ती देवी, जिनच्या दीर्घ, हलके हालणाऱ्या नेत्रांत सौम्यता आहे, मुखावर सूक्ष्म हास्याची प्रभा आहे—त्या गुरुंच्या मूर्तीत प्रकटलेली आहेत, सद्गुणांचा खजिना आहेत, पृथ्वीची माता आणि गूढ लोकांच्या उत्पत्तीचा आधार आहेत. त्या देवतांच्या देखील देवी, शिस्तीच्या धर्मात स्थिर, हृदयाच्या सूक्ष्म आकाशात वास करणाऱ्या आहेत. अमावस्येपासून पौर्णिमेपर्यंत प्रत्येक तिथीच्या देवतांनी त्यांची पूजा केली जाते. कलांचा सार, कलांची अधिष्ठात्री आणि काव्यरचनामध्ये रमणारी ही देवी, दोन्ही बाजूंना लक्ष्मी आणि सरस्वती यांच्या सेवेत असून, त्या दोघी पंखे घेऊन उभ्या आहेत. त्या आद्यशक्ती, अगम्य स्वरूपाच्या, परम, निर्मळ मूर्तीच्या आणि कोट्यवधी विश्वांची माता आहेत. त्यांचे शरीर दिव्य आहे. ‘क्लीं’ या बीजाने मूर्त झालेल्या, अद्वितीय, गूढ, मोक्षदायिनी, त्रिपुरा—तीन लोकांची वंद्य—तीन रूपांची आणि देवतांची अधीश्वरी ही देवी आहे. ती त्र्यक्षरी, दिव्य गंधयुक्त, कपाळावर कुंकू धारण करणारी, हिमालयराजाची कन्या उमा, शुभ्रवर्णी, आणि गंधर्वांनी सेवित अशी आहे. ही देवी स्वतःमध्ये संपूर्ण विश्व धारण करते, सुवर्णाचा सार आहे, वरदायिनी आहे, वाणीची अधीश्वरी आहे. ध्यानाने प्राप्त होणारी, अगम्य, ज्ञानदायिनी आणि ज्ञानमूर्ती आहे. वेदांताने जाणली जाणारी, सत्य-आनंदस्वरूप, लोपा-मुद्राद्वारे पूजिता आणि लीलेने विश्वनिर्मिती करणारी आहे. ती अदृश्य, ज्ञानस्वरूप, ज्ञेयापासून मुक्त, योगिनी, योगदायिनी, योगसंपन्न, योगात आनंद देणारी आणि युगांची वाहक आहे. इच्छाशक्ती, ज्ञानशक्ती आणि क्रियाशक्ती तिच्या स्वरूपात आहेत; सर्वांची आधार, स्थिर, सत्त्व आणि असत्त्व रूप असलेली आहे. ती अष्टमूर्ती, अजिंक्य, जगाचा नियामक, एकाकी, पृथ्वीस्वरूप, अद्वैत, द्वैतशून्य आहे. अन्नदायिनी, धनदायिनी, प्राचीन, ब्रह्म आणि आत्म्याच्या ऐक्यस्वरूप, विशाल, ब्रह्मपत्नी, ब्रह्मशक्तियुक्त, ब्रह्मानंदस्वरूप, होमप्रिय आहे. ती भाषास्वरूप, विशाल सैन्याची मालकीण, सत्त्वासत्त्वातीत, सहजपूजिता, मंगलदायिनी, सुंदर, सहजप्राप्त्य आणि चरमलक्ष्य आहे. ती राजाधिराजांची राणी, राज्यदायिनी, राजांची प्रिय, तिची कृपा चांदीसारखी चमकते, ती भक्तांसह राजसिंहासनावर प्रतिष्ठित आहे. ती राज्यलक्ष्मी, धनसंपत्तीची स्वामिनी, चतुरंग सैन्याची अधीश्वरी, साम्राज्यदायिनी, सत्यप्रतिष्ठित, आणि समुद्राने वेढलेली आहे. ती दीक्षा घेतलेली, दैत्यसंहारिणी, सर्व लोकांना वश करणारी, चार पुरुषार्थांची दायिनी, प्रेरिका, आणि सच्चिदानंदस्वरूप आहे. ती देशकालातीत, सर्वत्र व्यापून असलेली, सर्वांना मोहात पाडणारी, सरस्वतीरूप, शास्त्रस्वरूप, गुह्यरूप माता आहे. ती सर्व उपाधींपासून मुक्त, सदा सदाशिवपत्नी, परंपरेची अधीश्वरी, सदाचार्य, आणि गुरुमंडलरूप आहे. ती कुलपद्धतीच्या