ਸ਼੍ਰੀਲਲਿਤਾਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਇਹ ਉਹ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸੱਚ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰਨ ਸਮਰਸਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਕਲਾ-ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਾਂਗ ਮੰਨਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਰਸ ਦੀ ਮੂਲ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਸੁਆਦਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਪੂਰੀ ਪਾਲਿਤ, ਅਤਿ ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਸਰਵੋਚ ਆਸਰਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਅਣੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਾਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਖ ਤੇ ਅਦਿੱਖ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਸਦਾ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ ਦੀ ਆਰਾਧਕ, ਸੱਚ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਤੇ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਭਯੰਕਰ ਆਗਿਆ ਵਾਲੀ, ਆਧਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਗਟ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਦਾਤਾ, ਪੰਜਾਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਹ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ, ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ, ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਆਦਿ-ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਵਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ, ਅਤੇ ਭਵਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਛੰਦਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੀ, ਅਣੰਤ ਤੇਜ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਗਟ ਹੋਈ। ਉਹ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਵਧਾਪੇ ਤੋਂ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ, ਮਾਣ ਵਾਲੀ, ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ, ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਨਾਰੀ-ਨਰੇਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਰਨ-ਫਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜਨਮੀ, ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ਮੋਹਕਣੀ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਮੁੜ ਕੇ ਭਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਭਟਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਤਿੰਨ ਲਛਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਸੁਤੰਤਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਧਨ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਗਟ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੂੰਗੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ, ਅਜਨਮੀ ਪਰ ਜਨਮ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਖੁਦ ਵੀਰ, ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯਤਾ ਵਿਚ ਅਡੋਲ, ਸੁਰਤ ਦਾ ਰੂਪ, ਵਿਵੇਕ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਮੰਗਲਮਈ, ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਬਿੰਦੂ ਵਿਚ ਆਸੀਨ ਹੈ। ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਮੂਲ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਹ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਪੰਥਾਂ (ਵਾਮ ਤੇ ਦੱਖਣ) ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ, ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਅਡੋਲ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਮਿਠਾਸ ਵਾਲੀ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਭੇਂਟ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ, ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪੰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ। ਉਹ ਕੌਲੀਨੀ ਹੈ, ਅਨੋਖੀ ਤੇ ਅਮੋਲਕ, ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਦ ਗਾਉਂਦੇ, ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਗਤ-ਜਨਨੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਧਾਰਕ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਲੇਪ, ਨਿਰਭੀਕ, ਪਰਮ ਦਾਤਰੀ, ਪਰਮ ਆਨੰਦਮਈ, ਮਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਹਨ, ਦੇਵ-ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ, ਵਜ੍ਰ-ਧਾਰੀ, ਵਾਮ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਪੰਜ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪੰਜ ਸ਼ਵਾਂ ਦੀ ਖਟਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਹਾਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਹੈ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਪੰਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਯੋਗ, ਸਦਾ ਅਮਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਅਟੱਲ, ਸੁਖ ਦੀ ਦਾਤਰੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਧਰਮਵਤੀ, ਧਰਮ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਧੂਕਾ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਲਾਲੀ ਵਾਲੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਖੇਡਣੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ, ਸੁਖ ਦੀ ਦਾਤਰੀ, ਵਿਲੱਖਣ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸੋਭਾ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਭੇਂਟ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਦਸ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿਯੰਤਰਕ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਮুদ্রਾ, ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਤ੍ਰਿ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਨੀ ਦੀ ਮੁਦਰਾ, ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਤਿਕੋਣ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅਚੰਭੇ ਭਰੀ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਛੇ ਮਾਰਗਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਹਜ ਦਇਆ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੋਤਿ ਹੈ। ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ, ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਦੇ ਉਲੰਘੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਸ਼੍ਰੀਚੱਕਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁੰਦਰੀ ਵਜੋਂ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪਰਗਟ ਹੈ।