ಶ್ರೀಶಿವಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್

ವ್ಯಾಸಃ ಸರ್ಗಃ ಸುಸಙ್ಕ್ಷೇಪೋ ವಿಸ್ತರಃ ಪರ್ಯಯೋ ನರಃ । ಋತುಃ ಸಂವತ್ಸರೋ ಮಾಸಃ ಪಕ್ಷಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾಸಮಾಪನಃ ॥ ೧೧೧ ॥

ಅವನೇ ವ್ಯಾಸ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ, ವಿಸ್ತಾರ, ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾನವನು; ಋತು, ವರ್ಷ, ತಿಂಗಳು, ಪಕ್ಷ, ಎಣಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯ.

ಕಲಾ ಕಾಷ್ಠಾ ಲವಾ ಮಾತ್ರಾ ಮುಹೂರ್ತಾಹಃ ಕ್ಷಪಾಃ ಕ್ಷಣಾಃ । ವಿಶ್ವಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರಜಾಬೀಜಂ ಲಿಙ್ಗಮಾದ್ಯಸ್ತು ನಿರ್ಗಮಃ ॥ ೧೧೨ ॥

ಅವರು ಕಾಲದ ವಿಭಜನೆಗಳಾದ ಕಲಾ, ಕಾಷ್ಠಾ, ಲವ, ಮಾತ್ರಾ, ಮುಹೂರ್ತ, ಹಹ, ಕ್ಷಪಾ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣ; ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬೀಜ, ಮೊದಲ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಉದ್ಭವಗಳ ಮೂಲ.

ಸದಸದ್ವ್ಯಕ್ತಮವ್ಯಕ್ತಂ ಪಿತಾ ಮಾತಾ ಪಿತಾಮಹಃ । ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಂ ಪ್ರಜಾದ್ವಾರಂ ಮೋಕ್ಷದ್ವಾರಂ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಮ್ ॥ ೧೧೩ ॥

ಅವರು ಇರುವುದೂ ಅಲ್ಲದುದೂ, ವ್ಯಕ್ತವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವೂ, ತಂದೆಯೂ ತಾಯಿಯೂ ತಾತನೂ; ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು, ಜೀವಿಗಳ ಬಾಗಿಲು, ಮುಕ್ತಿಯ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಪರಮ ಲೋಕ.

ನಿರ್ವಾಣಂ ಹ್ಲಾದನಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಃ ಪರಾ ಗತಿಃ । ದೇವಾಸುರವಿನಿರ್ಮಾತಾ ದೇವಾಸುರಪರಾಯಣಃ ॥ ೧೧೪ ॥

ಅವರು ನಿರ್ವಾಣವೂ ಆನಂದವೂ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವೂ ಪರಮ ಗತಿಯೂ; ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.

ದೇವಾಸುರಗುರುರ್ದೇವೋ ದೇವಾಸುರನಮಸ್ಕೃತಃ । ದೇವಾಸುರಮಹಾಮಾತ್ರೋ ದೇವಾಸುರಗಣಾಶ್ರಯಃ ॥ ೧೧೫ ॥

ಅವರು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಗುರು, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಪೂಜಿತ, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಮಹಾ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಆಶ್ರಯ.

ದೇವಾಸುರಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ದೇವಾಸುರಗಣಾಗ್ರಣೀಃ । ದೇವಾತಿದೇವೋ ದೇವರ್ಷಿರ್ದೇವಾಸುರವರಪ್ರದಃ ॥ ೧೧೬ ॥ [ದೇವಾದಿ]

ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು, ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನು, ಎಲ್ಲ ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ದೈವಿಕ ಋಷಿ, ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು.

ದೇವಾಸುರೇಶ್ವರೋ ವಿಶ್ವೋ ದೇವಾಸುರಮಹೇಶ್ವರಃ । ಸರ್ವದೇವಮಯೋಽಚಿನ್ತ್ಯೋ ದೇವತಾತ್ಮಾಽಽತ್ಮಸಮ್ಭವಃ ॥ ೧೧೭ ॥

ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಮಹೇಶ್ವರನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ಯಾರು ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ, ದೇವತೆಗಳ ಆತ್ಮರೂಪ, ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು.

