ಶ್ರೀಶಿವಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್

ಛತ್ರಂ ಸುಚ್ಛತ್ರೋ ವಿಖ್ಯಾತೋ ಲೋಕಃ ಸರ್ವಾಶ್ರಯಃ ಕ್ರಮಃ । ಮುಣ್ಡೋ ವಿರೂಪೋ ವಿಕೃತೋ ದಣ್ಡೀ ಕುಣ್ಡೀ ವಿಕುರ್ವಣಃ ॥ ೧೦೧ ॥

ಅವರು ಛತ್ರಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛತ್ರಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ಲೋಕಸ್ವರೂಪಿ, ಎಲ್ಲರ ಆಶ್ರಯ, ಕ್ರಮ; ಅವರು ಮುಂಡಮಾಡಿದವರು, ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪದವರು, ವಿಕೃತರೂಪಿ, ದಂಡ ಹಿಡಿದವರು, ಕುಂಡಿ ಹಿಡಿದವರು, ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸುವವರು.

ಹರ್ಯಕ್ಷಃ ಕಕುಭೋ ವಜ್ರೀ ಶತಜಿಹ್ವಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್ । ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧಾ ದೇವೇನ್ದ್ರಃ ಸರ್ವದೇವಮಯೋ ಗುರುಃ ॥ ೧೦೨ ॥

ಅವರು ಹರ್ಯಕ್ಷ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ವಜ್ರಧಾರಿ, ನೂರು ನಾಲಿಗೆಯವರು, ಸಾವಿರ ಕಾಲುಗಳವರು, ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳವರು, ದೇವೇಂದ್ರ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪ, ಗುರು.

ಸಹಸ್ರಬಾಹುಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗಃ ಶರಣ್ಯಃ ಸರ್ವಲೋಕಕೃತ್ । ಪವಿತ್ರಂ ತ್ರಿಕಕುನ್ಮನ್ತ್ರಃ ಕನಿಷ್ಠಃ ಕೃಷ್ಣಪಿಙ್ಗಲಃ ॥ ೧೦೩ ॥

ಅವರು ಸಾವಿರ ಕೈಗಳವರು, ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳವರು, ಶರಣಾಗತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ; ಅವರು ಪವಿತ್ರರು, ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರ, ಚಿಕ್ಕವನು, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕಪಿಲವರ್ಣದವರು.

ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡವಿನಿರ್ಮಾತಾ ಶತಘ್ನೀಪಾಶಶಕ್ತಿಮಾನ್ । ಪದ್ಮಗರ್ಭೋ ಮಹಾಗರ್ಭೋ ಬ್ರಹ್ಮಗರ್ಭೋ ಜಲೋದ್ಭವಃ ॥ ೧೦೪ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ದಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು, ಶತಘ್ನಿ, ಪಾಶ, ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಕಮಲದೊಳಗಿನ ಮೂಲ, ಮಹಾ ಗರ್ಭ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಗರ್ಭ, ನೀರಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು.

ಗಭಸ್ತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಕೃದ್ಬ್ರಹ್ಮೀ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗತಿಃ । ಅನನ್ತರೂಪೋ ನೈಕಾತ್ಮಾ ತಿಗ್ಮತೇಜಾಃ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ॥ ೧೦೫ ॥

ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹೊಳಪು ಇದೆ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವವನು, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅರಿತವನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮಾರ್ಗವಾದವನು, ಅನಂತ ರೂಪಗಳನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಅನೇಕ ಆತ್ಮಗಳನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು, ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು.

ಊರ್ಧ್ವಗಾತ್ಮಾ ಪಶುಪತಿರ್ವಾತರಂಹಾ ಮನೋಜವಃ । ಚನ್ದನೀ ಪದ್ಮನಾಲಾಗ್ರಃ ಸುರಭ್ಯುತ್ತರಣೋ ನರಃ ॥ ೧೦೬ ॥

ಊರ್ಧ್ವಗಾಮಿ ಆತ್ಮ, ಪಶುಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದವನು, ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದವನು, ಚಂದನದ ಸುಗಂಧವಿರುವವನು, ಕಮಲದ ದಂಡದ ತುದಿಯವನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಗಂಧದವನು, ನಿಜವಾದ ಪುರುಷನು.

