श्रीललितासहस्रनामस्तोत्रम्

अन्नदा वसुदा वृद्धा ब्रह्मात्मैक्यस्वरूपिणी । बृहती ब्राह्मणी ब्राह्मी ब्रह्मानन्दा बलिप्रिया

अन्न देणारी; संपत्ती देणारी; प्राचीन; ब्रह्म आणि आत्मा यांचे ऐक्य असलेली; विशाल; ब्रह्माची पत्नी; ब्रह्माची शक्ती असलेली; ब्रह्माचा आनंद; बलिदान प्रिय असणारी.

भाषारूपा बृहत्सेना भावाभावविवर्जिता । सुखाराध्या शुभकरी शोभना सुलभा गतिः

ज्या भाषेच्या रूपात आहेत, ज्यांची मोठी सेना आहे, ज्या अस्तित्व आणि अनस्तित्व या दोन्हींपलीकडे आहेत, ज्या सहज पूजता येतात, ज्या शुभ घडवतात, ज्या सुंदर आहेत, ज्या सहज मिळतात, आणि ज्या अंतिम ध्येय आहेत.

राजराजेश्वरी राज्यदायिनी राज्यवल्लभा । राजत्कृपा राजपीठनिवेशितनिजाश्रिता

ज्या राजांच्या राणी आहेत, ज्या राज्य देतात, ज्या राजांना प्रिय आहेत, ज्यांची कृपा चांदीसारखी चमकते, आणि ज्या आपल्या भक्तांसह राजसिंहासनावर विराजमान आहेत.

राज्यलक्ष्मीः कोशनाथा चतुरङ्गबलेश्वरी । साम्राज्यदायिनी सत्यसन्धा सागरमेखला

ज्या राज्यलक्ष्मी आहेत, ज्या धनसंपत्तीच्या मालकीण आहेत, ज्या चतुरंग सेनेच्या अधिपती आहेत, ज्या साम्राज्य देतात, ज्या सत्यप्रतिज्ञ आहेत, आणि ज्या समुद्राने वेढलेल्या आहेत.

दीक्षिता दैत्यशमनी सर्वलोकवशङ्करी । सर्वार्थदात्री सावित्री सच्चिदानन्दरूपिणी

ज्या दीक्षित आहेत, ज्या दैत्यांचा नाश करतात, ज्या सर्व लोकांना आपल्या अधीन करतात, ज्या सर्व काही देतात, ज्या प्रेरणा देतात, आणि ज्या सत्-चित्-आनंदाच्या मूर्ती आहेत.

देशकालापरिच्छिन्ना सर्वगा सर्वमोहिनी । सरस्वती शास्त्रमयी गुहाम्बा गुह्यरूपिणी

जी कुठल्याही ठिकाणी किंवा काळात मर्यादित नाही, सर्वत्र आहे, सर्वांना मोहात टाकणारी आहे; ती सरस्वती आहे, शास्त्रस्वरूप आहे, गुहेची आई आहे आणि तिचं रूप गुप्त आहे.

सर्वोपाधिविनिर्मुक्ता सदाशिवपतिव्रता । सम्प्रदायेश्वरी साध्वी गुरुमण्डलरूपिणी

जी सर्व उपाधींमधून मुक्त आहे, सदा शिवाच्या पतिव्रता आहे, परंपरेची अधीश्वरी आहे, सदाचरणी आहे आणि गुरुंच्या मंडळाचे रूप आहे.

कुलोत्तीर्णा भगाराध्या माया मधुमती मही । गणाम्बा गुह्यकाराध्या कोमलाङ्गी गुरुप्रिया

जी कुलपरंपरेच्या पलीकडे आहे, सूर्याने पूजली जाते, माया आहे, मधुर स्वभावाची आहे, पृथ्वी आहे, गणांची आई आहे, गुप्त साधकांनी पूजली जाते, कोमल अंगांची आहे आणि गुरुंना प्रिय आहे.

स्वतन्त्रा सर्वतन्त्रेशी दक्षिणामूर्तिरूपिणी । सनकादिसमाराध्या शिवज्ञानप्रदायिनी

जी स्वतंत्र आहे, सर्व तंत्रांची अधीश्वरी आहे, दक्षिणामूर्तीचे रूप आहे, सनकादिकांनी पूजली जाते आणि शिवज्ञान देणारी आहे.

चित्कलाऽऽनन्दकलिका प्रेमरूपा प्रियङ्करी । नामपारायणप्रीता नन्दिविद्या नटेश्वरी

ती चेतनेचा किरण आहे, आनंदाचा उमलता कळी आहे, प्रेमाचा मूर्तरूप आहे, आपुलकी देणारी आहे. तिच्या नावांचा जप करणाऱ्यांना ती अत्यंत प्रिय आहे. ती आनंदाची खरी विद्या आहे आणि सर्व नृत्यांची अधीश्वरी आहे.

