ती आदरणीय माता, सर्व सृष्टीची अधिष्ठात्री, सिंहासनावर विराजमान झालेली महान राणी आहे. चेतनेच्या अग्निकुंडातून प्रकट झालेली ही देवी, देवांच्या कल्याणासाठी प्रकट होते. तिच्या तेजाने हजारो उगवत्या सूर्यांची प्रभा फिकी पडते; तिच्या चार भुजा आहेत. एक भुजेत ती कामनांचा बंधनरूप पाश धारण करते, तर दुसऱ्या भुजेत ती क्रोधाचा अंकुश घेऊन झळाळते. तिचे मूळ स्वरूप हे मन आहे; तिचा धनुष्य ऊसाचा बनलेला आहे, आणि तिचे पाच बाण पंचमहाभूतांचे सूक्ष्म रूप आहेत. तिच्या लालसर तेजाने संपूर्ण विश्व व्यापून जाते. तिच्या केसांमध्ये चंपक, अशोक, पुन्नाग आणि सुवासिक फुलांनी सुशोभित केलेली वेणी आहे, आणि तिच्या मुकुटात माणिकांची रांग तेजाने चमकत असते. अष्टमीच्या चंद्रकोरीसारखे तेज तिच्या कपाळावर झळकते; तिच्या मुखावर चंद्रकलासारखा डाग आहे, जो कस्तुरीच्या सुवासाने वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. तिचे ओठ मदनाच्या राजमहलाच्या तोरणासारखे सुंदर आहेत; तिच्या मुखमंडलात लक्ष्मी वास करते, आणि तिच्या डोळ्यांची हालचाल जलातील मासळीप्रमाणे मोहक आहे. तिचा नाक फुललेल्या चंपकाच्या दांड्यासारखा तेजस्वी आहे; तिच्या नाकातील अलंकाराचा प्रकाश चंद्र-ताऱ्यांनाही लाजवतो. तिच्या कानांमध्ये कदंबाच्या गजऱ्यांनी सजलेली कुंडले आहेत, आणि तिच्या कर्णफुलांची जोडी सूर्य-चंद्रासारखी भासत आहे. तिच्या गालांचा तेज पद्मराग मण्याच्या आरशालाही हरवणारा आहे; तिच्या ओठांची शोभा ताज्या प्रवाळ व बिंब फळालाही लाजवते. तिच्या दातांची दोन रांग जणू शुद्ध ज्ञानाची अंकुरे आहेत, आणि तिच्या मुखातील कापुर व तांबुळाचा सुवास सर्व दिशांना दरवळतो. तिच्या मधुर वाणीसमोर वीणेच्या स्वरालाही लाज वाटावी, आणि तिच्या सौम्य शब्दांनी व हास्याने कामेशाचा मन आनंदात बुडते. तिच्या हनुवटीला तोड नाही, आणि तिच्या गळ्यात कामेशाने बांधलेली मंगलसूत्राची शोभा आहे. ती सुवर्ण कंकण व बाजूबंदांनी सजलेली आहे; तिच्या गळ्यात रत्नांची सुंदर माळ व मोत्यांच्या दोऱ्यांनी झुलणारी माळ आहे. तिच्या उरोजांची शोभा कामेश्वराच्या प्रेमरूपी रत्नासाठी किंमत आहे; तिच्या दोन उरोज नाभीपासून उगवलेल्या केशलतेसारख्या वाटतात. तिच्या कंबरेचा अंदाज केवळ नाभीपासून निघालेल्या केशलतेवरून येतो; तिची कंबर इतकी नाजूक आहे की जणू तिच्या उरोजांच्या भारानेच ती घडली आहे, आणि ती मध्यभागी वस्त्राच्या गाठीने तीन सुरेख रेषांनी शोभून उठली आहे. तिच्या नितंबावर लाल व केशरी वस्त्रांची झगमगती छटा आहे, आणि रत्नजडीत किंकिण्यांच्या करधनीने ती सजलेली आहे. तिच्या मऊ व सुंदर मांड्या केवळ कामेशालाच ज्ञात आहेत; तिच्या गुडघ्यांवर माणिक्यांच्या मुकुटाचा तेज आहे. तिच्या पिंडऱ्या लाल इंद्रगोपा किड्यांनी वेढलेल्या आहेत; तिच्या पोटऱ्या कामदेवाच्या प्रत्यंचेसारख्या आहेत, तिचे घोटे लपलेले आहेत, आणि तिच्या पायांची शोभा कासवाच्या पाठीपेक्षाही अधिक आहे. तिच्या नखांच्या तेजाने वंदन करणाऱ्यांचे अज्ञान दूर होते, आणि तिचे दोन पाय कमळाच्या तेजालाही मागे टाकतात. तिच्या शुभ्र कमळासारख्या पायांना रत्नजडीत पैंजणांनी सजवले आहे; तिची चाल राजहंसासारखी मोहक आहे, आणि ती सौंदर्याचा