ಶ್ರೀಶಿವಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಮ್

ಸ್ತೋತ್ರಮ್ । ಓಂ ಸ್ಥಿರಃ ಸ್ಥಾಣುಃ ಪ್ರಭುರ್ಭೀಮಃ ಪ್ರವರೋ ವರದೋ ವರಃ । ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವವಿಖ್ಯಾತಃ ಸರ್ವಃ ಸರ್ವಕರೋ ಭವಃ ॥ ೧ ॥

ಓಂ. ಅವರು ಸ್ಥಿರರು, ಅಚಲರು, ಪ್ರಭು, ಭಯಂಕರರು, ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು, ಅತ್ಯುತ್ತಮರು. ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವವರು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವವರು, ಭವದ ಮೂಲ.

ಜಟೀ ಚರ್ಮೀ ಶಿಖಣ್ಡೀ ಚ ಸರ್ವಾಙ್ಗಃ ಸರ್ವಭಾವನಃ । ಹರಶ್ಚ ಹರಿಣಾಕ್ಷಶ್ಚ ಸರ್ವಭೂತಹರಃ ಪ್ರಭುಃ ॥ ೨ ॥

ಅವರು ಜಟಾಧಾರಿ, ಚರ್ಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವರು, ಕಿರೀಟವಂತರು, ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳೂ ಹೊಂದಿರುವವರು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು. ಹರ, ಮೃಗನಯನ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವರು, ಪ್ರಭು.

ಪ್ರವೃತ್ತಿಶ್ಚ ನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ನಿಯತಃ ಶಾಶ್ವತೋ ಧ್ರುವಃ । ಶ್ಮಶಾನವಾಸೀ ಭಗವಾನ್ ಖಚರೋ ಗೋಚರೋಽರ್ದನಃ ॥ ೩ ॥

ಅವರು ಕ್ರಿಯೆಯೂ ವಿರಾಮವೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ನಿಯಮಿತರು, ಶಾಶ್ವತರು, ಸ್ಥಿರರು. ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಭಗವಂತ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರು, ಅರ್ಧದೇಹಿ.

ಅಭಿವಾದ್ಯೋ ಮಹಾಕರ್ಮಾ ತಪಸ್ವೀ ಭೂತಭಾವನಃ । ಉನ್ಮತ್ತವೇಷಪ್ರಚ್ಛನ್ನಃ ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಜಾಪತಿಃ ॥ ೪ ॥

ಯಾವನು ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವನು, ಮಹತ್ತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು, ಬೇರೆಯವರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಕಾಣಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿರುವವನು.

ಮಹಾರೂಪೋ ಮಹಾಕಾಯೋ ವೃಷರೂಪೋ ಮಹಾಯಶಾಃ । ಮಹಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವರೂಪೋ ಮಹಾಹನುಃ ॥ ೫ ॥

ಅವನ ರೂಪವು ಮಹತ್ತರವಾದದು, ದೇಹವು ವಿಶಾಲವಾದದು, ಎಮ್ಮೆ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವನು, ಅಪಾರ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾತ್ಮನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ರೂಪವುಳ್ಳವನು, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ದವಡೆಯುಳ್ಳವನು.

ಲೋಕಪಾಲೋಽನ್ತರ್ಹಿತಾತ್ಮಾ ಪ್ರಸಾದೋ ಹಯಗರ್ದಭಿಃ । ಪವಿತ್ರಂ ಚ ಮಹಾಂಶ್ಚೈವ ನಿಯಮೋ ನಿಯಮಾಶ್ರಿತಃ ॥ ೬ ॥

ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಕನು, ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡವನು, ದಯಾಮಯನು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವವನು, ಪವಿತ್ರನು ಮತ್ತು ಮಹಾನ್, ನಿಯಮವೇ ಅವನ ಸ್ವಭಾವ, ನಿಯಮ ಪಾಲಕರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವವನು.

