कामेश्वराच्या अंतःकरणात आनंदाची लहरी निर्माण करणाऱ्या, तिच्या गोड बोलण्याने वीणेच्या सुरांनाही लाजवणारी, मंद हास्याने आणि कोमल वाणीतून रस फुलवणारी ती देवी आहे. तिच्या सुंदर हनुवटीला कोणाचीही सर नाही; तिच्या गळ्यात कामेश्वराने बांधलेला मंगलसूत्र तेजस्वीपणे झळकत आहे. तिच्या बाहूंना सुवर्ण कंकण आणि सुंदर अंगदांनी सजवले आहे, गळ्यातील रत्नहारात मोत्यांच्या लयबद्ध माळा झुलतात. तिची स्तनयुग्मे म्हणजे कामेश्वराच्या प्रेमरूपी रत्नासाठी दिलेला बहुमूल्य मोबदला आहे; नाभीपासून वर येणाऱ्या केशराशीच्या वेलीसारख्या ती स्तन फुलांसमान उमललेली आहेत. तीची कंबर इतकी सडपातळ आहे की, जणू स्तनांचे वजनच तिला आकार देते; तिच्या कंबरेवर तीन सुंदर रेषा आहेत, ज्या मध्यभागी असलेल्या वस्त्राने उठून दिसतात. तिच्या नितंबावर केशरी आणि कांचनवर्णी वस्त्र लपेटलेले आहे, आणि त्या कटीवर रत्नजडित घुंगुरांचे किंचित नाद घुमतात. तीचे मऊ आणि सुंदर जांघ फक्त कामेश्वरालाच ज्ञात आहेत; तिच्या गुडघ्यांवर माणिक्यांच्या मुकुटाचा तेज झळकत आहे. पायाच्या पोटऱ्यांभोवती लाल इंद्रगोप कीटक आहेत, तिच्या पावलांची वक्रता मदनाच्या धनुष्याच्या प्रत्याशी सारखी आहे, तिच्या टाच लपलेल्या आहेत, आणि तिचे पाय कासवाच्या पाठीपेक्षाही सुंदर आहेत. तिच्या पायाच्या नखांमधून असा प्रकाश प्रकटतो की, वंदन करणाऱ्यांच्या अज्ञानाचा अंधकार नाहीसा होतो; तिच्या पावलांचा तेज कमळाच्या तेजालाही मागे टाकतो. तिच्या शुभ्र कमलासमान पायांवर रत्नजडित पैंजण आहेत, तिची चाल हंसासारखी मोहक आहे, आणि ती परमसौंदर्याचा खजिना आहे. ती सर्वांगाने रक्तवर्णी, निर्दोष, सर्व अलंकारांनी सुशोभित आहे; ती शिवाच्या मांडीवर विराजमान आहे, शिवाची शुभ पत्नी आहे, आणि तिचा प्रियकर तिच्या इच्छेवरच आहे. ती मेरू पर्वताच्या मध्य शिखरावर वास करते, दिव्य पुरीची अधिष्ठात्री आहे, कामधेनूच्या रत्नमंदिरात निवास करते, आणि पाच ब्रह्मांच्या आसनावर प्रतिष्ठित आहे. ती महापद्मवनात वसते, कदंबवनातही तिचा वास आहे, अमृतसागराच्या मध्यभागी ती स्थापित आहे, आणि तीच कामाक्षी, सर्व इच्छांची पूर्तीकर्ता आहे. तिच्या तेजाचे स्तवन दिव्य ऋषींच्या सभांमध्ये होते; तिच्या सेनेत असंख्य शक्ती आहेत, ज्या भंडासुराच्या संहारासाठी सज्ज आहेत. संपत्करीच्या हत्तींच्या दलांनी ती वेढलेली आहे, आणि कोट्यवधी अश्वारूढ सैनिक तिच्या आजूबाजूला आहेत. ती चक्रराजाच्या रथावर बसलेली आहे, सर्व शस्त्रांनी सुसज्ज आहे, आणि मंत्रिणी तिच्या सेवेत आहे, जी स्वतः गायचक्र रथावर विराजमान आहे. ती किरीचक्र रथावर विराजमान आहे, दंडनाथ तिच्या पुढे आहे, आणि ज्वालामालांनी उठवलेल्या अग्निकोटात ती वसते. ती शक्तींच्या पराक्रमात आनंद मानते, भंडासुराच्या सैन्यविनाशासाठी उत्सुक आहे, आणि नित्यांच्या शौर्यप्रदर्शनाकडे ती एकटक पाहते. ती कुमारांच्या पराक्रमात रमते, जे भंडासुराच्या पुत्रांचा संहार करायला सज्ज आहेत; तिच्या मंत्रिणीच्या बुद्धीने विशंगाचा नाश झाल्यावर ती अत्यंत संतुष्ट होते. ती वाराहीच्या शौर्यात आनंदित होते, जिने विशुक्राचा वध केला; आणि केवळ कामेश्वराच्या कटाक्षाने तिने तेजस्वी गणेशाची उत्पत्ती केली. महागणेशाने विघ्नांचा आणि मायिक यंत्रांचा विध्वंस केला तेव्हा