ಶ್ರೀಶಿವಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್

ವಾಮದೇವಶ್ಚ ವಾಮಶ್ಚ ಪ್ರಾಗ್ದಕ್ಷಿಣಶ್ಚ ವಾಮನಃ । ಸಿದ್ಧಯೋಗೀ ಮಹರ್ಷಿಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಃ ಸಿದ್ಧಸಾಧಕಃ ॥ ೪೧ ॥

ಅವರು ವಾಮದೇವ, ಮೃದುಸ್ವಭಾವಿ, ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕು, ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕುಡಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು. ಅವರು ಸಿದ್ಧಯೋಗಿ, ಮಹರ್ಷಿ, ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವವರು.

ಭಿಕ್ಷುಶ್ಚ ಭಿಕ್ಷುರೂಪಶ್ಚ ವಿಪಣೋ ಮೃದುರವ್ಯಯಃ । ಮಹಾಸೇನೋ ವಿಶಾಖಶ್ಚ ಷಷ್ಟಿಭಾಗೋ ಗವಾಂ ಪತಿಃ ॥ ೪೨ ॥

ಅವರು ಭಿಕ್ಷುಕ, ಭಿಕ್ಷುಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವರು, ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಮೃದು, ಅವಿನಾಶಿ. ಅವರು ಮಹಾಸೇನ, ವಿಷಾಖ, ಆರನೇ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಸುಗಳ ಒಡೆಯರು.

ವಜ್ರಹಸ್ತಶ್ಚ ವಿಷ್ಕಮ್ಭೀ ಚಮೂಸ್ತಮ್ಭನ ಏವ ಚ । ವೃತ್ತಾವೃತ್ತಕರಸ್ತಾಲೋ ಮಧುರ್ಮಧುಕಲೋಚನಃ ॥ ೪೩ ॥

ಅವರು ವಜ್ರವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದವರು, ಬೆಂಬಲಿಸುವವರು, ಸೇನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವವರು. ಅವರು ಸರಿ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ತಾಳಮರ, ಸಿಹಿಯಾದವರು ಮತ್ತು ಜೇನುಹೋಲುವ ಕಣ್ಣುಗಳವರು.

ವಾಚಸ್ಪತ್ಯೋ ವಾಜಸನೋ ನಿತ್ಯಮಾಶ್ರಮಪೂಜಿತಃ । [ನಿತ್ಯಮಾಶ್ರಿತಪೂಜಿತಃ] ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಲೋಕಚಾರೀ ಸರ್ವಚಾರೀ ವಿಚಾರವಿತ್ ॥ ೪೪ ॥

ಮಾತಿನ ಅಧಿಪತಿ, ಬಲಶಾಲಿ, ಸದಾ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವರಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗುವವನು, ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು.

ಈಶಾನ ಈಶ್ವರಃ ಕಾಲೋ ನಿಶಾಚಾರೀ ಪಿನಾಕಭೃತ್ । ನಿಮಿತ್ತಸ್ಥೋ ನಿಮಿತ್ತಂ ಚ ನನ್ದಿರ್ನನ್ದಿಕರೋ ಹರಿಃ ॥ ೪೫ ॥

ಈಶಾನ, ಈಶ್ವರ, ಕಾಲ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಪಿನಾಕ ಧರಿಸಿದವನು, ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು, ತಾನೇ ಕಾರಣವಾದವನು, ನಂದಿ, ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವನು, ಸಿಂಹ, ನಾಶಕ, ಕಾಲ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಿತಾಮಹ.

ನನ್ದೀಶ್ವರಶ್ಚ ನನ್ದೀ ಚ ನನ್ದನೋ ನನ್ದಿವರ್ಧನಃ । ಭಗಹಾರೀ ನಿಹನ್ತಾ ಚ ಕಾಲೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಿತಾಮಹಃ ॥ ೪೬ ॥

ನಂದೀಶ್ವರ, ನಂದಿ, ಆನಂದದ ಮೂಲ, ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು, ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಸಂಹಾರಕ, ಕಾಲ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಪಿತಾಮಹ.