ಉದ್ಭಿತ್ತ್ರಿವಿಕ್ರಮೋ ವೈದ್ಯೋ ವಿರಜೋ ನೀರಜೋಽಮರಃ । ಈಡ್ಯೋ ಹಸ್ತೀಶ್ವರೋ ವ್ಯಾಘ್ರೋ ದೇವಸಿಂಹೋ ನರರ್ಷಭಃ ॥ ೧೧೮ ॥

ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಬರುವವನು, ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದವನು, ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವವನು, ಮಾಙಲ್ಯವಿಲ್ಲದವನು, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಅಮರನು, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದವನು, ಆನೆಗಳ ಒಡೆಯನು, ಹುಲಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಎತ್ತು.

ವಿಬುಧೋಽಗ್ರವರಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಸರ್ವದೇವಸ್ತಪೋಮಯಃ । ಸುಯುಕ್ತಃ ಶೋಭನೋ ವಜ್ರೀ ಪ್ರಾಸಾನಾಂ ಪ್ರಭವೋಽವ್ಯಯಃ ॥ ೧೧೯ ॥

ಜ್ಞಾನಿಯು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾರವಿರುವವನು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಜ್ಜನಾದವನು, ಅದ್ಭುತವಾದವನು, ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಭಾಲಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವನು, ನಾಶವಾಗದವನು.

ಗುಹಃ ಕಾನ್ತೋ ನಿಜಃ ಸರ್ಗಃ ಪವಿತ್ರಂ ಸರ್ವಪಾವನಃ । ಶೃಙ್ಗೀ ಶೃಙ್ಗಪ್ರಿಯೋ ಬಭ್ರೂ ರಾಜರಾಜೋ ನಿರಾಮಯಃ ॥ ೧೨೦ ॥

ಅವನು ಗುಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ತನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಶುದ್ಧನೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವವನು. ಅವನು ಕೊಂಬುಗಳಿರುವವನು, ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವನು, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದವನು, ರಾಜರ ರಾಜನು, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಭಿರಾಮಃ ಸುರಗಣೋ ವಿರಾಮಃ ಸರ್ವಸಾಧನಃ । ಲಲಾಟಾಕ್ಷೋ ವಿಶ್ವದೇವೋ ಹರಿಣೋ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸಃ ॥ ೧೨೧ ॥

ಅವನು ಆನಂದದಾಯಕನು, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಅಂತ್ಯವೋ ಆತನಲ್ಲಿದೆ, ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ನುಣುಪು ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಇದೆ, ಅವನು ವಿಶ್ವದ ದೇವರು, ಹೊಳಪುಳ್ಳವನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ತೇಜಸ್ಸು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಸ್ಥಾವರಾಣಾಂ ಪತಿಶ್ಚೈವ ನಿಯಮೇನ್ದ್ರಿಯವರ್ಧನಃ । ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಃ ಸಿದ್ಧಭೂತಾರ್ಥೋಽಚಿನ್ತ್ಯಃ ಸತ್ಯವ್ರತಃ ಶುಚಿಃ ॥ ೧೨೨ ॥

ಅವನು ಸ್ಥಾವರಗಳ ಒಡೆಯನು, ನಿಯಮಿತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ, ಸಿದ್ಧರೂಪಿಯಾದವನು, ಆಲೋಚನೆಗೆ ಅತೀತನು, ಸತ್ಯವ್ರತನು, ಶುದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ವ್ರತಾಧಿಪಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಭಕ್ತಾನಾಂ ಪರಮಾ ಗತಿಃ । [ಭಕ್ತಾನುಗ್ರಹಕಾರಕಃ] ವಿಮುಕ್ತೋ ಮುಕ್ತತೇಜಾಶ್ಚ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀವರ್ಧನೋ ಜಗತ್ ॥ ೧೨೩ ॥

ಅವನು ವ್ರತಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪರಮ ಗತಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡುವವನು, ಮುಕ್ತನು, ಮುಕ್ತಿಯ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಶ್ರೀಯುತನು, ಶ್ರೀವರ್ಧನನು, ಜಗತ್ತೇ ಅವನು.

ಶ್ರೀ ಶಿವ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ – ಉತ್ತರಪೀಠಿಕ (ಫಲಶ್ರುತಿ)

ಇದು ಶ್ರೀ ಶಿವ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರದ ಉತ್ತರಪೀಠಿಕೆ (ಫಲಶ್ರುತಿ) ಆಗಿದೆ.