सर्व विश्वाचा आधार असलेला, हजारो डोळे व हजारो शिरांनी युक्त, सर्वत्र व्यापून असलेला आणि सर्वांचा साक्षी असलेला परमेश्वर म्हणजेच नाशवंत नसलेला, सर्वोच्च अवस्थेत स्थित असलेला नारायण आहे. या विश्वाच्या पलीकडे, सर्वकाळ टिकणारा, अनंत आणि सनातन असलेला, हरि हेच विश्व आहे; आणि हे विश्व ज्या पुरुषरूपात आहे, तोच पुरुष या सर्व विश्वाचा पालनकर्ता आहे. या विश्वाचा स्वामी, सर्व जीवांचा अधिपती, शाश्वत, मंगलमय आणि कधीही न बदलणारा, असा नारायण हा महान ज्ञानाचा विषय आहे; तोच सर्वांचा आत्मा आणि प्राप्त करण्याजोगा सर्वोच्च ध्येय आहे. नारायण हेच परम तेज आहे, परमात्मा म्हणजे नारायण; नारायण हेच सर्वोच्च ब्रह्म, सत्यस्वरूप, आणि सर्वात श्रेष्ठ आहे. ध्यान करण्याचा सर्वोच्च विषय म्हणजे नारायण; ध्यानाची क्रिया देखील नारायणच आहे; आणि या संपूर्ण जगात जे काही आपण पाहतो किंवा ऐकतो, ते सर्वही नारायणच आहे. नारायण सर्वत्र व्यापून आहे आणि सर्वाच्या आत-बाहेर निवास करतो; तो अनंत, अविनाशी, सर्वदृष्टी असलेला, महासागराचा शेवट, आणि विश्वाचा कल्याणकर्ता आहे. मानवाच्या शरीरात, नाभीच्या थोडे वर, खाली वळलेल्या कमळाच्या कळीच्या आकाराचा एक ह्रदय आहे, जो खाली जाणाऱ्या मार्गाच्या शेवटी स्थित आहे. हे ह्रदय तेजस्वी आहे, जणू ज्वाळांच्या हाराने भरलेले आहे, आणि हे विश्वाचे मोठे निवासस्थान आहे; त्यावर नेहमीच आवरणांची आवरणे असतात, जणू एखाद्या आवरणासारखी. या ह्रदयाच्या शेवटी एक सूक्ष्म गुहा आहे, ज्यामध्ये सर्व वस्तू स्थिर आहेत; त्याच्या मध्यभागी एक महान अग्नी आहे, जो सर्व दिशांना प्रकाशमान असून सर्वत्र तोंड करून आहे. हा परमात्मा, जो पहिल्या अंशाचा भोगकर्ता आहे, तो अन्नाचे विभाजन करणारा, अविनाशी, ज्ञानी आणि वर-खाली, सर्वत्र पसरणारा आहे; त्याच्या किरणांचा विस्तार सदैव चालू असतो. तो आपल्या शरीराला पायांपासून डोक्याच्या शिखरापर्यंत उष्ण करतो; आणि त्या ह्रदयाच्या मध्यभागी अग्नीची एक ज्योत आहे, जी अत्यंत सूक्ष्म असून थेट उभी आहे. ही ज्वाला निळ्या पावसाच्या ढगात उमटणाऱ्या वीजेसारखी चमकत असते, तांदळाच्या तंतूप्रमाणे बारीक, पिवळ्या रंगाची आणि तेजस्वी कणासारखी आहे. त्या ज्वाळेच्या मध्यभागी परमात्मा निवास करतो; तोच ब्रह्मा आहे, तोच शिव आहे, तोच इंद्रासह हरि आहे; तोच अविनाशी, सर्वोच्च, आणि स्वयंप्रकाशी अधिपती आहे. तोच सत्य, तोच वास्तविकता, तोच सर्वोच्च ब्रह्म, काळसर-पिवळ्या वर्णाचा पुरुष आहे; ज्याची ऊर्जा वरच्या दिशेने आहे, ज्याचे नेत्र विलक्षण आहेत—त्या विश्वस्वरूप नारायणास पुन्हा पुन्हा नमस्कार. ओम्! आपण नारायणाचे चिंतन करतो, वासुदेवाचे ध्यान करतो; तो विष्णू आम्हाला प्रेरणा देवो आणि मार्गदर्शन करो.