ಕರ್ಣಿಕಾರಮಹಾಸ್ರಗ್ವೀ ನೀಲಮೌಲಿಃ ಪಿನಾಕಧೃತ್ । ಉಮಾಪತಿರುಮಾಕಾನ್ತೋ ಜಾಹ್ನವೀಧೃದುಮಾಧವಃ ॥ ೧೦೭ ॥

ಕರ್ಣಿಕಾರ ಹೂಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ನೀಲಿ ಕಿರೀಟವಿರುವವನು, ಪಿನಾಕ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಉಮಾದ ಪತಿ, ಉಮೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದವನು, ಜಾಹ್ನವಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತವನು, ಉಮೆಯ ಸಂಗಾತಿ.

ವರೋ ವರಾಹೋ ವರದೋ ವರೇಣ್ಯಃ ಸುಮಹಾಸ್ವನಃ । ಮಹಾಪ್ರಸಾದೋ ದಮನಃ ಶತ್ರುಹಾ ಶ್ವೇತಪಿಙ್ಗಲಃ ॥ ೧೦೮ ॥

ಅವನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮನು, ವರಾಹರೂಪದವನು, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಭಾರಿ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾ ದಯೆಯುಳ್ಳವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನು, ಶ್ವೇತ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಣಿ ವರ್ಣದವನು.

ಪೀತಾತ್ಮಾ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಚ ಪ್ರಯತಾತ್ಮಾ ಪ್ರಧಾನಧೃತ್ । [ಪ್ರೀತಾತ್ಮಾ] ಸರ್ವಪಾರ್ಶ್ವಮುಖಸ್ತ್ರ್ಯಕ್ಷೋ ಧರ್ಮಸಾಧಾರಣೋ ವರಃ ॥ ೧೦೯ ॥

ಅವನ ಆತ್ಮ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಪರಮಾತ್ಮನು, ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನವನು, ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಸಂತುಷ್ಟ ಆತ್ಮನು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಮುಖವಿರುವವನು, ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಧರ್ಮದ ಆಧಾರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮನು.

ಚರಾಚರಾತ್ಮಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಮಾ ಅಮೃತೋ ಗೋವೃಷೇಶ್ವರಃ । ಸಾಧ್ಯರ್ಷಿರ್ವಸುರಾದಿತ್ಯೋ ವಿವಸ್ವಾನ್ಸವಿತಾಮೃತಃ ॥ ೧೧೦ ॥

ಅವನ ಆತ್ಮ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿದೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಆತ್ಮ, ಅಮರನು, ಪವಿತ್ರ ಎಮ್ಮೆ ಯಜಮಾನನು, ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು, ಸೂರ್ಯನು, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪನು.

ವ್ಯಾಸಃ ಸರ್ಗಃ ಸುಸಙ್ಕ್ಷೇಪೋ ವಿಸ್ತರಃ ಪರ್ಯಯೋ ನರಃ । ಋತುಃ ಸಂವತ್ಸರೋ ಮಾಸಃ ಪಕ್ಷಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾಸಮಾಪನಃ ॥ ೧೧೧ ॥

ಅವನೇ ವ್ಯಾಸ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ, ವಿಸ್ತಾರ, ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾನವನು; ಋತು, ವರ್ಷ, ತಿಂಗಳು, ಪಕ್ಷ, ಎಣಿಕೆಗೆ ಅಂತ್ಯ.

