ती, या सृष्टीच्या तत्त्वस्वरूपात स्थिर असून, पाच कोशांमध्ये वास करते. तिचे महात्म्य अगाध आहे; ती सदैव तरुण आहे, आणि तिच्या तेजस्वी, मोहक कांतिने सर्वत्र चैतन्य फडकते. तिच्या अमर्याद माधुर्यामुळे तिच्या डोळ्यांमध्ये लालसर नशा खेळते; तिच्या गालांवर अनुरागाची लालिमा फुललेली आहे; तिच्या अंगावर चंदनाचा लेप आहे आणि ती चंपक फुलांत रमते. ती कुशल, कोमल रूपाची आहे, कुरुकुल्ला — कुलाची अधिष्ठात्री देवी; ती कुलकुंडात वास करते आणि कौला मार्गाचे साधक भक्तिभावाने तिची सेवा करतात. ती कुमार व गणांची माता आहे; समाधान, पोषण, बुद्धी, स्थैर्य, शांती, मंगल, तेज, आनंद, आणि विघ्नांचा नाश करणारी आहे. ती तेजस्वी, त्रिनेत्री, फिरत्या डोळ्यांची, इच्छेप्रमाणे अनेक रूपे धारण करणारी आहे; हारांनी अलंकृत, राजहंसासारखी, मातेप्रमाणे, मलय पर्वतावर वास करणारी आहे. तिचे मुख कमळासारखे, सुंदर भुवया, तेजस्वी, देवांचा नेता; काळ्या गळ्याची, मोहक, मनाला हलवणारी आणि अत्यंत सूक्ष्म स्वरूपाची आहे. ती वज्राची अधिष्ठात्री, डाव्या बाजूची मंगलमयी, कधीही वृद्धत्वास न जडणारी; सिद्धांची स्वामिनी, सिद्धीची ज्ञानस्वरूपा, सिद्धांची माता आणि प्रसिद्ध आहे. ती विशुद्धी चक्रात वास करते, लाल वर्णाची, त्रिनेत्री, खट्वांग आणि इतर शस्त्रधारी, एकमुखी आहे. दूध-भाताच्या नैवेद्यात रमणारी, त्वचेमध्ये अधिष्ठित, पशुजगताला भयावह; अमृतादी महाशक्तींनी वेढलेली, डाकिनींची अधीश्वरी आहे. अनाहत (हृदय) कमळात राहणारी, काळसर तेजस्वी, दोन तोंडे, चमकणारे दात, जपमाळ आणि इतर वस्त्रधारी, रक्तात स्थिर आहे. काळरात्रीसारख्या शक्तिसमूहांनी वेढलेली, स्निग्ध भातात रमणारी, वीरांना वरदान देणारी, राकिणीमातेच्या स्वरूपात आहे. मणिपूर कमळात वास करणारी, तीन तोंडे, वज्रादि शस्त्रधारी, डामरी इत्यादी शक्तींनी वेढलेली आहे. ती लाल वर्णाची, मांसात स्थिर, गूळ-भाताच्या नैवेद्यात मन रमणारी, भक्तांना सुख देणारी, लक्षिणीमातेच्या रूपात आहे. स्वाधिष्ठान कमळात वसणारी, चार मुखांनी मोहक, त्रिशूलादी शस्त्रधारी, पिवळ्या वर्णाची आणि अत्यंत गर्विष्ठ आहे. ती मेदप्रदेशात अधिष्ठित, गोड पदार्थांत रमणारी, बंधिनी आणि इतरांसह, दही-भातात मन गुंतवणारी, काकिणीच्या रूपात आहे. मूलाधार कमळावर विराजमान, पाच तोंडे, हाडात स्थिर, अंकुशादी शस्त्रधारी, वरदान देणाऱ्यांनी सेवित आहे. मुग-भातात मन रमणारी, साकिणीमातेच्या रूपात, आज्ञा चक्राच्या कमळात वसणारी, शुभ्रवर्णी, सहा तोंडे असलेली आहे. ती मज्जामध्ये वसणारी, हंसवती प्रमुख शक्तीने संपन्न, केवळ हळदीच्या पदार्थांत रमणारी, हाकिणीचे रूप धारण करणारी आहे. सहस्त्रदल कमळावर विराजमान, सर्व रंगांनी अलंकृत, सर्व अस्त्रे धारण करणारी, शुद्धतेत स्थिर, सर्व दिशांना तोंड करणारी आहे. सर्व अन्ननैवेद्यात मन रमवणारी, याकिणीमातेच्या स्वरूपात, स्वाहा, स्वधा, बुद्धी, प्रज्ञा, वेद, स्मृती आणि