ಚತುರ್ಮುಖೋ ಮಹಾಲಿಙ್ಗಶ್ಚಾರುಲಿಙ್ಗಸ್ತಥೈವ ಚ । ಲಿಙ್ಗಾಧ್ಯಕ್ಷಃ ಸುರಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ಯೋಗಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ಯುಗಾವಹಃ ॥ ೪೭ ॥

ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವವನು, ಮಹಾಲಿಂಗ, ಸುಂದರ ಲಿಂಗ, ಲಿಂಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ದೇವತೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಯೋಗಿಗಳ ನಾಯಕ, ಯುಗಗಳನ್ನು ತರಿಸುವವನು.

ಬೀಜಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ಬೀಜಕರ್ತಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಾನುಗತೋ ಬಲಃ । ಇತಿಹಾಸಃ ಸಕಲ್ಪಶ್ಚ ಗೌತಮೋಽಥ ನಿಶಾಕರಃ ॥ ೪೮ ॥

ಅವನು ಬೀಜಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು, ಬೀಜಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಆತ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನು, ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪನು; ಅವನು ಇತಿಹಾಸ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯ, ಗೌತಮ, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು.

ದಮ್ಭೋ ಹ್ಯದಮ್ಭೋ ವೈದಮ್ಭೋ ವಶ್ಯೋ ವಶಕರಃ ಕಲಿಃ । ಲೋಕಕರ್ತಾ ಪಶುಪತಿರ್ಮಹಾಕರ್ತಾ ಹ್ಯನೌಷಧಃ ॥ ೪೯ ॥

ಅವನು ದಂಭ, ದಂಭವಿಲ್ಲದವನು, ದಂಭದ ರೂಪವನು; ಅವನು ವಶವಾಗುವವನು, ವಶಪಡಿಸುವವನು, ಕಲಿಯುಗ; ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಶುಪತಿ, ಮಹಾಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಮತ್ತು ಅವನು ಯಾವ ಔಷಧಿಯೂ ಇಲ್ಲದವನು.

ಅಕ್ಷರಂ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಬಲವಚ್ಛಕ್ರ ಏವ ಚ । ನೀತಿರ್ಹ್ಯನೀತಿಃ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾ ಶುದ್ಧೋ ಮಾನ್ಯೋ ಗತಾಗತಃ ॥ ೫೦ ॥

ಅವನು ಅವಿನಾಶಿ, ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಬಲಶಾಲಿ, ಚಕ್ರದ ಸ್ವರೂಪ; ಅವನು ನೀತಿ ಮತ್ತು ಅನೀತಿ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮ, ಶುದ್ಧ, ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು, ಬರುವವನೂ ಹೋಗುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಬಹುಪ್ರಸಾದಃ ಸುಸ್ವಪ್ನೋ ದರ್ಪಣೋಽಥ ತ್ವಮಿತ್ರಜಿತ್ । ವೇದಕಾರೋ ಮನ್ತ್ರಕಾರೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಸಮರಮರ್ದನಃ ॥ ೫೧ ॥

ಅವನು ಬಹು ಅನುಗ್ರಹಶೀಲನು, ಶುಭಸ್ವಪ್ನಗಳನುಂಟುಮಾಡುವವನು, ಕನ್ನಡಿಯಂತಿರುವವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನು; ವೇದಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಮಂತ್ರಗಳ ರಚನೆ ಮಾಡುವವನು, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.

ಮಹಾಮೇಘನಿವಾಸೀ ಚ ಮಹಾಘೋರೋ ವಶೀಕರಃ । ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೋ ಮಹಾಜ್ವಾಲೋ ಅತಿಧೂಮ್ರೋ ಹುತೋ ಹವಿಃ ॥ ೫೨ ॥

ಮಹಾ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಭಯಂಕರನಾದವನು, ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವನು; ಅವನ ಜ್ವಾಲೆ ಅಗ್ನಿಯಂತಿದೆ, ಅವನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಪಾರವಾದದ್ದು, ದಟ್ಟವಾದ ಹೊಗೆಯೊಳಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನು, ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹವಿಸು ಕೂಡ ಅವನೇ.

