ശ്രീലലിതാസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

കലാനിധിഃ കാവ്യകലാ രസജ്ഞാ രസശേവധിഃ । പുഷ്ടാ പുരാതനാ പൂജ്യാ പുഷ്കരാ പുഷ്കരേക്ഷണാ

കലകളുടെ നിധിയാണ് അവൾ; കവിതയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളാണ്; രുചിയുടെ സാരാംശം അറിയുന്നവളാണ്; രസങ്ങളുടെ ഭണ്ഡാരമാണ്; സമൃദ്ധിയുള്ളവളാണ്; പ്രാചീനവളാണ്; ആരാധനാർഹയാണ്; താമരപോലെയുള്ളവളാണ്; താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളാണ്.

പരംജ്യോതിഃ പരംധാമ പരമാണുഃ പരാത്പരാ । പാശഹസ്താ പാശഹന്ത്രീ പരമന്ത്രവിഭേദിനീ

അവൾ പരമജ്യോതി, പരമധാമം, അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായത്, അതിലുമുള്ളത്; അവളുടെ കൈയിൽ പാശം ഉണ്ട്, പാശം നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്, പരമമന്ത്രങ്ങളെ തകർക്കുന്നവളുമാണ്.

മൂര്താഽമൂര്താഽനിത്യതൃപ്താ മുനിമാനസഹംസികാ । സത്യവ്രതാ സത്യരൂപാ സര്വാന്തര്യാമിനീ സതീ

അവൾ രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതയുമാണ്, എപ്പോഴും തൃപ്തിയുള്ളവളാണ്, മുനികളുടെ മനസ്സിൽ ഹംസപോലെയാണ്; സത്യം പാലിക്കുന്നവളാണ്, സത്യത്തിന്റെ സ്വരൂപം, എല്ലായിടത്തും ഉള്ളവളും, ശുദ്ധയായവളുമാണ്.

ബ്രഹ്മാണീ ബ്രഹ്മജനനീ ബഹുരൂപാ ബുധാര്ചിതാ । പ്രസവിത്രീ പ്രചണ്ഡാഽഽജ്ഞാ പ്രതിഷ്ഠാ പ്രകടാകൃതിഃ

അവൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തിയും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാതാവും, അനേകം രൂപങ്ങളുള്ളവളും, ജ്ഞാനികൾ ആരാധിക്കുന്നവളുമാണ്; സൃഷ്ടികർത്താവാണ്, ശക്തമായ ആജ്ഞയുള്ളവളാണ്, അടിസ്ഥാനവും വ്യക്തമായ രൂപവുമാണ്.

പ്രാണേശ്വരീ പ്രാണദാത്രീ പഞ്ചാശത്പീഠരൂപിണീ । വിശൃങ്ഖലാ വിവിക്തസ്ഥാ വീരമാതാ വിയത്പ്രസൂഃ

അവൾ ജീവന്റെ അധിപതി, ജീവൻ നൽകുന്നവൾ, അൻപതുപീഠങ്ങളുടെ രൂപം; ബന്ധനങ്ങളില്ലാത്തവളാണ്, ഏകാന്തതയിൽ വസിക്കുന്നവളാണ്, വീരന്മാരുടെ മാതാവാണ്, ആകാശത്തിന്റെ ഉത്ഭവവുമാണ്.

മുകുന്ദാ മുക്തിനിലയാ മൂലവിഗ്രഹരൂപിണീ । ഭാവജ്ഞാ ഭവരോഗഘ്നീ ഭവചക്രപ്രവര്തിനീ

മുകുന്ദാ, മോക്ഷത്തിന്റെ ആധാരം, ആദിമൂല രൂപം, മനസ്സിലെ ഭാവങ്ങൾ അറിയുന്നവൾ, ജന്മമരണത്തിന്റെ ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നവൾ, ഭവചക്രം സഞ്ചലിപ്പിക്കുന്നവൾ.

ഛന്ദഃസാരാ ശാസ്ത്രസാരാ മന്ത്രസാരാ തലോദരീ । ഉദാരകീര്തിര് ഉദ്ദാമവൈഭവാ വര്ണരൂപിണീ

ഛന്ദസ്സുകളുടെ സാരം, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരം, മന്ത്രങ്ങളുടെ സാരം, സുന്ദരമായ അരക്കെട്ട്, മഹത്തായ കീർത്തി, അതുല്യമായ മഹിമ, അക്ഷരങ്ങളുടെ രൂപം.