अद्वितीय आहे. सद्गुणी, पुण्याने प्राप्त होणारी, तिचे स्तवन व श्रवण पुण्यदायक; पुलोमजाद्वारे पूजित, बंधनमुक्त करणारी, सुंदर केशसंभार असलेली आहे. मुक्तीदायिनी, कुरळ्या केसांची, विवेकाची मूर्ती, ज्ञानस्वरूप, आकाशादि विश्वाची उत्पत्ती करणारी; सर्व रोगांचा नाश करणारी, मृत्यूला प्रतिबंध करणारी आहे. सर्वश्रेष्ठ, अगम्य रूपाची, कलियुगातील पापांचा नाश करणारी; कात्यायनीची कन्या, काळाचा वध करणारी, कमळलोचनांनी पूजित आहे. तिच्या मुखात तांबूल, डाळिंबाच्या फुलासारखे तेज, मृगनयनी, मोहक, श्रेष्ठ, शिवपत्नी, मैत्रिणीसारखी प्रकट होते. ती सदा संतुष्ट, भक्तांची निधी, नियंती, सर्वांची अधीश्वरी; स्नेहासारख्या गुणांनी प्राप्त होणारी, महाप्रलयाची साक्षीदार आहे. ती पराशक्ती, परमलक्ष्य, घनचैतन्यरूप, दिव्य अमृताच्या माधुर्याने मस्त, मदोन्मत्त आणि मातेच्या अक्षरस्वरूपात आहे. ती महाकैलासावर वसणारी, कमळकांडासारख्या कोमल भुजांची, वंदनीय, करुणामूर्ती, सर्वोच्च अधिकारिणी आहे. ती आत्मज्ञान, पराविद्या, शुभविद्या, कामाद्वारे पूजित; सोळा शुभाक्षरांची विद्या, त्रिकूट, अनंत कामांची स्रोत आहे. कोट्यवधी कमळांनी तिच्या कटाक्षाने सेवा करणाऱ्या दासी, तिच्या शिरावर वसणारी, चंद्राप्रमाणे तेजस्वी, तिच्या कपाळावर इंद्रधनुष्याची शोभा आहे. हृदयात वसणारी, सूर्याप्रमाणे चमकणारी, त्रिकोणातील दीप, दक्षकन्या, दैत्यांचा नाश करणारी, दक्षयज्ञाचा संहार करणारी आहे. तिच्या लांब डोळ्यांची हलकी हालचाल, मुखावर सूक्ष्म हास्य; ती गुरुचे मूर्तिमंत रूप, सद्गुणांची खाण, पृथ्वीमाता, गूढ लोकांची उत्पत्ती आहे. ती देवतांची देवी, शिस्तधर्मात स्थिर, हृदयातील सूक्ष्म आकाशरूप, प्रत्येक तिथीच्या देवता तिला पूजतात. ती सर्व कलांचा सार, कलांची अधीश्वरी, काव्यमय वाणीमध्ये रमणारी; लक्ष्मी व सरस्वती तिच्या दोन्ही बाजूंनी चामर घेऊन सेवा करतात. ती आद्यशक्ती, अगम्य, परम, शुद्धतम रूपाची; अनंत विश्वांची माता, दिव्य देहरूप आहे. 'क्लीं' अक्षररूप, अद्वितीय, गूढ, मोक्षदायिनी; त्रिपुरा, त्रैलोक्यपूजिता, त्रिरूपा, देवांची अधीश्वरी आहे. त्र्यक्षरी, दिव्यगंधयुक्त, कपाळावर कुंकुमबिंदू, उमा, पर्वतराजकन्या, गौरवर्णी, गंधर्वांनी सेवित आहे. ती स्वतःमध्ये विश्व सामावलेली, सुवर्णाचा सार धारण करणारी, वरदानदायिनी, वाणीची स्वामिनी; ध्यानाने प्राप्त होणारी, अगम्य, ज्ञानदायिनी, ज्ञानस्वरूप आहे. सर्व वेदांताने जाणली जाणारी, सत्य-आनंदरूप, लोपामुद्राद्वारे पूजित, क्रीडायुक्त विश्वनिर्माती आहे. अदृश्य, अव्यक्त, ज्ञाता, ज्ञेयापासून मुक्त; योगिनी, योगदायिनी, योगसिद्ध, योगात रमणारी, युगांची वाहक आहे. तिचे स्वरूप इच्छाशक्ती, ज्ञानशक्ती, क्रियाशक्ती आहे; ती सर्वांची आधारभूत, दृढ, सत्त्वासत्त्वरूप आहे. अशा या परमेश्वरीचे महात्म्य, तिच्या विविध रूपांतून, विविध शक्तींतून, या विश्वात अखंड प्रकट होत राहते.