ವೃಷಣಃ ಶಙ್ಕರೋ ನಿತ್ಯವರ್ಚಸ್ವೀ ಧೂಮಕೇತನಃ । ನೀಲಸ್ತಥಾಙ್ಗಲುಬ್ಧಶ್ಚ ಶೋಭನೋ ನಿರವಗ್ರಹಃ ॥ ೫೩ ॥

ಬಲಶಾಲಿಯಾದವನು, ಸದಾ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಕಾಶಮಯನಾದವನು, ಹೊಗೆಯನ್ನು ಧ್ವಜವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವನು; ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನು, ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಸುಂದರನಾದವನು, ಯಾರಿಂದಲೂ ತಡೆಯಲಾಗದವನು.

ಸ್ವಸ್ತಿದಃ ಸ್ವಸ್ತಿಭಾವಶ್ಚ ಭಾಗೀ ಭಾಗಕರೋ ಲಘುಃ । ಉತ್ಸಙ್ಗಶ್ಚ ಮಹಾಙ್ಗಶ್ಚ ಮಹಾಗರ್ಭಪರಾಯಣಃ ॥ ೫೪ ॥

ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಸ್ವರೂಪನಾದವನು, ಭಾಗ್ಯವಂತನೂ, ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಹಂಚುವವನೂ, ಸುಲಭನಾದವನು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ರಯನೂ, ಮಹಾ ಶರೀರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಮಹಾ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು.

ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಃ ಸುವರ್ಣಶ್ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ । ಮಹಾಪಾದೋ ಮಹಾಹಸ್ತೋ ಮಹಾಕಾಯೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ॥ ೫೫ ॥

ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನು, ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ರೂಪನಾದವನು; ಅವನ ಪಾದಗಳು ಮಹತ್ತರವಾದವು, ಕೈಗಳು ದೊಡ್ಡವು, ದೇಹವು ವಿಶಾಲವಾದದು, ಅವನ ಯಶಸ್ಸು ಅಪಾರ.

ಮಹಾಮೂರ್ಧಾ ಮಹಾಮಾತ್ರೋ ಮಹಾನೇತ್ರೋ ನಿಶಾಲಯಃ । ಮಹಾನ್ತಕೋ ಮಹಾಕರ್ಣೋ ಮಹೋಷ್ಠಶ್ಚ ಮಹಾಹನುಃ ॥ ೫೬ ॥

ಅವನ ತಲೆ ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಅಳತೆ ಅಪಾರ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಶಾಲ, ಅವನು ರಾತ್ರಿಯ ನಿವಾಸ, ಅವನು ಮಹಾ ಅಂತ್ಯಕಾರಕ, ಅವನ ಕಿವಿಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ತುಟಿಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಹನುವು ದೊಡ್ಡದು.

ಮಹಾನಾಸೋ ಮಹಾಕಮ್ಬುರ್ಮಹಾಗ್ರೀವಃ ಶ್ಮಶಾನಭಾಕ್ । ಮಹಾವಕ್ಷಾ ಮಹೋರಸ್ಕೋ ಹ್ಯನ್ತರಾತ್ಮಾ ಮೃಗಾಲಯಃ ॥ ೫೭ ॥

ಅವನ ಮೂಗು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಗಂಟು ಬಲವಾದದು, ಅವನ ಕಂಠ ದೊಡ್ಡದು, ಅವನು ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಅವನ ಎದೆ ವಿಶಾಲ, ಅವನ ಹೃದಯ ವಿಶಾಲ, ಅವನು ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮ, ಅವನು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಿವಾಸ.

ಲಮ್ಬನೋ ಲಮ್ಬಿತೋಷ್ಠಶ್ಚ ಮಹಾಮಾಯಃ ಪಯೋನಿಧಿಃ । ಮಹಾದನ್ತೋ ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರೋ ಮಹಾಜಿಹ್ವೋ ಮಹಾಮುಖಃ ॥ ೫೮ ॥

ಅವನ ದೇಹ ಬಾಗಿರುವಂತೆ, ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ, ಅವನು ಮಹಾ ಮಾಯೆಯು, ಅವನು ಪಯೋದಾಧಿಯು, ಅವನ ಹಲ್ಲುಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ದವಳುಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಬಾಯಿ ದೊಡ್ಡದು.