ಸರ್ವಕರ್ಮಾ ಸ್ವಯಮ್ಭೂತ ಆದಿರಾದಿಕರೋ ನಿಧಿಃ । ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೋ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಃ ಸೋಮೋ ನಕ್ಷತ್ರಸಾಧಕಃ ॥ ೭ ॥

ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಸ್ವಯಂ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಮೊದಲನೆಯವನು, ಆದಿಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸುವವನು, ಅಪಾರ ಧನಸಂಪತ್ತಿನ ಮೂಲ, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು, ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು, ಚಂದ್ರನು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವವನು.

ಚನ್ದ್ರಃ ಸೂರ್ಯಃ ಶನಿಃ ಕೇತುರ್ಗ್ರಹೋ ಗ್ರಹಪತಿರ್ವರಃ । ಅತ್ರಿರತ್ರ್ಯಾ ನಮಸ್ಕರ್ತಾ ಮೃಗಬಾಣಾರ್ಪಣೋಽನಘಃ ॥ ೮ ॥ [ಆದ್ಯನ್ತಲಯಕರ್ತಾ ಚ]

ಅವನು ಚಂದ್ರನು, ಸೂರ್ಯನು, ಶನಿಶ್ಚರನು, ಕೆತು ಗ್ರಹ, ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು, ಗ್ರಹಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮನು; ಅವನು ಅತ್ರಿ, ರಾತ್ರಿ ಪೂಜಕನು, ಮೃಗಚಿಹ್ನೆಯ ಬಾಣವನ್ನು ಹಾರಿಸುವವನು, ಪಾಪರಹಿತನು; ಅವನು ಆದಿ, ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು.

ಮಹಾತಪಾ ಘೋರತಪಾ ಅದೀನೋ ದೀನಸಾಧಕಃ । ಸಂವತ್ಸರಕರೋ ಮನ್ತ್ರಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ಪರಮಂ ತಪಃ ॥ ೯ ॥

ಅವನು ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಭಯಾನಕವಾದ ತಪಸ್ಸಿನವನು, ಎಂದಿಗೂ ದೀನನಲ್ಲ, ದೀನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಡುವವನು; ಅವನು ವರ್ಷವನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನು, ಮಂತ್ರರೂಪ, ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ತಪಸ್ಸು.

ಯೋಗೀ ಯೋಜ್ಯೋ ಮಹಾಬೀಜೋ ಮಹಾರೇತಾ ಮಹಾಬಲಃ । ಸುವರ್ಣರೇತಾಃ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸುಬೀಜೋ ಬೀಜವಾಹನಃ ॥ ೧೦ ॥

ಅವನು ಯೋಗಿ, ಯೋಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು, ಮಹಾಬೀಜ, ಮಹಾರೇತ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ; ಅವನು ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಬೀಜದವನು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುವವನು, ಶುಭ ಬೀಜದವನು, ಬೀಜವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವವನು.

ದಶಬಾಹುಸ್ತ್ವನಿಮಿಷೋ ನೀಲಕಣ್ಠ ಉಮಾಪತಿಃ । ವಿಶ್ವರೂಪಃ ಸ್ವಯಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಬಲವೀರೋ ಬಲೋ ಗಣಃ ॥ ೧೧ ॥

ಅವನು ಹತ್ತು ಕೈಗಳವನು, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದವನು, ನೀಲಕಂಠ, ಉಮಾದೇವಿಯ ಪತಿ; ಅವನು ವಿಶ್ವರೂಪ, ಸ್ವತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ವೀರ, ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಗಣಗಳ ನಾಯಕನು.

ಗಣಕರ್ತಾ ಗಣಪತಿರ್ದಿಗ್ವಾಸಾಃ ಕಾಮ ಏವ ಚ । ಮನ್ತ್ರವಿತ್ಪರಮೋ ಮನ್ತ್ರಃ ಸರ್ವಭಾವಕರೋ ಹರಃ ॥ ೧೨ ॥

ಒಕ್ಕಲಿನ ನಿರ್ಮಾತಾ, ಒಕ್ಕಲಿನ ಅಧಿಪತಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಧರಿಸುವವನು, ಕಾಮವೇ ಆಗಿರುವವನು, ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಂತ್ರ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು, ದುಃಖವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವವನು.