ಕಲಾ ಕಾಷ್ಠಾ ಲವಾ ಮಾತ್ರಾ ಮುಹೂರ್ತಾಹಃ ಕ್ಷಪಾಃ ಕ್ಷಣಾಃ । ವಿಶ್ವಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರಜಾಬೀಜಂ ಲಿಙ್ಗಮಾದ್ಯಸ್ತು ನಿರ್ಗಮಃ ॥ ೧೧೨ ॥

ಅವರು ಕಾಲದ ವಿಭಜನೆಗಳಾದ ಕಲಾ, ಕಾಷ್ಠಾ, ಲವ, ಮಾತ್ರಾ, ಮುಹೂರ್ತ, ಹಹ, ಕ್ಷಪಾ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣ; ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬೀಜ, ಮೊದಲ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಉದ್ಭವಗಳ ಮೂಲ.

ಸದಸದ್ವ್ಯಕ್ತಮವ್ಯಕ್ತಂ ಪಿತಾ ಮಾತಾ ಪಿತಾಮಹಃ । ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಂ ಪ್ರಜಾದ್ವಾರಂ ಮೋಕ್ಷದ್ವಾರಂ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಮ್ ॥ ೧೧೩ ॥

ಅವರು ಇರುವುದೂ ಅಲ್ಲದುದೂ, ವ್ಯಕ್ತವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವೂ, ತಂದೆಯೂ ತಾಯಿಯೂ ತಾತನೂ; ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು, ಜೀವಿಗಳ ಬಾಗಿಲು, ಮುಕ್ತಿಯ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಪರಮ ಲೋಕ.

ನಿರ್ವಾಣಂ ಹ್ಲಾದನಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಃ ಪರಾ ಗತಿಃ । ದೇವಾಸುರವಿನಿರ್ಮಾತಾ ದೇವಾಸುರಪರಾಯಣಃ ॥ ೧೧೪ ॥

ಅವರು ನಿರ್ವಾಣವೂ ಆನಂದವೂ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವೂ ಪರಮ ಗತಿಯೂ; ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.

ದೇವಾಸುರಗುರುರ್ದೇವೋ ದೇವಾಸುರನಮಸ್ಕೃತಃ । ದೇವಾಸುರಮಹಾಮಾತ್ರೋ ದೇವಾಸುರಗಣಾಶ್ರಯಃ ॥ ೧೧೫ ॥

ಅವರು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಗುರು, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಪೂಜಿತ, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಮಹಾ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದೈತ್ಯರಿಗೂ ಆಶ್ರಯ.

ದೇವಾಸುರಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ದೇವಾಸುರಗಣಾಗ್ರಣೀಃ । ದೇವಾತಿದೇವೋ ದೇವರ್ಷಿರ್ದೇವಾಸುರವರಪ್ರದಃ ॥ ೧೧೬ ॥ [ದೇವಾದಿ]

ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನು, ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನು, ಎಲ್ಲ ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ದೈವಿಕ ಋಷಿ, ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು.

ದೇವಾಸುರೇಶ್ವರೋ ವಿಶ್ವೋ ದೇವಾಸುರಮಹೇಶ್ವರಃ । ಸರ್ವದೇವಮಯೋಽಚಿನ್ತ್ಯೋ ದೇವತಾತ್ಮಾಽಽತ್ಮಸಮ್ಭವಃ ॥ ೧೧೭ ॥

ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಮಹೇಶ್ವರನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ಯಾರು ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ, ದೇವತೆಗಳ ಆತ್ಮರೂಪ, ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು.

ಉದ್ಭಿತ್ತ್ರಿವಿಕ್ರಮೋ ವೈದ್ಯೋ ವಿರಜೋ ನೀರಜೋಽಮರಃ । ಈಡ್ಯೋ ಹಸ್ತೀಶ್ವರೋ ವ್ಯಾಘ್ರೋ ದೇವಸಿಂಹೋ ನರರ್ಷಭಃ ॥ ೧೧೮ ॥

ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಬರುವವನು, ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದವನು, ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವವನು, ಮಾಙಲ್ಯವಿಲ್ಲದವನು, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಅಮರನು, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದವನು, ಆನೆಗಳ ಒಡೆಯನು, ಹುಲಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಎತ್ತು.

