श्रीललितासहस्रनामस्तोत्रम्

देवेशी दण्डनीतिस्था दहराकाशरूपिणी । प्रतिपन्मुख्यराकान्ततिथिमण्डलपूजिता

ती सर्व देवांची देवी आहे, नीतीचा आधार आहे, हृदयातील सूक्ष्म आकाश तिचे रूप आहे. अमावस्येपासून पौर्णिमेपर्यंत प्रत्येक तिथीच्या देवता तिची पूजा करतात.

कलात्मिका कलानाथा काव्यालापविनोदिनी । ओर् विमोदिनी सचामररमावाणीसव्यदक्षिणसेविता

ती सर्व कलांचा आधार आहे, कलांची स्वामिनी आहे आणि काव्यरचनेत आनंद मानते. लक्ष्मी आणि सरस्वती दोन्ही, चामर घेऊन तिच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूने सेवा करतात.

आदिशक्तिर् अमेयाऽऽत्मा परमा पावनाकृतिः । अनेककोटिब्रह्माण्डजननी दिव्यविग्रहा

ती आदिशक्ती आहे, तिचे स्वरूप अगम्य आहे, ती सर्वश्रेष्ठ आणि अत्यंत पवित्र आहे. असंख्य ब्रह्मांडांची जननी आणि दिव्य देह असलेली आहे.

क्लींकारी केवला गुह्या कैवल्यपददायिनी । त्रिपुरा त्रिजगद्वन्द्या त्रिमूर्तिस् त्रिदशेश्वरी

जी 'क्लीं' या बीजमंत्रात वास करते, जी एकमेव आहे, गुप्त आहे, मुक्ती देणारी आहे; जी त्रिपुरा आहे, तीनही जगातील लोक जिची पूजा करतात, जी त्रिमूर्ती आहे, आणि देवांची अधीश्वरी आहे.

त्र्यक्षरी दिव्यगन्धाढ्या सिन्दूरतिलकाञ्चिता । उमा शैलेन्द्रतनया गौरी गन्धर्वसेविता

ती तीन अक्षरी आहे, दिव्य सुवासाने परिपूर्ण आहे, कपाळावर सुंदर कुंकवाचा टिळा लावलेली आहे; ती उमा आहे, पर्वतराजाची कन्या आहे, गौरवर्णी आहे आणि गंधर्व तिची सेवा करतात.

विश्वगर्भा स्वर्णगर्भा वरदा वागधीश्वरी । ध्यानगम्याऽपरिच्छेद्या ज्ञानदा ज्ञानविग्रहा

जिच्यात संपूर्ण विश्व सामावले आहे, जिच्यात सुवर्णाचा सार आहे, जी वर देणारी आहे, वाणीची अधीश्वरी आहे; ध्यानाने जिची प्राप्ती होते, जिला कोणी मर्यादित करू शकत नाही, जी ज्ञान देणारी आहे आणि जी स्वतः ज्ञानस्वरूप आहे.

सर्ववेदान्तसंवेद्या सत्यानन्दस्वरूपिणी । लोपामुद्रार्चिता लीलाक्ळिप्तब्रह्माण्डमण्डला

जी सर्व वेदांतांनी जाणता येते, जी सत्य आणि आनंदस्वरूप आहे; जी लोपामुद्राद्वारे पूजली जाते, आणि जी सहजपणे ब्रह्मांडांची निर्मिती करते.

अदृश्या दृश्यरहिता विज्ञात्री वेद्यवर्जिता । योगिनी योगदा योग्या योगानन्दा युगन्धरा

जी दिसत नाही, ज्याचं दर्शन अशक्य आहे, सर्व जाणणारी, जाणण्यापलीकडची; योगिनी, योग देणारी, योगासाठी योग्य, योगात आनंद देणारी, युगांची धारक.

इच्छाशक्तिज्ञानशक्तिक्रियाशक्तिस्वरूपिणी । सर्वाधारा सुप्रतिष्ठा सदसद्रूपधारिणी

जी इच्छाशक्ती, ज्ञानशक्ती आणि क्रियाशक्ती यांचा मूळस्वरूप आहे; सर्वांची आधार, भक्कमपणे स्थिर, सत् आणि असत् या दोन्ही रूपांना धारण करणारी.

अष्टमूर्तिर् अजाजैत्री लोकयात्राविधायिनी । ओर् अजाजेत्री एकाकिनी भूमरूपा निर्द्वैता द्वैतवर्जिता

जी आठ रूपांची आहे; कधीही न जिंकता येणारी; जगाचा प्रवास ठरवणारी; एकटीच असणारी; पृथ्वीचे रूप असणारी; अद्वितीय; द्वैतापासून मुक्त.