ಕಮಣ್ಡಲುಧರೋ ಧನ್ವೀ ಬಾಣಹಸ್ತಃ ಕಪಾಲವಾನ್ । ಅಶನೀ ಶತಘ್ನೀ ಖಡ್ಗೀ ಪಟ್‍ಟಿಶೀ ಚಾಯುಧೀ ಮಹಾನ್ ॥ ೧೩ ॥

ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದವನು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಕಪಾಲವನ್ನು ಹೊತ್ತವನು, ವಜ್ರಾಯುಧ, ನೂರಾರು ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳಿರುವ ಆಯುಧ, ಖಡ್ಗ, ಪಟ್ಟಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಮಹಾಯೋಧ.

ಸ್ರುವಹಸ್ತಃ ಸುರೂಪಶ್ಚ ತೇಜಸ್ತೇಜಸ್ಕರೋ ನಿಧಿಃ । ಉಷ್ಣೀಷೀ ಚ ಸುವಕ್ತ್ರಶ್ಚ ಉದಗ್ರೋ ವಿನತಸ್ತಥಾ ॥ ೧೪ ॥

ಯಜ್ಞದ ಸ್ರುವವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಸುಂದರ ರೂಪದವನು, ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಕಾಶ ನೀಡುವವನು, ಅಪಾರ ಧನಸಂಪತ್ತಿನಂತವನು, ಉಷ್ಣೀಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಸುಂದರ ಮುಖದವನು, ಉನ್ನತನು ಮತ್ತು ವಿನಯಿಯೂ ಆಗಿರುವವನು.

ದೀರ್ಘಶ್ಚ ಹರಿಕೇಶಶ್ಚ ಸುತೀರ್ಥಃ ಕೃಷ್ಣ ಏವ ಚ । ಸೃಗಾಲರೂಪಃ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥೋ ಮುಣ್ಡಃ ಸರ್ವಶುಭಙ್ಕರಃ ॥ ೧೫ ॥

ದೀರ್ಘಕಾಯ, ಹಸಿರು ಕೇಶವನು, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಂತವನು, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದವನು, ಶೃಗಾಲ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವವನು, ಯಶಸ್ವಿ, ಮುಂಡನ ಮಾಡಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ತರುವವನು.

ಅಜಶ್ಚ ಬಹುರೂಪಶ್ಚ ಗನ್ಧಧಾರೀ ಕಪರ್ದ್ಯಪಿ । ಊರ್ಧ್ವರೇತಾ ಊರ್ಧ್ವಲಿಙ್ಗ ಊರ್ಧ್ವಶಾಯೀ ನಭಃಸ್ಥಲಃ ॥ ೧೬ ॥

ಅವನು ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವನು, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವವನು, ಸುಗಂಧವನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಜಟಾಮಂಡಲವಿರುವವನು; ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಅವನ ಚಿಹ್ನೆ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿದೆ, ಅವನು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವವನು, ಆಕಾಶದಂತಿರುವವನು.

ತ್ರಿಜಟೀ ಚೀರವಾಸಾಶ್ಚ ರುದ್ರಃ ಸೇನಾಪತಿರ್ವಿಭುಃ । ಅಹಶ್ಚರೋ ನಕ್ತಞ್ಚರಸ್ತಿಗ್ಮಮನ್ಯುಃ ಸುವರ್ಚಸಃ ॥ ೧೭ ॥

ಅವನು ಮೂಡುಗಟ್ಟಿದ ಮೂಡುಗಳಿರುವವನು, ಬೊಕ್ಕಸದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವವನು, ರುದ್ರನು, ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು; ಅವನು ಹಗಲು ನಡೆಯುವವನು, ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುವವನು, ಭಯಂಕರ ಕೋಪವುಳ್ಳವನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವನು.

ಗಜಹಾ ದೈತ್ಯಹಾ ಕಾಲೋ ಲೋಕಧಾತಾ ಗುಣಾಕರಃ । ಸಿಂಹಶಾರ್ದೂಲರೂಪಶ್ಚ ಆರ್ದ್ರಚರ್ಮಾಮ್ಬರಾವೃತಃ ॥ ೧೮ ॥

ಅವನು ಆನೆಹಂತಕ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಕಾಲ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಗುಣಗಳ ನಿಧಿ; ಅವನು ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಹುಲಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವವನು, ತೇವವಿರುವ ಚರ್ಮವನ್ನು ಉಡಿದುಕೊಳ್ಳುವವನು.