खजिना आहे. ती संपूर्ण लालवर्ण, प्रत्येक अवयवात निर्दोष, सर्व अलंकारांनी सजलेली आहे; शिवाच्या मांडीवर कामेश्वरी म्हणून विराजमान असून, तीच शिवाची मंगलमयी पत्नी आहे, जिला तिचा प्रियकरही वश आहे. ती मेरू पर्वताच्या मध्य शिखरावर वास करते, दिव्य नगरीची अधिष्ठात्री आहे, चिंतामणी मण्यांच्या महालात वसते, आणि पाच ब्रह्मांनी बनलेल्या आसनावर प्रतिष्ठित आहे. ती कमळांच्या विस्तीर्ण वनात, कदंब वृक्षांच्या कुंजात, अमृताच्या सागराच्या मध्यभागी, आणि कामाक्षी म्हणून सर्व इच्छापूर्ती करणारी आहे. तिच्या तेजाचे गायन दिव्य ऋषींच्या सभांमध्ये होते; तिच्याजवळ शक्तींची विशाल सेना आहे, जी भंडासुराचा संहार करण्यासाठी सज्ज आहे. संपत्करीच्या हत्तीवर आरूढ असलेले सैन्य तिच्या सेवेत आहे, आणि असंख्य अश्वारूढ योद्ध्यांनी ती वेढलेली आहे. ती चक्रराजाच्या रथावर बसलेली आहे, विविध शस्त्रांनी सजलेली आहे, आणि मंत्रिणी तिच्या सेवेत आहे, जी गेयचक्र रथावर विराजमान आहे. ती किरीचक्र रथावर विराजमान असून, दंडनाथ तिच्या पुढे आहे; ती अग्निकुंडाच्या ज्वाळांच्या किल्ल्यात वास करते. ती शक्तींच्या शौर्यात आनंदित होते, भंडासुराच्या सैन्याच्या संहारासाठी उत्सुक आहे, आणि नित्यांच्या पराक्रमाचा देखावा पाहत आहे. ती तरुण योद्ध्यांच्या शौर्यात आनंद मानते, जे भंडासुराच्या पुत्रांचा वध करण्यासाठी सज्ज आहेत; मंत्रिणीच्या प्रज्ञेने झालेल्या विषंगाच्या संहाराने ती संतुष्ट होते. ती वाराहीच्या पराक्रमात आनंदित होते, जिने विषुक्राचा वध केला; आणि केवळ कामेश्वराच्या कटाक्षातून प्रकट झालेल्या श्रीगणेशाचा जन्म घडवला. श्रीगणेशाने सर्व विघ्नांचा व मायावी साधनांचा भंजन केला, तेव्हा देवीने भंडासुराने सोडलेल्या अस्त्रांवर प्रत्युत्तर म्हणून अस्त्रवर्षा केली. तिच्या नखांतून दहा नारायणरूपे प्रकट झाली, आणि तिच्या प्रचंड पाशुपतास्त्राच्या ज्वाळांनी दैत्यांची सैन्ये भस्मसात झाली. भंडासुर व त्याचे संपूर्ण सैन्य कामेश्वराच्या अस्त्राने भस्म झाले; तिच्या कीर्तीचे ब्रह्मा, विष्णु, इंद्र आणि सर्व श्रेष्ठ देवता स्तुती करतात. तीच ती औषधी आहे जिने शिवाच्या तिसऱ्या डोळ्याच्या ज्वाळांनी भस्म झालेल्या कामदेवाला पुन्हा जीवन दिले; तिचे कमळासारखे मुख वाग्भवकूटाचे मूर्तस्वरूप आहे. तिचे मध्यभाग, गळ्यापासून कंबरेपर्यंत, मध्यकूटाचे स्वरूप आहे; ती शक्तिकूटातील एकमेव ज्वाळा आहे, आणि कंबरेखालील भाग तिच्या अधीन आहे. ती मूलमंत्राची साररूप आहे, तिचे शरीर त्रिकूटात्मक आहे; ती कुलामृतातच रमणारी आहे, आणि कुलरहस्याचे रक्षण करणारी आहे. ती कुलसंप्रदायाची अधिष्ठात्री आहे, कुलाचा परिपूर्ण बिंदू आहे, कुलेश्वरी आहे, कुलाशी एकरूप आहे; ती कुलापलीकडे आहे, पवित्र मार्गाच्या शेवटी वसणारी आहे, आणि व्रतपालनात निष्ठावान आहे. ती केवळ मूलाधारात वास करते, ब्रह्मग्रंथि भेदते; मणिपूरात तिला तेज आहे, विष्णुग्रंथि भेदते. ती आज्ञाचक्राच्या आकाशात वसते, रुद्रग्रंथि भेदते; सहस्रदल कमळावर बसून अमृताची वर्षा करते. तिचे तेज वीजेसारखे आहे; ती सहा चक्रांच्या वर प्रतिष्ठित आहे; तीच ही महाशक्ति, कुंडलिनी, कमळाच्या तंतूपेक्षाही सूक्ष्म आहे.