નારાયણસૂક્તમ્

विश्वतः परमान्नित्यं विश्वं नारायणं हरिम् । विश्वमेवेदं पुरुषस्तद्विश्वमुपजीवति

સર્વથી પર, સદા રહેતો, આખું જગત નારાયણ, હરિ છે; આ આખું જગત એ પુરુષ જ છે, અને એ પુરુષ જ જગતને પોષે છે.

पतिं विश्वस्यात्मेश्वरं शाश्वतं शिवमच्युतम् । नारायणं महाज्ञेयं विश्वात्मानं परायणम्

આ જગતનો સ્વામી, આત્માનો અધિપતિ, શાશ્વત, કલ્યાણરૂપ, કદી ન બદલાતો, નારાયણ મહાન જ્ઞાનનો વિષય, સર્વનો આત્મા અને સર્વોચ્ચ આશ્રય છે.

नारायणपरो ज्योतिरात्मा नारायणः परः । नारायण परं ब्रह्म तत्त्वं नारायणः परः

નારાયણ સર્વોચ્ચ પ્રકાશ છે, આત્મા પણ સર્વોપરી નારાયણ છે; નારાયણ સર્વોચ્ચ બ્રહ્મ છે, સાચું તત્વ પણ નારાયણ સર્વોપરી છે.

नारायणपरो ध्याता ध्यानं नारायणः परः । यच्च किञ्चिज्जगत्सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपि वा

ધ્યાન કરવાનો સર્વોચ્ચ વિષય નારાયણ છે; ધ્યાન કરવાની ક્રિયા પણ નારાયણ જ છે; અને આ સમગ્ર જગતમાં જે કંઈ જોવામાં આવે છે કે સાંભળવામાં આવે છે, એ બધું પણ નારાયણ જ છે.

अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः । अनन्तमव्ययं कविं समुद्रेऽन्तं विश्वशम्भुवम्

આ બધામાં અંદર અને બહાર સર્વત્ર નારાયણ વ્યાપી રહ્યો છે; તે અનંત છે, કદી ન ક્ષય પામે એવો છે, સર્વજ્ઞ છે, સમુદ્રનો અંત છે અને સમગ્ર વિશ્વને સુખ આપનાર છે.

पद्मकोश प्रतीकाशं हृदयं चाप्यधोमुखम् । अधो निष्ट्या वितस्यान्ते नाभ्यामुपरि तिष्ठति

હૃદય કમળની કળી જેવું દેખાય છે અને નીચે તરફ વળેલું છે; તે પેટની નીચે જતાં માર્ગના અંતે, નાભિથી ઉપર સ્થિત છે.

ज्वालमालाकुलं भाति विश्वस्यायतनं महत् । सन्ततं शिलाभिस्तुलम्बत्याकोशसन्निभम्

તે હૃદય જ્યોતિની માળાથી ભરેલું છે અને તેજથી ઝગમગે છે; એ સમગ્ર વિશ્વનું મહાન નિવાસસ્થાન છે અને સતત પડછાયાની જેમ આવરણો વડે ઢંકાયેલું છે, જે કોશ જેવું લાગે છે.

तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्य मध्ये महानगग्निर्विश्वार्चिर्विश्वतोमुखः

તેના અંતે એક નાનું, સૂક્ષ્મ ખાલી જગ્યા છે, જેમાં બધું જ સ્થિર છે. એના મધ્યમાં એક મહાન અગ્નિ છે, જેની જ્યોતિ ચારેય બાજુ ફેલાયેલી છે અને જે બધે જ દૃષ્ટિ રાખે છે.

सोऽग्रभुग्विभजन्तिष्ठन्नाहारमजरः कविः । तिर्यगूर्ध्वमधश्शायी रश्मयस्तस्य सन्तता

એ પ્રથમ ભાગનો ભોગ લે છે, અને ખોરાકને વહેંચતો ઊભો રહે છે; કદી ન વૃદ્ધ થાય, સર્વજ્ઞ છે. એ આડા, ઉપર અને નીચે બધે જ વિસ્થાપિત છે; એની કિરણો સતત પ્રસરી રહી છે.

सन्तापयति स्वं देहमापादतलमस्तकः । तस्य मध्ये वह्निशिखा अणीयोर्ध्वा व्यवस्थितः

એ પોતાના શરીરને પગથી લઈને માથા સુધી ગરમ કરે છે; એના મધ્યમાં અગ્નિની જ્યોત ઊભી છે, જે અત્યંત સૂક્ષ્મ છે અને ઉપર તરફ છે.

नीलतोयदमध्यस्थाद्विद्युल्लेखेव भास्वरा । नीवारशूकवत्तन्वी पीता भास्वत्यणूपमा

જેમ વાદળ વચ્ચે વીજળીની રેખા ચમકે છે, તેમ એ તેજસ્વી છે; એ તણાવાળી છે, જેમ ચોખાના દાણા નો તંતુ હોય, પીળી છે અને તેજસ્વી અણુ જેવી દેખાય છે.

तस्याः शिखाया मध्ये परमात्मा व्यवस्थितः । स ब्रह्म स शिवः स हरिः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट्

આ જ્યોતના મધ્યમાં પરમાત્મા વિરાજમાન છે; એ જ બ્રહ્મા છે, એ જ શિવ છે, એ જ હરિ છે, એ જ ઇન્દ્ર સાથે છે; એ અક્ષય છે, સર્વોચ્ચ છે અને પોતે જ પ્રકાશરૂપ રાજા છે.

ऋतं सत्यं परं ब्रह्म पुरुषं कृष्णपिङ्गलम् । ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपाय वै नमो नमः

સત્ય, તત્વ અને પરમ બ્રહ્મ — એ પુરુષ કાળાં અને પીળા રંગના છે; જેમનું તેજ ઉપર જાય છે, જેમની આંખો અનોખી છે — એ સર્વરૂપ ભગવાનને ફરી ફરી નમન છે.

ॐ नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि । तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्

ૐ, અમે નારાયણને જાણીએ, વાસુદેવમાં ધ્યાન ધરીએ; એ વિષ્ણુ અમને પ્રેરણા આપે.