सत्य, ज्ञान आणि आनंदाचा मूर्तरूप असलेल्या देवीची ही अद्भुत कथा आहे. या देवीचे स्वरूप सर्वतोपरि समन्वयाने ओतप्रोत भरलेले आहे. तिचे जटाजूट केश तिच्या तपस्वी रूपाला शोभा देतात, आणि कलांच्या हाराने ती सदैव अलंकृत आहे. तीच कामधेनू प्रमाणे सर्व इच्छांची पूर्तता करणारी आहे आणि इच्छारूपही धारण करते. ती कलांचा खजिना आहे, काव्यात पारंगत आहे, चवीच्या साराचा जाणकार आहे, आणि रसांचा संग्रह तिच्यात आहे. ती पोषित आहे, प्राचीन आहे, पूजनीय आहे, कमळासारखी कोमल आहे, आणि तिच्या नेत्रांमध्येही कमळासारखी सुंदरता आहे. तीच परम तेज, सर्वांत उच्च धाम, अत्यंत सूक्ष्म कण, आणि सर्वश्रेष्ठाच्या पलीकडे जाणारी आहे. ती पाश धारण करते, पाशाचा नाश करते, आणि सर्वोच्च मंत्रांच्याही पलीकडे जाऊन मार्ग काढते. ती साकार आणि निराकार दोन्ही आहे, सदैव परिपूर्ण आहे, ऋषींच्या मनातील हंस आहे. सत्याला समर्पित, सत्यस्वरूप, सर्वांच्या हृदयात वास करणारी आणि नेहमीच शुद्ध आहे. ती ब्रह्माची शक्ती आहे, ब्रह्माची माता आहे, अनेक रूपे धारण करणारी आहे, ज्ञानी लोकांच्या पूजेला पात्र आहे. ती सृष्टीकर्त्री, भयंकर आज्ञाधारक, सर्व आधार, आणि साकार स्वरूपात प्रकट आहे. ती प्राणांची अधीश्वरी, प्राणदायिनी, पन्नास अक्षरांचे स्वरूप आहे. ती निर्बंध आहे, एकांतात वसणारी आहे, वीरांची माता आहे, आणि आकाशाचा स्रोत आहे. ती मुकुंदा आहे, मोक्षाचे धाम आहे, देवतेचे आद्य रूप आहे. ती भावनांची जाणकार, संसारदुःखाचा नाश करणारी, आणि सृष्टीच्या चक्राला गती देणारी आहे. ती छंदांचा, शास्त्रांचा आणि मंत्रांचा सार आहे. तिची कटी सडपातळ आहे, तिची कीर्ती अमर आहे, तिचे तेज अपरंपार आहे, आणि ती अक्षरांच्या रूपात प्रकट होते. ती जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्याने पीडितांना विश्रांती देते. सर्व उपनिषदांनी तिचे गौरव केले आहे. तिचे स्वरूप शांतीच्या पलीकडे आहे. ती गूढ आहे, आकाशाच्या विस्तारात वास करते, अभिमानाने भरलेली आहे, गाण्यात रमते. कल्पनांपासून मुक्त, अंतिम स्थितीची अधिष्ठात्री, प्रिय, आणि अर्धांगिनी स्वरूप असलेली आहे. ती कारण-कार्याच्या पलीकडे आहे, प्रेमाच्या लहरींनी अलंकृत आहे, तिच्या कानात सोन्याचे कुंडल चमकतात, आणि ती लीला स्वरूप धारण करते. ती अजन्मा आहे, नाशरहित आहे, मोहक आहे, आणि लवकर कृपा करणारी आहे. अंतर्मुख भक्तांना ती सहज प्राप्त होते, पण बाह्य गोष्टींमध्ये रमणाऱ्यांसाठी ती दुर्लभ आहे. ती तीन वेदांचे स्वरूप, तीन पुरुषार्थांची अधिष्ठात्री, तीन लोकांत स्थिर, आणि तीन पुरांनी अलंकृत आहे. ती रोगरहित, स्वतंत्र, स्वात्मरमण करणारी, आणि अमृताचा झरा आहे. ती अमृताचा झरा आहे, संसाराच्या दलदलीत अडकलेल्यांना तारण्यात कुशल आहे. यज्ञप्रिया, यज्ञकर्त्री, आणि यज्ञस्वरूप आहे. ती धर्माचा आधार आहे, संपत्तीची देखरेख करणारी आहे, धनधान्य वाढवणारी आहे. तिला ब्राह्मण प्रिय आहेत, त्यांच्या रूपात प्रकट होते, आणि सृष्टीला गती देते. ती विश्वाचा संहार करते, प्रवाळासारखी तेजस्वी आहे, विष्णूप्रिया आहे, विष्णुरूप