अन्नदा वसुदा वृद्धा ब्रह्मात्मैक्यस्वरूपिणी । बृहती ब्राह्मणी ब्राह्मी ब्रह्मानन्दा बलिप्रिया

अन्न देणारी; संपत्ती देणारी; प्राचीन; ब्रह्म आणि आत्मा यांचे ऐक्य असलेली; विशाल; ब्रह्माची पत्नी; ब्रह्माची शक्ती असलेली; ब्रह्माचा आनंद; बलिदान प्रिय असणारी.

भाषारूपा बृहत्सेना भावाभावविवर्जिता । सुखाराध्या शुभकरी शोभना सुलभा गतिः

ज्या भाषेच्या रूपात आहेत, ज्यांची मोठी सेना आहे, ज्या अस्तित्व आणि अनस्तित्व या दोन्हींपलीकडे आहेत, ज्या सहज पूजता येतात, ज्या शुभ घडवतात, ज्या सुंदर आहेत, ज्या सहज मिळतात, आणि ज्या अंतिम ध्येय आहेत.

राजराजेश्वरी राज्यदायिनी राज्यवल्लभा । राजत्कृपा राजपीठनिवेशितनिजाश्रिता

ज्या राजांच्या राणी आहेत, ज्या राज्य देतात, ज्या राजांना प्रिय आहेत, ज्यांची कृपा चांदीसारखी चमकते, आणि ज्या आपल्या भक्तांसह राजसिंहासनावर विराजमान आहेत.

राज्यलक्ष्मीः कोशनाथा चतुरङ्गबलेश्वरी । साम्राज्यदायिनी सत्यसन्धा सागरमेखला

ज्या राज्यलक्ष्मी आहेत, ज्या धनसंपत्तीच्या मालकीण आहेत, ज्या चतुरंग सेनेच्या अधिपती आहेत, ज्या साम्राज्य देतात, ज्या सत्यप्रतिज्ञ आहेत, आणि ज्या समुद्राने वेढलेल्या आहेत.

दीक्षिता दैत्यशमनी सर्वलोकवशङ्करी । सर्वार्थदात्री सावित्री सच्चिदानन्दरूपिणी

ज्या दीक्षित आहेत, ज्या दैत्यांचा नाश करतात, ज्या सर्व लोकांना आपल्या अधीन करतात, ज्या सर्व काही देतात, ज्या प्रेरणा देतात, आणि ज्या सत्-चित्-आनंदाच्या मूर्ती आहेत.

देशकालापरिच्छिन्ना सर्वगा सर्वमोहिनी । सरस्वती शास्त्रमयी गुहाम्बा गुह्यरूपिणी

जी कुठल्याही ठिकाणी किंवा काळात मर्यादित नाही, सर्वत्र आहे, सर्वांना मोहात टाकणारी आहे; ती सरस्वती आहे, शास्त्रस्वरूप आहे, गुहेची आई आहे आणि तिचं रूप गुप्त आहे.

सर्वोपाधिविनिर्मुक्ता सदाशिवपतिव्रता । सम्प्रदायेश्वरी साध्वी गुरुमण्डलरूपिणी

जी सर्व उपाधींमधून मुक्त आहे, सदा शिवाच्या पतिव्रता आहे, परंपरेची अधीश्वरी आहे, सदाचरणी आहे आणि गुरुंच्या मंडळाचे रूप आहे.

कुलोत्तीर्णा भगाराध्या माया मधुमती मही । गणाम्बा गुह्यकाराध्या कोमलाङ्गी गुरुप्रिया

जी कुलपरंपरेच्या पलीकडे आहे, सूर्याने पूजली जाते, माया आहे, मधुर स्वभावाची आहे, पृथ्वी आहे, गणांची आई आहे, गुप्त साधकांनी पूजली जाते, कोमल अंगांची आहे आणि गुरुंना प्रिय आहे.

स्वतन्त्रा सर्वतन्त्रेशी दक्षिणामूर्तिरूपिणी । सनकादिसमाराध्या शिवज्ञानप्रदायिनी

जी स्वतंत्र आहे, सर्व तंत्रांची अधीश्वरी आहे, दक्षिणामूर्तीचे रूप आहे, सनकादिकांनी पूजली जाते आणि शिवज्ञान देणारी आहे.

चित्कलाऽऽनन्दकलिका प्रेमरूपा प्रियङ्करी । नामपारायणप्रीता नन्दिविद्या नटेश्वरी

ती चेतनेचा किरण आहे, आनंदाचा उमलता कळी आहे, प्रेमाचा मूर्तरूप आहे, आपुलकी देणारी आहे. तिच्या नावांचा जप करणाऱ्यांना ती अत्यंत प्रिय आहे. ती आनंदाची खरी विद्या आहे आणि सर्व नृत्यांची अधीश्वरी आहे.

