬಹಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನೂ ನೀಡುವವನು.