ಕಾಲಯೋಗೀ ಮಹಾನಾದಃ ಸರ್ವಕಾಮಶ್ಚತುಷ್ಪಥಃ । ನಿಶಾಚರಃ ಪ್ರೇತಚಾರೀ ಭೂತಚಾರೀ ಮಹೇಶ್ವರಃ ॥ ೧೯ ॥

ಅವನು ಕಾಲದ ಯೋಗಿ, ಮಹಾ ನಾದ, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವನು, ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳನುಳ್ಳವನು; ಅವನು ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುವವನು, ಪ್ರೇತಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಭೂತಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವವನು, ಮಹೇಶ್ವರನು.

ಬಹುಭೂತೋ ಬಹುಧರಃ ಸ್ವರ್ಭಾನುರಮಿತೋ ಗತಿಃ । ನೃತ್ಯಪ್ರಿಯೋ ನಿತ್ಯನರ್ತೋ ನರ್ತಕಃ ಸರ್ವಲಾಲಸಃ ॥ ೨೦ ॥

ಅವನೇ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸ್ವರ್ಭಾನು, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದವನು, ಚಲನೆಯ ಸ್ವರೂಪ, ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನು, ಸದಾ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವವನು, ನೃತ್ಯಗಾರನು, ಎಲ್ಲ ಆನಂದಗಳನ್ನೂ ಆಸ್ವಾದಿಸುವವನು.

ಘೋರೋ ಮಹಾತಪಾಃ ಪಾಶೋ ನಿತ್ಯೋ ಗಿರಿರುಹೋ ನಭಃ । ಸಹಸ್ರಹಸ್ತೋ ವಿಜಯೋ ವ್ಯವಸಾಯೋ ಹ್ಯತನ್ದ್ರಿತಃ ॥ ೨೧ ॥

ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಭಯಾನಕ, ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನ ಧಾರಿ, ಪಾಶದಂತೆ ಬಂಧಿಸುವವನು, ಶಾಶ್ವತನು, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಆಕಾಶದಂತಿರುವವನು, ಸಾವಿರ ಕೈಗಳನುಳ್ಳವನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಜಯಶಾಲಿ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯದವನು, ಎಂದಿಗೂ ದಣಿವಿಲ್ಲದವನು.

ಅಧರ್ಷಣೋ ಧರ್ಷಣಾತ್ಮಾ ಯಜ್ಞಹಾ ಕಾಮನಾಶಕಃ । [ಮರ್ಷ] ದಕ್ಷಯಾಗಾಪಹಾರೀ ಚ ಸುಸಹೋ ಮಧ್ಯಮಸ್ತಥಾ ॥ ೨೨ ॥

ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದು, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನು, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಆಸೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು, ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವನು, ಸಹನೆಯುಳ್ಳವನು, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಹಿಸಬಹುದಾದವನು, ಮಧ್ಯಸ್ಥನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ತೇಜೋಪಹಾರೀ ಬಲಹಾ ಮುದಿತೋಽರ್ಥೋಽಜಿತೋಽವರಃ । ಗಮ್ಭೀರಘೋಷೋ ಗಮ್ಭೀರೋ ಗಮ್ಭೀರಬಲವಾಹನಃ ॥ ೨೩ ॥

ಅವನು ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವವನು, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವನು, ಅರ್ಥಸ್ವರೂಪ, ಯಾರೂ ಜಯಿಸಲಾರದವನು, ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಆಳವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನು, ಗಂಭೀರ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಭಾರೀ ಶಕ್ತಿಯ ವಾಹನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು.