ಮಹಾನಖೋ ಮಹಾರೋಮಾ ಮಹಾಕೇಶೋ ಮಹಾಜಟಃ । ಪ್ರಸನ್ನಶ್ಚ ಪ್ರಸಾದಶ್ಚ ಪ್ರತ್ಯಯೋ ಗಿರಿಸಾಧನಃ ॥ ೫೯ ॥

ಅವನ ನೇಲುಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ರೋಮಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಕೂದಲು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನ ಜಟೆಗಳು ದೊಡ್ಡದು, ಅವನು ದಯಾಳು, ಅವನು ಅನುಗ್ರಹ, ಅವನು ನಂಬಿಗಸ್ತನು, ಅವನು ಪರ್ವತದ ಆಧಾರ.

ಸ್ನೇಹನೋಽಸ್ನೇಹನಶ್ಚೈವ ಅಜಿತಶ್ಚ ಮಹಾಮುನಿಃ । ವೃಕ್ಷಾಕಾರೋ ವೃಕ್ಷಕೇತುರನಲೋ ವಾಯುವಾಹನಃ ॥ ೬೦ ॥

ಅವನು ಒಬ್ಬ ವೇಳೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದವನೂ ಹೌದು; ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ಮಹಾನ್ ತಪಸ್ವಿ; ಮರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು, ಮರದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು; ಅವನು ಅಗ್ನಿಯೂ ಹೌದು, ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನು ಕೂಡ.

ಗಣ್ಡಲೀ ಮೇರುಧಾಮಾ ಚ ದೇವಾಧಿಪತಿರೇವ ಚ । ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷಃ ಸಾಮಾಸ್ಯ ಋಕ್ಸಹಸ್ರಾಮಿತೇಕ್ಷಣಃ ॥ ೬೧ ॥

ಅವನು ಗಂಡಳಿಯೂ ಹೌದು, ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಆಧಾರವೂ ಹೌದು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಹೌದು; ಅವನ ತಲೆ ಅಥರ್ವವೇದ, ಬಾಯಿ ಸಾಮವೇದ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಋಗ್ವೇದಗಳ ಪ್ರಕಾಶವಿದೆ.

ಯಜುಃ ಪಾದಭುಜೋ ಗುಹ್ಯಃ ಪ್ರಕಾಶೋ ಜಙ್ಗಮಸ್ತಥಾ । ಅಮೋಘಾರ್ಥಃ ಪ್ರಸಾದಶ್ಚ ಅಭಿಗಮ್ಯಃ ಸುದರ್ಶನಃ ॥ ೬೨ ॥

ಅವನ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಯಜುರ್ವೇದದ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ; ಅವನು ಗುಪ್ತನೂ, ಸ್ಪಷ್ಟನೂ, ಸದಾ ಚಲಿಸುವವನೂ ಹೌದು; ಅವನ ಉದ್ದೇಶ ಯಾವಾಗಲೂ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನು ದಯಾಳುವೂ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವವನೂ, ಸುಂದರ ದೃಷ್ಟಿಯವನೂ ಹೌದು.

ಉಪಕಾರಃ ಪ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಃ ಕನಕಃ ಕಾಞ್ಚನಚ್ಛವಿಃ । ನಾಭಿರ್ನನ್ದಿಕರೋ ಭಾವಃ ಪುಷ್ಕರಸ್ಥಪತಿಃ ಸ್ಥಿರಃ ॥ ೬೩ ॥

ಅವನು ಸದಾ ಉಪಕಾರಿಯಾಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರುವವನು; ಅವನು ಬಂಗಾರದಂತಿರುವವನು, ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ವರ್ಣವಿರುವವನು; ಅವನು ನಾಭಿಯೂ ಹೌದು, ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಭಾವರೂಪಿಯೂ ಹೌದು, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಡೆಯನೂ, ಸ್ಥಿರನೂ ಹೌದು.