मिथ्याजगदधिष्ठाना मुक्तिदा मुक्तिरूपिणी । लास्यप्रिया लयकरी लज्जा रम्भादिवन्दिता

ती या माया-जगाचा आधार आहे, मुक्ती देणारी आहे आणि स्वतःच मुक्तीचे रूप आहे. तिला नृत्यात आनंद मिळतो, ती सर्वांचे विलयन घडवते, तीच लाज आहे आणि ती रंभा वगैरे अप्सरांनी पूजली जाते.

भवदावसुधावृष्टिः पापारण्यदवानला । दौर्भाग्यतूलवातूला जराध्वान्तरविप्रभा

ती संसाररूपी दावानळ विझवणारी अमृतवृष्टी आहे, पापरूपी अरण्य जाळणारी अग्नी आहे, दुर्दैवाच्या कापूस उडवणारी वाऱ्यासारखी आहे आणि वार्धक्याच्या अंधारात प्रकाश देणारी तेजस्वी प्रभा आहे.

भाग्याब्धिचन्द्रिका भक्तचित्तकेकिघनाघना । रोगपर्वतदम्भोलिर् मृत्युदारुकुठारिका

ती भाग्याच्या समुद्रावरची शीतल चांदणी आहे, भक्तांच्या मनात नाचणाऱ्या मेघासारखी आहे, रोगरूपी पर्वत फोडणारा वादळ आहे आणि मृत्युरूपी झाड तोडणारी कुऱ्हाड आहे.

महेश्वरी महाकाली महाग्रासा महाशना । अपर्णा चण्डिका चण्डमुण्डासुरनिषूदिनी

ती महेश्वरी आहे, महाकाळी आहे, सर्वांना गिळणारी आणि मोठ्या प्रमाणात भक्षण करणारी आहे. ती अपर्‍णा, चंडिका आणि चंड-मुंड या असुरांचा संहार करणारी आहे.

क्षराक्षरात्मिका सर्वलोकेशी विश्वधारिणी । त्रिवर्गदात्री सुभगा त्र्यम्बका त्रिगुणात्मिका

ती नाशवंत आणि अविनाशी या दोन्हींची मूर्ती आहे, सर्व लोकांची अधीश्वरी आहे, विश्वाला आधार देणारी आहे. ती धर्म, अर्थ आणि काम या तीन पुरुषार्थांची दात्री आहे, शुभ्र आहे, त्र्यंबका म्हणजे तीन डोळ्यांची आहे आणि तिला तीन गुणांचा स्वभाव आहे.

स्वर्गापवर्गदा शुद्धा जपापुष्पनिभाकृतिः । ओजोवती द्युतिधरा यज्ञरूपा प्रियव्रता

ती स्वर्ग आणि मोक्ष देणारी आहे, अत्यंत पवित्र आहे, जपापुष्पासारखी सुंदर आहे. तिच्यात तेज आणि सामर्थ्य आहे, ती यज्ञस्वरूप आहे आणि व्रतांमध्ये आनंद मानणारी आहे.

दुराराध्या दुराधर्षा पाटलीकुसुमप्रिया । महती मेरुनिलया मन्दारकुसुमप्रिया

ती सहज साध्य नाही, कोणालाही जिंकता येणार नाही अशी आहे, तिला पाटळीच्या फुलांचा विशेष आवड आहे. ती अत्यंत महान आहे, मेरू पर्वतावर वास करणारी आहे आणि मंदार फुलांची प्रिय आहे.

वीराराध्या विराड्रूपा विरजा विश्वतोमुखी । प्रत्यग्रूपा पराकाशा प्राणदा प्राणरूपिणी

ज्यांची उपासना धाडसी लोक करतात, ज्या विश्वरूपात आहेत, ज्या सर्व विकारांपासून मुक्त आहेत, ज्या सर्व दिशांना सामोरी आहेत, ज्या नेहमी ताज्या स्वरूपात आहेत, ज्या पराकाष्ठेचा तेज आहेत, ज्या प्राण देणाऱ्या आहेत आणि ज्या स्वतः प्राणस्वरूप आहेत.

मार्ताण्डभैरवाराध्या मन्त्रिणीन्यस्तराज्यधूः । ओर् मार्तण्ड त्रिपुरेशी जयत्सेना निस्त्रैगुण्या परापरा

ज्यांची उपासना मार्तांड भैरव करतात, ज्यांच्याकडे मंत्रीने राज्याची जबाबदारी सोपवली आहे, ज्या मार्तांडसाठी त्रिपुरेची राणी आहेत, ज्यांची सेना नेहमी विजयी असते, ज्या तिन्ही गुणांपलीकडे आहेत आणि ज्या परमार्थ व व्यवहार या दोन्ही स्वरूपात आहेत.