श्रीललितासहस्रनामस्तोत्रम्

ध्यानध्यातृध्येयरूपा धर्माधर्मविवर्जिता । विश्वरूपा जागरिणी स्वपन्ती तैजसात्मिका

ती ध्यान, ध्यान करणारा आणि ध्यानाचा विषय या तिन्ही रूपांत आहे; धर्म आणि अधर्म यांना सोडून आहे; सर्व विश्वरूप असलेली, जागृत, स्वप्न अवस्थेत आणि तेजस्वी स्वरूपाची आहे.

सुप्ता प्राज्ञात्मिका तुर्या सर्वावस्थाविवर्जिता । सृष्टिकर्त्री ब्रह्मरूपा गोप्त्री गोविन्दरूपिणी

ती झोपेची, सखोल निद्रेमधील आणि त्या पलीकडील चौथ्या अवस्थेची मूर्ती आहे; सर्व अवस्थांपासून परे आहे. ती सृष्टी करणारी, ब्रह्मरूप असलेली, पालन करणारी आणि गोविंद रूपात आहे.

संहारिणी रुद्ररूपा तिरोधानकरीश्वरी । सदाशिवाऽनुग्रहदा पञ्चकृत्यपरायणा

ती संहार करणारी, रुद्र रूपात प्रकटणारी, लपविण्याचे कार्य करणारी ईश्वरी आहे. ती सदा शिव आहे, कृपा देणारी आणि पाचही कृत्यांत नेहमी तत्पर आहे.

भानुमण्डलमध्यस्था भैरवी भगमालिनी । पद्मासना भगवती पद्मनाभसहोदरी

जी सूर्याच्या मध्यभागी वास करते, जी भैरवी आहे, जी सौभाग्याने सुशोभित आहे; जी कमळावर बसलेली आहे, जी भगवती आहे, आणि जी पद्मनाभाची बहीण आहे.

उन्मेषनिमिषोत्पन्नविपन्नभुवनावली । सहस्रशीर्षवदना सहस्राक्षी सहस्रपात्

तिच्या डोळ्यांच्या उघडझापेमुळे असंख्य जगांची निर्मिती आणि लय होते; तिचे हजारो डोके, हजारो तोंडे, हजारो डोळे आणि हजारो पाय आहेत.

आब्रह्मकीटजननी वर्णाश्रमविधायिनी । निजाज्ञारूपनिगमा पुण्यापुण्यफलप्रदा

ब्रह्मापासून अगदी कीटकापर्यंत सर्वांची जननी, जी जाती आणि आश्रमांचे कर्तव्य ठरवते; वेद हेच तिच्या आज्ञेचे रूप आहेत; ती पुण्य आणि पाप यांचे फळ देते.

श्रुतिसीमन्तसिन्दूरीकृतपादाब्जधूलिका । सकलागमसन्दोहशुक्तिसम्पुटमौक्तिका

वेदांच्या मध्यभागी तिच्या कमळासारख्या पायांची धूळ सिंदूरासारखी शोभते; सर्व आगमग्रंथांचे सार म्हणजे तीच एक अनमोल मोती आहे.

पुरुषार्थप्रदा पूर्णा भोगिनी भुवनेश्वरी । अम्बिकाऽनादिनिधना हरिब्रह्मेन्द्रसेविता

जीवनातील चारही पुरुषार्थ देणारी, सर्वार्थाने परिपूर्ण, सर्व सुखांचा अनुभव घेणारी, या जगांची स्वामिनी, आदिमाता, जिने ना आरंभ आहे ना अंत, आणि ज्यांची विष्णू, ब्रह्मा व इंद्र सेवाभावाने उपासना करतात.

नारायणी नादरूपा नामरूपविवर्जिता । ह्रींकारी ह्रीमती हृद्या हेयोपादेयवर्जिता

ती नारायणी, नादस्वरूप, नाव व रूप यांच्या पलीकडची, 'ह्रीं' या बीजमंत्राची मूर्ती, लज्जायुक्त, हृदयाला आनंद देणारी आणि स्वीकार व नकार या दोन्हींपासून मुक्त असलेली.

राजराजार्चिता राज्ञी रम्या राजीवलोचना । रञ्जनी रमणी रस्या रणत्किङ्किणिमेखला

राजाधिराजांनी पूजिली जाणारी, राणी, मनोहारी, कमळासारख्या डोळ्यांची, आनंद देणारी, मोहक, आस्वाद्य, आणि घुंगरांच्या मंजुळ निनादाने सजलेली.