ನ್ಯಗ್ರೋಧರೂಪೋ ನ್ಯಗ್ರೋಧೋ ವೃಕ್ಷಕರ್ಣಸ್ಥಿತಿರ್ವಿಭುಃ । ಸುತೀಕ್ಷ್ಣದಶನಶ್ಚೈವ ಮಹಾಕಾಯೋ ಮಹಾನನಃ ॥ ೨೪ ॥

ಅವನಿಗೆ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರದ ರೂಪವಿದೆ, ಅವನೇ ಆ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ, ಮರಗಳ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು; ಅವನಿಗೆ ತುಂಬಾ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ, ಮಹತ್ತರವಾದ ದೇಹವಿದೆ, ದೊಡ್ಡ ಬಾಯಿಯೂ ಇದೆ.

ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋ ಹರಿರ್ಯಜ್ಞಃ ಸಮ್ಯುಗಾಪೀಡವಾಹನಃ । ತೀಕ್ಷ್ಣತಾಪಶ್ಚ ಹರ್ಯಶ್ವಃ ಸಹಾಯಃ ಕರ್ಮಕಾಲವಿತ್ ॥ ೨೫ ॥

ಅವನು ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ, ಹರಿಯೂ ಹೌದು, ಅವನೇ ಯಜ್ಞ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸುವ ವಾಹನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ತಾಪ ತುಂಬಾ ತೀವ್ರವಾದದು, ಅವನಿಗೆ ಹಳದಿ ಕುದುರೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಅವನು ಸ್ನೇಹಿತ, ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಅರಿತವನು.

ವಿಷ್ಣುಪ್ರಸಾದಿತೋ ಯಜ್ಞಃ ಸಮುದ್ರೋ ಬಡಬಾಮುಖಃ । ಹುತಾಶನಸಹಾಯಶ್ಚ ಪ್ರಶಾನ್ತಾತ್ಮಾ ಹುತಾಶನಃ ॥ ೨೬ ॥

ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡವನು, ಅವನೇ ಯಜ್ಞ, ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಬಾಯಿಯಂತಿರುವವನು; ಅವನು ಅಗ್ನಿದೇವನ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವವನು, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಅಗ್ನಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಉಗ್ರತೇಜಾ ಮಹಾತೇಜಾ ಜನ್ಯೋ ವಿಜಯಕಾಲವಿತ್ । ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಯನಂ ಸಿದ್ಧಿಃ ಸರ್ವವಿಗ್ರಹ ಏವ ಚ ॥ ೨೭ ॥

ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಭಯಾನಕವಾದುದು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನು, ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣನಾದವನು, ಜಯದ ಸಮಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು; ಅವನು ಬೆಳಕಿನ ನೆಲೆ, ಸಾಧನೆಯ ಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳೂ ಅವನಲ್ಲಿವೆ.

ಶಿಖೀ ಮುಣ್ಡೀ ಜಟೀ ಜ್ವಾಲೀ ಮೂರ್ತಿಜೋ ಮೂರ್ಧಗೋ ಬಲೀ । ವೇಣವೀ ಪಣವೀ ತಾಲೀ ಖಲೀ ಕಾಲಕಟಙ್ಕಟಃ ॥ ೨೮ ॥

ಅವನಿಗೆ ಕಿರೀಟವಿದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಲೆ ಮುಂಡನಾದವನೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಟಾಧಾರಿಯೂ, ಹೊತ್ತಿರುವವನೂ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನೂ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟವಿರುವವನೂ, ಬಲಶಾಲಿಯೂ ಹೌದು. ಅವನು ಬಾಸುರಿ ವಾದಿಸುವವನೂ, ಡೊಳ್ಳು ಬಾರಿಸುವವನೂ, ತಾಳ ವಾದಿಸುವವನೂ, ಕ್ರೂರನೂ, ಭಯಾನಕವಾದ ಕಪ್ಪು ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ನಕ್ಷತ್ರವಿಗ್ರಹಮತಿರ್ಗುಣಬುದ್ಧಿರ್ಲಯೋಽಗಮಃ । ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ವಿಶ್ವಬಾಹುರ್ವಿಭಾಗಃ ಸರ್ವಗೋಽಮುಖಃ ॥ ೨೯ ॥

ಅವನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೂಪ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ವಿವೇಕಶೀಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಲಯವಾಗುವವನು, ಯಾರಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗದವನು. ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೈಗಳಿರುವವನು, ವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವವನು, ಮುಖವಿಲ್ಲದವನು.