ਸ਼੍ਰੀਲਲਿਤਾਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਇਹ ਭਵਾਨੀ ਜੀ ਹਨ—ਉਹ ਜੋ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ-ਰੂਪ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕੁਰ੍ਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਆਪ ਹੀ ਮੰਗਲ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸ਼ਾਰਦਾ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਸ਼ਰਵਾ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅਰਧਾਂਗੀ, ਸਭ ਵਾਧੂ ਦਾਤਾ, ਗੁਣਵਾਨ, ਚਿਹਰਾ ਸ਼ਰਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ, ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਬੇਦਾਗ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅਡੋਲ, ਨਿਰਗੁਣ, ਅਖੰਡ, ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਰਵਾਸਨਾ ਤੇ ਅਟੱਲ। ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤ, ਅਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ, ਸਭ ਪ੍ਰਗਟੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਤੇ ਅਟੁੱਟ। ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਾਰਣ, ਬਿਨਾ ਦੋਸ਼, ਬਿਨਾ ਸੀਮਾ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਾਕਮ ਦੇ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਮੋਹ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਮੋਹ ਰਹਿਤ, ਮੋਹ ਨਾਸਕ, ਬਿਨਾ ਮਮਤਾ, ਮੋਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸਕ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗੁੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ, ਲਾਲਚ ਨਾਸਕ, ਸੰਦੇਹ ਰਹਿਤ, ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਬੰਧਨ ਨਾਸਕ। ਉਹ ਹਰ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਬਿਨਾ ਵਿਕਲਪ, ਅਡੋਲ, ਅਭੇਦ, ਦਵੈਤ ਨਾਸਕ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਮੌਤ ਦੀ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਕਰਮ, ਅਸੰਗ। ਉਹ ਅਤੁੱਲ, ਨੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ, ਅਜੈ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਕੁਕਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਦਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਅਤੁੱਲ ਤੇ ਅਤਿਸ਼ਯ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਉੱਚਤਮ ਮਾਰਗ ਦੀ ਦਾਤਾ, ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਤੇ ਸਭ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਰੂਪਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਤੱਤ, ਸਾਰੇ ਤੰਤਰਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਹਾਰਾਣੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਮਹਾਲੱਖਮੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ। ਉਹ ਮਹਾ-ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਮਹਾ-ਪੂਜਿਤ, ਮਹਾ-ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਮਹਾ-ਮੋਹਨੀ, ਪਰਮ-ਸੱਤ, ਪਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ, ਮਹਾ-ਆਨੰਦਮਈ। ਉਹ ਮਹਾ-ਭੋਗ, ਮਹਾ-ਸੰਰਾਖਣ, ਮਹਾ-ਵੀਰਤਾ, ਮਹਾ-ਬਲ, ਮਹਾ-ਬੁੱਧੀ, ਮਹਾ-ਸਿੱਧੀ, ਮਹਾ-ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ। ਉਹ ਮਹਾ-ਤੰਤ੍ਰ, ਮਹਾ-ਮੰਤ੍ਰ, ਮਹਾ-ਯੰਤਰ, ਮਹਾ-ਪੀਠ, ਮਹਾ-ਯੱਗ ਰੂਪ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ, ਮਹਾ-ਭੈਰਵ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਹਾ-ਤਾਂਡਵ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਮਹਾਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਸ੍ਰਿੰਗਾਰ। ਉਹ ਚੌਂਸਠ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਚੌਂਸਠ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚੌਂਸਠ ਕਰੋੜ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਿਤ। ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ, ਚੰਦ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ, ਚੰਦ੍ਰਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਮਧੁਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਚਲਤ ਅਤੇ ਅਚਲਤ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਪਰਮ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਪਾਰਵਤੀ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ। ਉਹ ਪੰਜ ਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ, ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੀ ਤੱਤ-ਸਰੂਪ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਣਤਾ। ਉਹ ਧਿਆਨ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੇਯ, ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਜਾਗਰੂਕ, ਸਪਨਾਵਸਥਾ ਤੇ ਸੁੱਖਸ਼ਮਾ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੂਰਤ। ਉਹ ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ ਰੂਪ, ਸੁਸ਼ੁਪਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਤੁਰੀਆ ਅਵਸਥਾ, ਸਭ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਰੂਪ, ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਰੂਪ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਲੀਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ, ਲੀਲਾ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਮਾਲਕ, ਸਦਾਸ਼ਿਵਾ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਦਾਤਾ, ਪੰਚਕ੍ਰਿਤਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਭੈਰਵੀ, ਲੱਖਮੀ-ਰੂਪ, ਕਮਲ ਤੇ ਆਸੀਨ, ਦੈਵੀ, ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਭੈਣ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਝਪਕ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਤੇ ਲੀਨ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੱਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਰਨ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੀਟਾਂ ਤੱਕ; ਉਹ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ, ਵੇਦ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਉਹਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਨਿੰਦ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨ, ਸਭ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਆਨੰਦਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣੀ, ਸ਼ਬਦ-ਰੂਪ, ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ, 'ਹ੍ਰੀੰ' ਦੀ ਮੂਰਤ, ਲਾਜਵਾਨੀ, ਮਨ-ਭਾਵਨੀ, ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ। ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਰਾਜਮਾਤਾ, ਸੁੰਦਰ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਮੋਹਕ, ਭੋਗਯ, ਘੁੰਘਰੂ ਵਾਲਾ ਕੰਧਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਲੱਖਮੀ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰ-ਚਿਹਰਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਰਾਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਸੁਰ ਨਾਸਕ, ਪ੍ਰਸੰਨ, ਪਤੀ-ਅਨੁਰਾਗਣੀ। ਉਹ ਚਾਹਤ ਵਾਲੀ, ਇਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਕਦੰਬ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਮਈ, ਜਗਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਉਹ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਕਲਾ-ਮਈ ਬੋਲੀ, ਸੁੰਦਰ, ਕਦੰਬਰੀ ਮਦਿਰਾ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਤ, ਵਰ ਦਾਤਾ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਾਰੁਣੀ ਦੇ ਮਦਨ ਵਿਚ ਮਸਤ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਵਿਂਧਿਆਚਲ ਤੇ ਵੱਸਦੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਤਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਖੇਲਣ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਸਰੂਪ, ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਖੇਤਰ ਤੇ ਖੇਤਰ-ਗਿਆਤਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨਾਸ-ਵਾਧ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਖੇਤਰਪਾਲਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ। ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਪੂਜਨਯ, ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਮਧੁਰ ਬੋਲੀ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ। ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ, ਸੰਸਾਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੱਚੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜਲੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਚੰਦਨੀ, ਸਦਾ ਨਵੀਂ, ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਅੰਧਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਚੇਤਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਲਕੜੀ ਪਰਮ ਪਦ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨ ਸਰੂਪ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦਾ ਆਨੰਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤਜਨਨੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਪਰੰਪਰ ਰੂਪ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਰਛਿਆਕਾਰ, ਸੰਚਾਲਕ ਅਤੇ ਲੀਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।