धारण करते. ती अजन्मा असूनही जन्मस्थान आहे, अविचल आहे, आणि वंशाची मूर्तरूप आहे. ती वीरांच्या सभेत रमते, वीरस्वरूप आहे, निष्क्रिय अवस्थेत स्थिर आहे, नादरूप आहे. ती विवेकात कुशल, मंगलमय, चतुर, आणि बिंदूत अधिष्ठित आहे. ती तत्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे, तत्वांची रचना आहे, तत्वांच्या अर्थाचा सार आहे. ती सामगानात रमते, कोमल आहे, आणि सदाशिवाची अर्धांगिनी आहे. ती कोमल आहे, डाव्या आणि उजव्या मार्गात स्थित आहे, सर्व दु:खांचा नाश करणारी आहे. ती स्वतःमध्ये स्थिर, नैसर्गिकरित्या मधुर, दृढ, आणि ज्ञानी लोकांनी पूजित आहे. ती चैतन्याच्या अर्पणाने पूजिली जाते, जागरूकतेच्या फुलांना प्रिय आहे. ती सदा प्रकट, सदा संतुष्ट, आणि उगवत्या सूर्याच्या प्रभेने तेजस्वी आहे. ती उजव्या आणि डाव्या मार्गाने पूजिली जाते, तिचे कमळासारखे मुख कोमल हास्याने उजळते. ती कौलीनी आहे, अद्वितीय, अमूल्य, आणि परम मुक्ती देणारी आहे. ती स्तुतिपाठात रमते, स्तुतीने संपन्न आहे. वेदांनी तिचे महात्म्य गायिले आहे. ती विचारशील, कुलीन, सर्वोच्च, आणि शुभरूप आहे. ती विश्वमाता, जगद्वाहिनी, विशाल नेत्रांची, विरक्त आहे. धाडसी, परम उदार, परम आनंदमयी, आणि मनस्वरूप आहे. तिचे केस म्हणजे आकाश, ती दिव्य निवासात वसते, वज्रधारी आहे, डाव्या मार्गाची अधीश्वरी आहे. तिला पंचयज्ञ प्रिय आहेत, आणि ती पाच प्रेतांच्या पलंगावर विश्रांती घेते. ती पाचवी आहे, पाच तत्त्वांची अधीश्वरी आहे, पाच संख्येने पूजली जाते. ती शाश्वत आहे, तिचे राज्य चिरंतन आहे, ती आनंददायिनी आहे, आणि शंभूलाही मोहात टाकणारी आहे. ती पृथ्वी आहे, पृथ्वीची कन्या आहे, भाग्यवती, धर्मप्रिया आहे, धर्मवृद्धिकारक आहे. ती लोकांच्या पलीकडे, गुणांच्या पलीकडे, सर्वांच्या पलीकडे आणि शांतिस्वरूप आहे. ती बांधूक फुलासारखी लाल, तरुण, आणि क्रीडाप्रिय आहे. ती अत्यंत मंगलमयी आहे, सुखदायिनी आहे, शोभिवंत वस्त्रांनी अलंकृत आहे, आणि मधुर सुवासिक आहे. तिला सुगंधी स्त्रियांच्या पूजेत आनंद मिळतो, तिचे रूप तेजस्वी आहे, मन शुद्ध आहे. बिंदूच्या अर्पणाने ती तृप्त होते, सर्वांपूर्वी जन्मलेली आहे, आणि ती त्रिपुरांची माता आहे. ती दहा मुद्रांनी पूजिली जाते, त्रिपुरधनाची अधीश्वरी आहे, शिवाची नियंत्रिका आहे. ती ज्ञानमुद्रा आहे, ज्ञानाने प्राप्त होते, आणि तिचे स्वरूप ज्ञान व ज्ञेय दोन्ही आहे. ती योनिमुद्रा आहे, तीन विभागांची स्वामिनी आहे, तीन गुणांची माता आहे, त्रिकोणात वास करणारी आहे. ती निष्कलंक आहे, अद्भुत आचरणाने युक्त आहे, आणि इच्छित वस्तू देणारी आहे. ती तीव्र साधनेने ओळखली जाते, सहा मार्गांच्या पलीकडे आहे, सहज करुणेचे मूर्तरूप आहे. ती अज्ञानाचा अंधार दूर करणारा दीप आहे. ती लहानांपासून गोठ्यांपर्यंत सर्वांना ओळखली जाते, तिच्या आज्ञा कधीही मोडल्या जात नाहीत. ती राजसी श्रीचक्रात वसते, आणि तीच तेजस्वी त्रिपुरसुंदरी आहे. अशा या अद्भुत, सर्वव्यापी, सर्वशक्तिमान, आणि मातृस्वरूप देवीची ही कथा आहे — तिच्या महिम्याचे वर्णन शब्दातीत आहे.