ਸ਼੍ਰੀਲਲਿਤਾਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਤੁਲ ਨਾਹੀ, ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ। ਮਾਂ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਸੰਪੂਰਨ ਹਨ, ਸਭ ਮੰਗਲਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਰਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ permeate ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੰਤਰਾਂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਜਮਾਤਾ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਮਹਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਸਤਤਾ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਭੋਗ, ਮਹਾਨ ਰਾਜ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ, ਮਹਾਨ ਬਲ, ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਸਵਾਮਿਨੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੰਤਰ, ਮੰਤ੍ਰ, ਯੰਤਰ ਤੇ ਆਸਨ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਗਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਹਾ ਭੈਰਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾ ਤਾਂਡਵ ਦੀ ਸਾਖੀ ਹੈ, ਮਹਾਕਾਮੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਣੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਪਰਮ ਸੋਭਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਚੌਂਸਠ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਚੌਂਸਠ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਤੇ ਚੌਂਸਠ ਕਰੋੜ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ, ਚੰਦ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਸੁੰਦਰ, ਮੁਸਕਾਨ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਤੇ ਮਸਤਕ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੱਗਤ ਚਲ-ਅਚਲ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮਹੱਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਤੇ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਪੰਜ ਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਰੂਪ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਧਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਆਪ ਹੈ; ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਰਵ-ਰੂਪ, ਜਾਗਰਿਤ, ਸੁਪਨ ਤੇ ਸੁੱਖਸ਼ਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਤਕਾਲੀ, ਸੁਪਤ ਰੂਪ, ਤੇ ਚੌਥੇ ਤੁਰੀਆ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਲਯ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਓਹਲੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਦਾਤਾ, ਤੇ ਪੰਜ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਭੈਰਵੀ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਲ ਤੇ ਅਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਝਪਕਣ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕ ਉਪਜਦੇ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ ਕੀੜਾ। ਉਹ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੇਦ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿਚ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਮਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਦਿੰਦੀ, ਸਦਾ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਸਭ ਰਸ ਭੋਗਦੀ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਮਾਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣੀ ਹੈ, ਧੁਨੀ-ਰੂਪ ਹੈ, ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। 'ਹ੍ਰੀੰ' ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਲਜਾ-ਸੰਪੰਨ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ-ਅਸਵੀਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਿਤ, ਰਾਣੀ, ਸੁੰਦਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀ, ਮੋਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਭੋਗਯਾ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਵਾਲੀ ਕੰਧੀ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਚੰਨ-ਮੁਖੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ, ਰਕਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਮਨਾ ਦੀ ਆਕਾਂਖਾ, ਕਾਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਕਦੰਬ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ, ਮੰਗਲਮਈ, ਜਗਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਤੇ ਦਇਆ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਚਤੁਰ-ਬਾਣੀ, ਸੁੰਦਰ, ਕਦੰਬਰੀ ਰਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਵਰ ਦਿੰਦੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਮਦ ਸੁਖ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਿਆ ਜਾਂਦੀ, ਵਿਂਧਿਆਚਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਵੇਦ ਮਾਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤਰ-ਸਵਭਾਵ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਖੇਤਰ ਤੇ ਖੇਤਰਜਨ (ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਰਕਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਸ ਤੇ ਵਾਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਖੇਤਰਪਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪੂਜਨਯੋਗ, ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਮਮਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਮਧੁਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ੀ, ਸੰਸਾਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਾਖੰਡੀ ਨਾਸਕ, ਤੇ ਸਤਕਰਮ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਚੰਦਨੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਵਿਚ ਸੜੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਨਵੀਂ, ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਿਤ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਤਨ ਹੈ, ਪਰਮ ਪਦ ਦੀ ਲਕਸ਼, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨ-ਸਵਭਾਵ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਆਤਮ-ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ, ਅੰਤਰ-ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੂਪ, ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਧਯਮਾ ਤੇ ਵੈਖਰੀ ਰੂਪ, ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਹੰਸ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਨਾਡੀ, ਕਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਕਾਮ ਦੇ ਪੂਜਿਤ, ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਅਸਥਿਤ, ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਓਡਿਆਣ ਪੀਠ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ, ਬਿੰਦੂ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਟਿਕੀ, ਗੁਪਤ ਪੂਜਾ ਤੇ ਗੁਪਤ ਭੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਸਾਖੀ, ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਛੇ ਅੰਗ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਛੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਕੋਮਲ, ਅਤੁੱਲ, ਮੁਕਤੀ-ਸੁਖ ਦੀ ਦਾਤਾ, ਸੋਲ੍ਹ ਕਲਾ ਦੀ ਨਿਤ੍ਯ ਰੂਪ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ, ਤੇਜਸਵੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪਰਮ ਰਾਣੀ, ਆਦਿ-ਦ੍ਰਵ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੇ ਵ੍ਯਕਤ-ਅਵ੍ਯਕਤ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਗਿਆਨ-ਅਗਿਆਨ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾ ਕਾਮੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਚੰਦਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰੇਖਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦੂਤ, ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਿਯਾ, ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤ, ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਿਤ, ਅਪਾਰ, ਸਵੈ-ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਤਨ-ਸ਼ਕਤੀ, ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਰੂਪ, ਜੜ-ਸ਼ਕਤੀ, ਅਵਿਜ੍ਞਾਨ ਰੂਪ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਸੰਧਿਆ, ਤੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਣੰਤ ਹੈ—ਉਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਮੂਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤੇ ਪਰਮ ਸਤਤਾ ਹੈ।