ती अत्यंत आनंदित झाली; आणि भंडासुराने सोडलेल्या अस्त्रांना तिने प्रत्युत्तरास्त्रे पर्जन्याप्रमाणे वृष्टी केली. तिच्या बोटांच्या नखांतून दहा नारायणरूपे प्रकट झाली, आणि तिच्या पाशुपतास्त्राच्या अग्निने दैत्यसैन्ये भस्मसात झाली. भंडासुर आणि त्याच्या सभेने रिक्त झालेल्या तिच्या राज्याचे, कामेश्वराच्या अस्त्राने भस्म झाल्यावर, ब्रह्मा, विष्णू, इंद्र आणि श्रेष्ठ देवगण तिच्या महिमेचे स्तवन करतात. तीच ती औषधी आहे जिने शिवाच्या तिसऱ्या नेत्राच्या ज्वाळेने भस्म झालेल्या कामदेवाला पुन्हा जीवन दिले; तिचे कमलासमान मुख म्हणजेच वाग्भवकूटाचा मूर्तस्वरूप आहे. गळ्यापासून कंबरेपर्यंतचे तिचे रूप म्हणजे मध्यभाग; ती शक्तिकूटाच्या एकल ज्योतीचे मूर्तिमंत स्वरूप आहे, आणि कंबरेखालील भाग तिच्या रूपात आहे. ती मूलमंत्राची साररूप आहे, तिच्या देहात त्रैवर्णिक मूलकूट आहे; ती कुलामृतातच रमणारी, आणि कुलरहस्याची रक्षण करणारी आहे. ती कुलसंप्रदायाची कुलस्वामिनी आहे, कुलशिखरावर अधिष्ठित आहे, कुलपत्नी आहे आणि कुलाशी एकरूप आहे; ती कुलाच्या पलीकडे आहे, पवित्र मार्गाच्या अंतिमस्थानी वसते आणि व्रतपालनात तत्पर आहे. ती केवळ मूलाधारात वसते, ब्रह्मगंठीचे भेदन करणारी आहे; ती मणिपूरात तेजाने झळकते, विष्णुगंठीचे भेदन करणारी आहे. ती आज्ञाचक्राच्या मध्ये वसते, रुद्रगंठीचे भेदन करते; सहस्त्रदल कमलावर विराजमान होऊन अमृताचा वर्षाव करते. तिचे तेज वीजेसारखे आहे, ती सहा चक्रांच्या पलीकडे स्थापित आहे; तीच ती महाशक्ती, कुंडलिनी, कमळाच्या तंतूपेक्षाही सूक्ष्म आहे. ती भवानी आहे; ध्यानाने प्राप्त होणारी आहे; संसाररूपी वनाचा छेद करणारी कुऱ्हाड आहे; ती शुभतेत रमणारी, शुभतेचे मूर्तिमंत रूप आहे, भक्तांना सौभाग्य देणारी आहे. ती भक्तीला आवडते, भक्तीनेच प्राप्त होते, भक्तीनेच वश होते; भय दूर करणारी आहे; ती शंभूची पत्नी आहे; शारदा तिची आराधना करते; ती शर्वाची धर्मपत्नी आहे आणि आनंददायिनी आहे. ती शिवपत्नी आहे, संपत्तीची दात्री, सद्गुणवती, तिचा मुखचंद्र शरदचंद्रासारखा तेजस्वी आहे; तिची कंबर सडपातळ आहे, ती शांत, स्वतंत्र, आणि निर्दोष आहे. ती स्पर्शरहित, शुद्ध, सनातन, निराकार, अविचल आहे; ती निर्गुण, अवयवहीन, शांत, निरासक्त आणि अचल आहे. ती नित्य मुक्त, अचल, सर्व प्रपंचापलीकडे, स्वतंत्र आहे; ती नित्य शुद्ध, नित्य ज्ञानी, निर्दोष आणि अखंड आहे. ती कारणरहित, कलंकरहित, मर्यादारहित आणि स्वामीरहित आहे; ती विरक्त, आसक्तिनाशिनी, अहंकाररहित आणि गर्वनाशिनी आहे. ती चिंतारहित, अहंकाररहित, मोहशून्य, मोहनाशिनी आहे; ती ममतारहित, आसक्तिनाशिनी, पापरहित आणि पापनाशिनी आहे. ती क्रोधरहित, क्रोधशामिनी, लोभशून्य, लोभनाशिनी आहे; ती संशयरहित, संशयनाशिनी, संसारापलीकडे आणि संसारबंधननाशिनी आहे. ती सर्व संशयांपासून मुक्त आहे, विकल्परहित आहे, अविचल आहे, विभागरहित आहे, द्वैतनाशिनी आहे; ती अविनाशी, मृत्यूनाशिनी, निष्क्रिय आणि अनासक्त आहे. ती अद्वितीय आहे, निळ्या केशांनी सुशोभित आहे, क्षयरहित आहे, मर्यादांचे उल्लंघन करणारी आहे; ती दुर्लभ, दुर्गम, अजिंक्य, दुःखनाशिनी आणि सुखदायिनी आहे. अशी ही देवी, संपूर्ण विश्वाची जननी, सौंदर्य, करुणा, शौर्य आणि अद्वैताची अखंड मूर्ती आहे.