पलीकडे, सूर्यपूजिता, मायारूप, मधुर, पृथ्वीस्वरूप, गणांची माता, रहस्योपासकांनी पूजिता, कोमलांगिनी, गुरूला प्रिय आहे. ती स्वतंत्र, सर्व तंत्रांची अधीश्वरी, दक्षिणामूर्तिरूप, सनकादिकांनी पूजिता, शिवज्ञानदायिनी आहे. ती चैतन्याची ज्वाळा, आनंदकळ, प्रेममूर्ती, स्नेहदायिनी, नामजपात रमणारी, आनंदविद्या, नृत्याधीश्वरी आहे. ती मायाजालाचा आधार, मोक्षदायिनी, स्वतः मोक्षस्वरूप, नृत्यप्रिय, संहारकारिणी, लज्जास्वरूप, आणि रंभादी अप्सरांनी पूजिता आहे. ती संसाररूपी दावानळ शमवणारा अमृतवर्षाव, पापरूपी वन जाळणारी अग्नी, दारिद्र्यरूपी कापूस उडवणारा वारा, आणि वार्धक्यरूपी अंधकार दूर करणारा प्रकाश आहे. ती भाग्याच्या समुद्रावर चंद्रप्रभा, भक्तांच्या हृदयातील मेघ, रोगरूपी पर्वत फोडणारा वादळ, आणि मृत्युरूपी वृक्ष छाटणारी कुऱ्हाड आहे. ती महाराज्ञी, महाकाळशक्ती, महाभक्षक, महासंहारिणी, अपर्णा, चंडिका, आणि चंड-मुंड संहारिणी आहे. ती क्षेत्र-क्षेत्रज्ञरूप, सर्व लोकांची अधीश्वरी, विश्वधारिणी, त्रिवर्गदायिनी, शुभदा, त्रिनेत्री, त्रिगुणात्मिका आहे. ती स्वर्ग-मोक्षदायिनी, निर्मळ, जपाकुसुमसदृश, तेजस्विनी, उर्जस्विनी, यज्ञमूर्ती, व्रतप्रिय आहे. ती दुर्लभ, अजिंक्य, पाटलीपुष्पप्रिय, महान, मेरुपर्वतवासी, मंदारपुष्पप्रिय आहे. ती वीरांनी पूजिता, विराटपुरुषरूप, रागरहित, सर्वदिशाभिमुख, नित्यनव, परमतेजस्विनी, प्राणदायिनी, प्राणस्वरूप आहे. ती मार्तंडभैरवपूजिता, राज्यकारभार मंत्र्यांकडे सोपवणारी, त्रिपुराराणी, विजयी सैन्याची स्वामिनी, त्रिगुणातीत, परापररूप आहे. ती सच्चिदानंदरूप, साम्यनिष्ठ, जटाधारी, कलामालिनी, कामधेनुरूप, कामस्वरूप आहे. ती कलांचा कोष, काव्यकुशल, रसज्ञ, स्वादस्थान, पुष्ट, पुरातन, पूज्य, कमलासमान, कमलनयन आहे. ती परमतेज, परमधाम, परमाणु, परात्पर, पाशधारिणी, पाशविनाशिनी, सर्वोच्च मंत्रभेदिनी आहे. ती प्रकट-अप्रकट, नित्यपूर्ण, ऋषींच्या मनातील हंस, सत्यप्रतिष्ठित, सत्यस्वरूप, सर्वांच्या अंतर्यामिनी, नित्यशुद्ध आहे. ती ब्रह्मशक्ती, ब्रह्ममाता, अनेक रूपांची, विद्वानांनी पूजिता, सृष्टीकर्त्री, उग्राज्ञा, आधार, प्रकट आहे. ती प्राणेश्वरी, प्राणदायिनी, पंचाशद्पीठरूप, मुक्त, एकाकिनी, वीरमाता, आकाशाची मूळ आहे. ती मुकुंदा, मोक्षधाम, आदिदेवी, भावज्ञा, संसारदुःखनाशिनी, आणि जगचक्र चालवणारी आहे. ती छंद, शास्त्र, मंत्रांचा सार, सुकटी, कीर्तिशाली, अपरंपार तेजस्विनी, अक्षररूप आहे. ती जन्म, मृत्यू, वार्धक्याने त्रस्तांना विश्रांती देते; सर्व उपनिषदांनी वर्णिलेली आहे; तिच्या स्वरूपाचा पार शांतीपलीकडे आहे. ती गूढ, आकाशवासी, गर्विता, गीतप्रिय, कल्पनारहित, परमार्थ, प्रिय, अर्धनारी आहे. हीच आदिशक्ती, या विश्वाची माता, सर्व देवतांची आराध्य, आणि उपासकांच्या हृदयातील परमसौंदर्य आहे.