ದ್ವಾದಶಸ್ತ್ರಾಸನಶ್ಚಾದ್ಯೋ ಯಜ್ಞೋ ಯಜ್ಞಸಮಾಹಿತಃ । ನಕ್ತಂ ಕಲಿಶ್ಚ ಕಾಲಶ್ಚ ಮಕರಃ ಕಾಲಪೂಜಿತಃ ॥ ೬೪ ॥

ಹನ್ನೆರಡು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವರು, ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪಿ, ಸದಾ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು; ಅವರು ರಾತ್ರಿ, ಕಲಿಯುಗ, ಕಾಲ, ಮಕರ, ಮತ್ತು ಕಾಲವೂ ಪೂಜಿಸುವವರು.

ಸಗಣೋ ಗಣಕಾರಶ್ಚ ಭೂತವಾಹನಸಾರಥಿಃ । ಭಸ್ಮಶಯೋ ಭಸ್ಮಗೋಪ್ತಾ ಭಸ್ಮಭೂತಸ್ತರುರ್ಗಣಃ ॥ ೬೫ ॥

ಅವರು ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರು, ಗಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು, ಭೂತಗಳ ವಾಹನದ ಸಾರಥಿ; ಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಭಸ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು, ತಾವೇ ಭಸ್ಮವಾಗಿರುವವರು, ಮರ ಮತ್ತು ಗಣರೂಪಿಯವರು.

ಲೋಕಪಾಲಸ್ತಥಾಽಲೋಕೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಪೂಜಿತಃ । ಶುಕ್ಲಸ್ತ್ರಿಶುಕ್ಲಃ ಸಮ್ಪನ್ನಃ ಶುಚಿರ್ಭೂತನಿಷೇವಿತಃ ॥ ೬೬ ॥

ಅವರು ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಕರು, ಆದರೆ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಅತೀತರು; ಮಹಾತ್ಮರು, ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುವವರು; ಶುದ್ಧರು, ಮೂವರು ಶುದ್ಧರು, ಸಂಪೂರ್ಣರು, ಪಾವನರು, ಭೂತಗಳು ಸೇವಿಸುವವರು.

ಆಶ್ರಮಸ್ಥಃ ಕ್ರಿಯಾವಸ್ಥೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಮತಿರ್ವರಃ । ವಿಶಾಲಶಾಖಸ್ತಾಮ್ರೋಷ್ಠೋ ಹ್ಯಮ್ಬುಜಾಲಃ ಸುನಿಶ್ಚಲಃ ॥ ೬೭ ॥

ಅವರು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ವಿಶಾಲವಾದ ಶಾಖೆಗಳವರು, ಕೆಂಪು ತುಟಿಗಳವರು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳವರು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತರು.

ಕಪಿಲಃ ಕಪಿಶಃ ಶುಕ್ಲ ಆಯುಶ್ಚೈವ ಪರೋಃ । ಗನ್ಧರ್ವೋ ಹ್ಯದಿತಿಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಃ ಸುವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸುಶಾರದಃ ॥ ೬೮ ॥

ಅವನು ಕಪಿಲನು, ಕಪಿಶನು, ಶುದ್ಧನು, ಜೀವನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು; ಅವನು ಗಂಧರ್ವನು, ಅದಿತಿಯು, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು, ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವನು ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು.

ಪರಶ್ವಧಾಯುಧೋ ದೇವೋ ಹ್ಯನುಕಾರೀ ಸುಬಾನ್ಧವಃ । ತುಮ್ಬವೀಣೋ ಮಹಾಕ್ರೋಧ ಊರ್ಧ್ವರೇತಾ ಜಲೇಶಯಃ ॥ ೬೯ ॥

ಈ ದೇವರು ಪರಶು ಎಂಬ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಅನುಕರಣ ಮಾಡುವವನು, ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನು; ತುಂಬೀ ವೀಣೆಯನ್ನು ವಾದಿಸುವವನು, ಭಾರೀ ಕೋಪವುಳ್ಳವನು, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ವೀರ್ಯವುಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.