ವಿಬುಧೋಽಗ್ರವರಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಸರ್ವದೇವಸ್ತಪೋಮಯಃ । ಸುಯುಕ್ತಃ ಶೋಭನೋ ವಜ್ರೀ ಪ್ರಾಸಾನಾಂ ಪ್ರಭವೋಽವ್ಯಯಃ ॥ ೧೧೯ ॥

ಜ್ಞಾನಿಯು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮನು, ಸೂಕ್ಷ್ಮನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವವನು, ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾರವಿರುವವನು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಜ್ಜನಾದವನು, ಅದ್ಭುತವಾದವನು, ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಭಾಲಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವನು, ನಾಶವಾಗದವನು.

ಗುಹಃ ಕಾನ್ತೋ ನಿಜಃ ಸರ್ಗಃ ಪವಿತ್ರಂ ಸರ್ವಪಾವನಃ । ಶೃಙ್ಗೀ ಶೃಙ್ಗಪ್ರಿಯೋ ಬಭ್ರೂ ರಾಜರಾಜೋ ನಿರಾಮಯಃ ॥ ೧೨೦ ॥

ಅವನು ಗುಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ತನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಶುದ್ಧನೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವವನು. ಅವನು ಕೊಂಬುಗಳಿರುವವನು, ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವನು, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದವನು, ರಾಜರ ರಾಜನು, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಭಿರಾಮಃ ಸುರಗಣೋ ವಿರಾಮಃ ಸರ್ವಸಾಧನಃ । ಲಲಾಟಾಕ್ಷೋ ವಿಶ್ವದೇವೋ ಹರಿಣೋ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಚಸಃ ॥ ೧೨೧ ॥

ಅವನು ಆನಂದದಾಯಕನು, ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಅಂತ್ಯವೋ ಆತನಲ್ಲಿದೆ, ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ನುಣುಪು ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಇದೆ, ಅವನು ವಿಶ್ವದ ದೇವರು, ಹೊಳಪುಳ್ಳವನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ತೇಜಸ್ಸು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಸ್ಥಾವರಾಣಾಂ ಪತಿಶ್ಚೈವ ನಿಯಮೇನ್ದ್ರಿಯವರ್ಧನಃ । ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಃ ಸಿದ್ಧಭೂತಾರ್ಥೋಽಚಿನ್ತ್ಯಃ ಸತ್ಯವ್ರತಃ ಶುಚಿಃ ॥ ೧೨೨ ॥

ಅವನು ಸ್ಥಾವರಗಳ ಒಡೆಯನು, ನಿಯಮಿತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ, ಸಿದ್ಧರೂಪಿಯಾದವನು, ಆಲೋಚನೆಗೆ ಅತೀತನು, ಸತ್ಯವ್ರತನು, ಶುದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ವ್ರತಾಧಿಪಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಭಕ್ತಾನಾಂ ಪರಮಾ ಗತಿಃ । [ಭಕ್ತಾನುಗ್ರಹಕಾರಕಃ] ವಿಮುಕ್ತೋ ಮುಕ್ತತೇಜಾಶ್ಚ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀವರ್ಧನೋ ಜಗತ್ ॥ ೧೨೩ ॥

ಅವನು ವ್ರತಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪರಮ ಗತಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡುವವನು, ಮುಕ್ತನು, ಮುಕ್ತಿಯ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಶ್ರೀಯುತನು, ಶ್ರೀವರ್ಧನನು, ಜಗತ್ತೇ ಅವನು.

ಶ್ರೀ ಶಿವ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಮ್ – ಉತ್ತರಪೀಠಿಕ (ಫಲಶ್ರುತಿ)

ಇದು ಶ್ರೀ ಶಿವ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರದ ಉತ್ತರಪೀಠಿಕೆ (ಫಲಶ್ರುತಿ) ಆಗಿದೆ.