रमा राकेन्दुवदना रतिरूपा रतिप्रिया । रक्षाकरी राक्षसघ्नी रामा रमणलम्पटा

ती लक्ष्मी, पूर्ण चंद्रासारखा मुख असलेली, प्रेमाची मूर्ती, प्रेमात रमणारी, रक्षण करणारी, राक्षसांचा नाश करणारी, प्रियकराला प्रिय आणि त्याच्यावर प्रेमाने लुब्ध असणारी.

काम्या कामकलारूपा कदम्बकुसुमप्रिया । कल्याणी जगतीकन्दा करुणारससागरा

जी जिला हवीशी आहे, जी इच्छाशक्तीचे मूर्त रूप आहे, जिला कदंब फुलं आवडतात, जी मंगलमय आहे, जगाचा मूळ आधार आहे आणि करुणेच्या अमृताचा अथांग सागर आहे.

कलावती कलालापा कान्ता कादम्बरीप्रिया । वरदा वामनयना वारुणीमदविह्वला

जी सर्व कलांनी युक्त आहे, जिला बोलण्यातही कला आहे, जी सुंदर आहे, जिला कादंबरी मद्य आवडते, जी वर देणारी आहे, जिने सुंदर डोळे आहेत आणि जी वारुणीच्या आनंदाने तृप्त आहे.

विश्वाधिका वेदवेद्या विन्ध्याचलनिवासिनी । विधात्री वेदजननी विष्णुमाया विलासिनी

जी साऱ्या विश्वापेक्षा श्रेष्ठ आहे, जिला वेदांनी ओळखता येते, जी विंध्याचल पर्वतावर वास करते, जी सृष्टीची जननी आहे, वेदांची आई आहे, विष्णूची माया आहे आणि जी नेहमी आनंदात रमलेली आहे.

क्षेत्रस्वरूपा क्षेत्रेशी क्षेत्रक्षेत्रज्ञपालिनी । क्षयवृद्धिविनिर्मुक्ता क्षेत्रपालसमर्चिता

जी क्षेत्राचे स्वरूप आहे, जी क्षेत्राची स्वामिनी आहे, जी क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञ यांचे रक्षण करते, जिला क्षय किंवा वाढ लागत नाही आणि जिला क्षेत्रपालांनी पूजले आहे.

विजया विमला वन्द्या वन्दारुजनवत्सला । वाग्वादिनी वामकेशी वह्निमण्डलवासिनी

ती विजयी आहे, निर्मळ आहे, वंदनीय आहे, तिच्या चरणी नतमस्तक होणाऱ्यांवर प्रेम करणारी आहे, वाक्चातुर्याने बोलणारी आहे, सुंदर केसांची आहे आणि अग्निमंडलात वास करणारी आहे.

भक्तिमत्कल्पलतिका पशुपाशविमोचिनी । संहृताशेषपाषण्डा सदाचारप्रवर्तिका

ती भक्तांसाठी सर्व इच्छा पूर्ण करणारी कल्पवेल आहे, जीवांना बंधनातून मुक्त करणारी आहे, सर्व पाखंडी विचारांचा नाश करणारी आहे आणि सत्कर्माला प्रवृत्त करणारी आहे.

ओर् पाखण्डा तापत्रयाग्निसन्तप्तसमाह्लादनचन्द्रिका । तरुणी तापसाराध्या तनुमध्या तमोऽपहा

ती तीन प्रकारच्या दुःखांनी होरपळलेल्या जीवांना आनंद देणारी चंद्रप्रकाशासारखी आहे, नेहमी तरुण आहे, तपस्व्यांनी पूजली जाते, तिची कटी सडपातळ आहे आणि ती अज्ञानाचा अंधार दूर करणारी आहे.

चितिस्तत्पदलक्ष्यार्था चिदेकरसरूपिणी । स्वात्मानन्दलवीभूतब्रह्माद्यानन्दसन्ततिः

तीच चैतन्य आहे, ज्याचे ध्येय सर्वोच्च अवस्था आहे; ती एकरस चैतन्यस्वरूप आहे; तिच्या स्वतःच्या आनंदाचा अंश ब्रह्मा आणि इतर देवतांच्या आनंदाचा मूळ आहे.

