ਸ਼੍ਰੀਲਲਿਤਾਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਸਮਾਨੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, Pulomaja ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਨੰਦਮਈ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੜਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਅਕਲਪਨੀਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਕਲਿ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, Katyayana ਦੀ ਧੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਘਾਰਕ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਦੂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਮਿਰਗ-ਨੇਤਰੀ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖਜਾਨਾ, ਸਭ ਦੀ ਨਿਯੰਤਰਕ, ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਸाक्षੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵ-ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਆਲਸੀ, ਮਸਤ, ਮਾਤਾ-ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਕੈਲਾਸ ਪਰ ਵੱਸਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਂਹ ਲੋਟਸ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹਨ; ਉਹ ਪੂਜਨੀਯ, ਦਯਾ-ਮਈ, ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਉਹ ਆਤਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਪਰਮ ਗਿਆਨ, ਸ਼ੁਭ ਗਿਆਨ, Kāma ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ; ਸੋਲਾਂ ਸ਼ੁਭ ਅੱਖਰਾਂ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ। ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਹੁੰਦੀ; ਉਹ ਸਿਰ ਤੇ ਵੱਸਦੀ, ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਭ੍ਰੂ ਰੇਂਬੋ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਤ੍ਰਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਦੀਪਕ ਹੈ; Daksha ਦੀ ਧੀ, ਦੈਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਘਾਰਕ, Daksha ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਿਹਰਾ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ; ਉਹ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਜਾਨਾ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਗੁਪਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਦਿਲ ਦੇ ਸੁੱਖਮ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੂਪ; ਹਰ ਤਿਥੀ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਅਮਾਵੱਸ ਤੋਂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤੱਕ। ਉਹ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰੂਤ, ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ; Lakshmi ਅਤੇ Sarasvati, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਚਮਚਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਦਿ-ਸ਼ਕਤੀ, ਅਗਾਧ ਸਰੂਪ, ਪਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ; ਅਣਗਿਣਤ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਦਿਵਯ-ਦੇਹ ਵਾਲੀ। ਉਹ 'klīṃ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਵਿਲੱਖਣ, ਗੁਪਤ, ਮੋਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; Tripurā, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਾਲ ਚੋਟ ਵਾਲੀ; Umā, ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਗੋਰੀ, Gandharvas ਵਲੋਂ ਸੇਵਿਤ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਰੂਤ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਵਾਕ ਦੀ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਸੀਮਾ-ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ। ਉਹ ਸਭ Vedanta ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ; Lopamudra ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਗੋਚਰ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ, ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; Yoginī, ਯੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਯੋਗ ਲਈ ਯੋਗਯ, ਯੋਗ ਦਾ ਆਨੰਦ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਧਾਰਕ। ਉਹ ਇੱਛਾ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਭ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਅਡੋਲ, ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਜੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਇਕੱਲੀ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਅਦਵੈਤ, ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, Brahman ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਾਲ, Brahma ਦੀ ਪਤਨੀ, Brahma ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, Brahman ਦਾ ਆਨੰਦ, ਹੋਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਵਾਲੀ, ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਪਰਮ ਲਕੜ। ਉਹ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ; ਉਸ ਦੀ ਦਯਾ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸਥਾਪਿਤ। ਉਹ ਰਾਜ-ਸੰਪੱਤੀ, ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਚਾਰ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ; ਸਮਰਾਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ। ਉਹ ਦীক্ষਿਤ, ਦੈਤੀਆਂ ਦੀ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਚਾਰ ਲਕੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰੇਰਕ, ਅਸਤਿਤਵ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; Sarasvati, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਗੁਫਾ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਸਭ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ Sadashiva ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ; ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ, ਗੁਣਵਤੀ, ਗੁਰੂ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਸਰੂਪ। ਉਹ Kula ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਉਪਰ, Surya ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, Māyā, ਮਿੱਠੀ, ਧਰਤੀ, ਸੈਨਾ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਗੁਪਤ ਸਾਧਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ, ਨਰਮ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ। ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ, ਸਭ ਤੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ, Dakṣiṇāmūrti ਦਾ ਰੂਪ, Sanaka ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ, Śiva ਦਾ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਉਹ ਚਿੱਤ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ, ਆਨੰਦ ਦੀ ਕਲੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਨੇਹ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਮਾਵਲੀ ਦੀ ਜਪ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਨ੍ਰਿਤਯ ਦੀ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਮਾਇਆ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਮੋਖ ਦੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਮੋਖ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ; ਨ੍ਰਿਤਯ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ, ਪ੍ਰਲਯ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਲਾਜ ਦਾ ਸਰੂਪ, Rambha ਵਰਗੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ। ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ; ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ, ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਰੁਈ ਨੂੰ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ, ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚਮਕ। ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦਨੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੋਰ-ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ, ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਤੂਫ਼ਾਨ, ਮੌਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ। ਉਹ ਮਹਾ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾ-ਕਾਲ, ਮਹਾ-ਭੁੰਜਣ, ਮਹਾ-ਭੋਗੀ; Aparna, Chandika, Chanda ਅਤੇ Munda ਦੈਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਘਾਰਕ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਸਵੰਤ ਅਤੇ ਅਨਾਸਵੰਤ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ; ਤਿੰਨ ਲਕੜਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜਵਾਕ-ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਾਲੀ; ਪੂਰਨ ਉਰਜਾ, ਚਮਕ, ਯਜਨ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ। ਉਹ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ, ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਸੰਭਵ, pāṭalī ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ; ਮਹਾਨ, Meru ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਦੀ, mandāra ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ, ਨਵੀਂ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਚਮਕ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੂਪ। ਉਹ Mārtaṇḍa Bhairava ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦੀ, Tripura ਦੀ ਰਾਣੀ, Mārtaṇḍa ਲਈ, ਜਿੱਤੂ ਫੌਜ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਪਰਮ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਰੂਪ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ, ਰੂਪਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਸਰਵ-ਸੰਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਭਗਤਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਧਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।