मिथ्याजगदधिष्ठाना मुक्तिदा मुक्तिरूपिणी । लास्यप्रिया लयकरी लज्जा रम्भादिवन्दिता

ती या माया-जगाचा आधार आहे, मुक्ती देणारी आहे आणि स्वतःच मुक्तीचे रूप आहे. तिला नृत्यात आनंद मिळतो, ती सर्वांचे विलयन घडवते, तीच लाज आहे आणि ती रंभा वगैरे अप्सरांनी पूजली जाते.

भवदावसुधावृष्टिः पापारण्यदवानला । दौर्भाग्यतूलवातूला जराध्वान्तरविप्रभा

ती संसाररूपी दावानळ विझवणारी अमृतवृष्टी आहे, पापरूपी अरण्य जाळणारी अग्नी आहे, दुर्दैवाच्या कापूस उडवणारी वाऱ्यासारखी आहे आणि वार्धक्याच्या अंधारात प्रकाश देणारी तेजस्वी प्रभा आहे.

भाग्याब्धिचन्द्रिका भक्तचित्तकेकिघनाघना । रोगपर्वतदम्भोलिर् मृत्युदारुकुठारिका

ती भाग्याच्या समुद्रावरची शीतल चांदणी आहे, भक्तांच्या मनात नाचणाऱ्या मेघासारखी आहे, रोगरूपी पर्वत फोडणारा वादळ आहे आणि मृत्युरूपी झाड तोडणारी कुऱ्हाड आहे.

महेश्वरी महाकाली महाग्रासा महाशना । अपर्णा चण्डिका चण्डमुण्डासुरनिषूदिनी

ती महेश्वरी आहे, महाकाळी आहे, सर्वांना गिळणारी आणि मोठ्या प्रमाणात भक्षण करणारी आहे. ती अपर्‍णा, चंडिका आणि चंड-मुंड या असुरांचा संहार करणारी आहे.

क्षराक्षरात्मिका सर्वलोकेशी विश्वधारिणी । त्रिवर्गदात्री सुभगा त्र्यम्बका त्रिगुणात्मिका

ती नाशवंत आणि अविनाशी या दोन्हींची मूर्ती आहे, सर्व लोकांची अधीश्वरी आहे, विश्वाला आधार देणारी आहे. ती धर्म, अर्थ आणि काम या तीन पुरुषार्थांची दात्री आहे, शुभ्र आहे, त्र्यंबका म्हणजे तीन डोळ्यांची आहे आणि तिला तीन गुणांचा स्वभाव आहे.

स्वर्गापवर्गदा शुद्धा जपापुष्पनिभाकृतिः । ओजोवती द्युतिधरा यज्ञरूपा प्रियव्रता

ती स्वर्ग आणि मोक्ष देणारी आहे, अत्यंत पवित्र आहे, जपापुष्पासारखी सुंदर आहे. तिच्यात तेज आणि सामर्थ्य आहे, ती यज्ञस्वरूप आहे आणि व्रतांमध्ये आनंद मानणारी आहे.

दुराराध्या दुराधर्षा पाटलीकुसुमप्रिया । महती मेरुनिलया मन्दारकुसुमप्रिया

ती सहज साध्य नाही, कोणालाही जिंकता येणार नाही अशी आहे, तिला पाटळीच्या फुलांचा विशेष आवड आहे. ती अत्यंत महान आहे, मेरू पर्वतावर वास करणारी आहे आणि मंदार फुलांची प्रिय आहे.

वीराराध्या विराड्रूपा विरजा विश्वतोमुखी । प्रत्यग्रूपा पराकाशा प्राणदा प्राणरूपिणी

ज्यांची उपासना धाडसी लोक करतात, ज्या विश्वरूपात आहेत, ज्या सर्व विकारांपासून मुक्त आहेत, ज्या सर्व दिशांना सामोरी आहेत, ज्या नेहमी ताज्या स्वरूपात आहेत, ज्या पराकाष्ठेचा तेज आहेत, ज्या प्राण देणाऱ्या आहेत आणि ज्या स्वतः प्राणस्वरूप आहेत.

मार्ताण्डभैरवाराध्या मन्त्रिणीन्यस्तराज्यधूः । ओर् मार्तण्ड त्रिपुरेशी जयत्सेना निस्त्रैगुण्या परापरा

ज्यांची उपासना मार्तांड भैरव करतात, ज्यांच्याकडे मंत्रीने राज्याची जबाबदारी सोपवली आहे, ज्या मार्तांडसाठी त्रिपुरेची राणी आहेत, ज्यांची सेना नेहमी विजयी असते, ज्या तिन्ही गुणांपलीकडे आहेत आणि ज्या परमार्थ व व्यवहार या दोन्ही स्वरूपात आहेत.