परा प्रत्यक्चितीरूपा पश्यन्ती परदेवता । मध्यमा वैखरीरूपा भक्तमानसहंसिका

ती परा आहे, अंतरात्म्याचे स्वरूप आहे, सर्व काही पाहणारी आणि सर्वात श्रेष्ठ देवी आहे. ती मध्यम आणि वैखरी या रूपातही आहे, आणि भक्तांच्या मनात वास करणारी हंस आहे.

कामेश्वरप्राणनाडी कृतज्ञा कामपूजिता । शृङ्गाररससम्पूर्णा जया जालन्धरस्थिता

ती कामेश्वराच्या प्राणाचा मार्ग आहे, सर्व कर्मांची जाणणारी आहे, कामदेवाने पूजलेली आहे. ती प्रेमरसाने पूर्ण आहे, नेहमी जिंकणारी आहे आणि जलंधरात स्थिर आहे.

ओड्याणपीठनिलया बिन्दुमण्डलवासिनी । रहोयागक्रमाराध्या रहस्तर्पणतर्पिता

ती ओड्याणपीठावर वास करणारी आहे, बिंदूच्या मंडलात राहणारी आहे. ती गुप्त पूजा आणि गुप्त अर्पणांनी संतुष्ट होते.

सद्यःप्रसादिनी विश्वसाक्षिणी साक्षिवर्जिता । षडङ्गदेवतायुक्ता षाड्गुण्यपरिपूरिता

ती लगेच कृपा करणारी आहे, साऱ्या विश्वाची साक्षीदार आहे, पण साक्षींपेक्षा पुढे आहे. ती षडंग देवतांसह आहे आणि सहा दिव्य गुणांनी परिपूर्ण आहे.

नित्यक्लिन्ना निरुपमा निर्वाणसुखदायिनी । नित्याषोडशिकारूपा श्रीकण्ठार्धशरीरिणी

ती नेहमीच कोमल आहे, तिची तुलना कोणाशीच होऊ शकत नाही, ती मुक्तीचे सुख देणारी आहे. तिचे रूप कायम सोळा कलांचे आहे आणि ती श्रीकंठाच्या अर्ध्या देहात वास करते.

प्रभावती प्रभारूपा प्रसिद्धा परमेश्वरी । मूलप्रकृतिर् अव्यक्ता व्यक्ताव्यक्तस्वरूपिणी

ती तेजस्वी आहे, तिचे स्वरूपच प्रकाश आहे, ती सर्वत्र प्रसिद्ध आहे आणि ती सर्वश्रेष्ठ मालकीण आहे. ती सर्व सृष्टीची मूळ कारण आहे, अदृश्य आहे आणि तिचे स्वरूप व्यक्त व अव्यक्त अशा दोन्ही रूपांत आहे.

व्यापिनी विविधाकारा विद्याविद्यास्वरूपिणी । महाकामेशनयनकुमुदाह्लादकौमुदी

ती सर्वत्र व्यापलेली आहे, तिची अनेक रूपे आहेत, ती ज्ञान आणि अज्ञान या दोन्हींचे स्वरूप आहे. ती महाकामेशाच्या डोळ्यांतील कमळांना आनंद देणाऱ्या चंद्रप्रकाशासारखी आहे.

भक्तहार्दतमोभेदभानुमद्भानुसन्ततिः । शिवदूती शिवाराध्या शिवमूर्तिः शिवङ्करी

ती भक्तांच्या हृदयातील अंधार दूर करणाऱ्या सूर्यकिरणांसारखी तेजाची रांग आहे. ती शिवाची दूत आहे, शिवाने पूजलेली आहे, शिवाचेच मूर्तरूप आहे आणि मंगल देणारी आहे.

शिवप्रिया शिवपरा शिष्टेष्टा शिष्टपूजिता । अप्रमेया स्वप्रकाशा मनोवाचामगोचरा

शिवाची आवडती, शिवाभिमुख, सज्जनांची प्रिय, सज्जनांनी पूजलेली; ज्याचं मोजमाप करता येत नाही, स्वतःच तेजस्वी, मन आणि वाणी यांच्या पलीकडची.

चिच्छक्तिश् चेतनारूपा जडशक्तिर् जडात्मिका । गायत्री व्याहृतिः सन्ध्या द्विजबृन्दनिषेविता

चैतन्यशक्तीची मूर्ती, चेतनेच्या रूपात, जडशक्तीची धनी, जडतेच्या स्वरूपात; गायत्री, पवित्र वाणी, संध्याकाळची पूजा, आणि ब्राह्मणांच्या समूहांनी सेविलेली.