सत्यज्ञानानन्दरूपा सामरस्यपरायणा । कपर्दिनी कलामाला कामधुक् कामरूपिणी

ज्यांचे स्वरूप सत्य, ज्ञान आणि आनंद आहे, ज्या पूर्ण एकरूपतेसाठी समर्पित आहेत, ज्या जटाधारी आहेत, ज्या विविध कलांनी सुशोभित आहेत, ज्या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या आहेत आणि ज्या इच्छेच्या रूपात प्रकट होतात.

कलानिधिः काव्यकला रसज्ञा रसशेवधिः । पुष्टा पुरातना पूज्या पुष्करा पुष्करेक्षणा

ज्या सर्व कलांचा खजिना आहेत, ज्या काव्यात पारंगत आहेत, ज्या रसाची खरी जाण असलेल्या आहेत, ज्या सर्व चवींचा संग्रह आहेत, ज्या पोषित आहेत, ज्या अनादीकालच्या आहेत, ज्या पूजनीय आहेत, ज्या कमळासारख्या आहेत आणि ज्यांचे डोळेही कमळासारखे सुंदर आहेत.

परंज्योतिः परंधाम परमाणुः परात्परा । पाशहस्ता पाशहन्त्री परमन्त्रविभेदिनी

ती परम तेज आहे, सर्वोच्च निवासस्थान आहे, अत्यंत सूक्ष्म कण आहे, सर्वात श्रेष्ठाहूनही श्रेष्ठ आहे. ती आपल्या हातात पाश धरते, पाशाचा नाश करते आणि सर्वांत श्रेष्ठ मंत्रांचाही भेद करते.

मूर्ताऽमूर्ताऽनित्यतृप्ता मुनिमानसहंसिका । सत्यव्रता सत्यरूपा सर्वान्तर्यामिनी सती

ती साकार आणि निराकार आहे, नेहमीच तृप्त आहे, ऋषींच्या मनातली हंस आहे. ती सत्यव्रती आहे, सत्यस्वरूप आहे, सर्वांच्या अंतर्यामी आहे आणि नेहमीच पवित्र आहे.

ब्रह्माणी ब्रह्मजननी बहुरूपा बुधार्चिता । प्रसवित्री प्रचण्डाऽऽज्ञा प्रतिष्ठा प्रकटाकृतिः

ती ब्रह्माची शक्ती आहे, ब्रह्माची जननी आहे, अनेक रूपे धारण करणारी आहे, ज्ञानी लोकांनी पूजलेली आहे. ती सृष्टी करणारी आहे, ती प्रचंड आज्ञा देणारी आहे, आधार आहे आणि स्पष्टपणे प्रकट झालेली आहे.

प्राणेश्वरी प्राणदात्री पञ्चाशत्पीठरूपिणी । विशृङ्खला विविक्तस्था वीरमाता वियत्प्रसूः

ती प्राणांची अधिष्ठात्री आहे, प्राण देणारी आहे, पन्नास पीठांचे रूप असलेली आहे. ती बंधनमुक्त आहे, एकांतात वास करणारी आहे, वीरांची माता आहे आणि आकाशाची जननी आहे.

मुकुन्दा मुक्तिनिलया मूलविग्रहरूपिणी । भावज्ञा भवरोगघ्नी भवचक्रप्रवर्तिनी

मुकुंदा, मुक्तीचं निवासस्थान, सर्व सृष्टीची मूळ मूर्ती, भाव जाणणारी, संसाराच्या दुखांवर उपाय करणारी आणि जन्ममरणाच्या चक्राला चालना देणारी ती आहे.

छन्दःसारा शास्त्रसारा मन्त्रसारा तलोदरी । उदारकीर्तिर् उद्दामवैभवा वर्णरूपिणी

ती छंदांचा गाभा, शास्त्रांचा सार, मंत्रांचा अर्थ, कंबर बारीक असलेली, तिचं कीर्तन सर्वत्र प्रसिद्ध, तिचं वैभव अपार आणि ती सर्व वर्णांची मूर्ती आहे.

जन्ममृत्युजरातप्तजनविश्रान्तिदायिनी । सर्वोपनिषदुद्घुष्टा शान्त्यतीतकलात्मिका

जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्याने त्रस्त लोकांना विश्रांती देणारी, सर्व उपनिषदांनी गौरवलेली आणि शांततेपलीकडील स्वरूप असलेली ती आहे.

गम्भीरा गगनान्तस्था गर्विता गानलोलुपा । कल्पनारहिता काष्ठाऽकान्ता कान्तार्धविग्रहा

ती गूढ आहे, आकाशाच्या पलीकडे वास करणारी, अभिमान असलेली, गाण्यात रमणारी, कल्पनाशून्य, अंतिम अवस्थेची, प्रिय आणि आपल्या अर्ध्या रूपात प्रियकरासोबत असलेली आहे.