ജന്മമൃത്യുജരാതപ്തജനവിശ്രാന്തിദായിനീ । സര്വോപനിഷദുദ്ഘുഷ്ടാ ശാന്ത്യതീതകലാത്മികാ

ജനനം, മരണം, വയസ്സായതിന്റെ ദുഃഖങ്ങളിൽ പെടുന്നവർക്കു ആശ്വാസം നൽകുന്നവൾ, എല്ലാ ഉപനിഷത്തുകളും പാടുന്നവൾ, സമാധാനത്തെ പോലും അതിക്രമിക്കുന്ന സ്വരൂപം.

ഗമ്ഭീരാ ഗഗനാന്തസ്ഥാ ഗര്വിതാ ഗാനലോലുപാ । കല്പനാരഹിതാ കാഷ്ഠാഽകാന്താ കാന്താര്ധവിഗ്രഹാ

ഗൗരവമുള്ളവൾ, ആകാശത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ വസിക്കുന്നവൾ, അഭിമാനമുള്ളവൾ, ഗാനത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവൾ, കൽപ്പനകളില്ലാത്തവൾ, പരമാവസ്ഥ, പ്രിയപ്പെട്ടവൾ, ഭർത്താവിന്റെ പാതി രൂപം.

കാര്യകാരണനിര്മുക്താ കാമകേലിതരങ്ഗിതാ । കനത്കനകതാടങ്കാ ലീലാവിഗ്രഹധാരിണീ

കാരണവും ഫലവും ഒന്നും ബാധിക്കാത്തവളാണ് അവൾ. പ്രേമലീലയുടെ തിരമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളും, തിളങ്ങുന്ന പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കാതിലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചവളും, കളിയാടാൻ ദൈവീക രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നവളുമാണ്.

അജാ ക്ഷയവിനിര്മുക്താ മുഗ്ധാ ക്ഷിപ്രപ്രസാദിനീ । അന്തര്മുഖസമാരാധ്യാ ബഹിര്മുഖസുദുര്ലഭാ

ജനനം ഇല്ലാത്തവളും നശിക്കാത്തവളും, മനോഹരിയും ക്ഷണത്തിൽ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവളുമാണ് അവൾ. ഉള്ളിലേക്ക് ശ്രദ്ധിക്കുന്നവർക്ക് ആരാധ്യയും പുറത്തേക്ക് നോക്കുന്നവർക്ക് പ്രാപിക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരയുമാണ്.

ത്രയീ ത്രിവര്ഗനിലയാ ത്രിസ്ഥാ ത്രിപുരമാലിനീ । നിരാമയാ നിരാലമ്ബാ സ്വാത്മാരാമാ സുധാസൃതിഃ

മൂന്നു വേദങ്ങളുടെയും സാക്ഷാത്കാരവും, ജീവിതത്തിലെ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ആധാരവുമാണ് അവൾ. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവളും, മൂന്നു പുരികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളും, രോഗമില്ലാത്തവളും, ആശ്രയമില്ലാത്തവളും, തന്റെ ആന്തരിക ആനന്ദത്തിൽ തൃപ്തിയുള്ളവളും, അമൃതം പോലെ ഒഴുകുന്നവളുമാണ്.

ഓര് സുധാസ്രുതിഃ സംസാരപങ്കനിര്മഗ്നസമുദ്ധരണപണ്ഡിതാ । യജ്ഞപ്രിയാ യജ്ഞകര്ത്രീ യജമാനസ്വരൂപിണീ

അവൾ അമൃതധാരയാണ്, സാംസാരിക കുഴിയിൽ മുങ്ങിയവരെ രക്ഷിക്കാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളാണ്. യജ്ഞങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവളും, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നവളും, യജമാനിയുടെ സ്വരൂപവുമാണ്.

ധര്മാധാരാ ധനാധ്യക്ഷാ ധനധാന്യവിവര്ധിനീ । വിപ്രപ്രിയാ വിപ്രരൂപാ വിശ്വഭ്രമണകാരിണീ

ധർമ്മത്തിന് അടിസ്ഥാനം, സമ്പത്തിന്റെ രക്ഷക, ധനം ധാന്യം എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവളാണ് അവൾ. ബ്രാഹ്മണരെ സ്നേഹിക്കുകയും, അവരുടെ രൂപം ധരിക്കുകയും, ലോകം സഞ്ചരിക്കാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

വിശ്വഗ്രാസാ വിദ്രുമാഭാ വൈഷ്ണവീ വിഷ്ണുരൂപിണീ । അയോനിര് യോനിനിലയാ കൂടസ്ഥാ കുലരൂപിണീ

ലോകം മുഴുവൻ ഗ്രസിക്കുന്നവളാണ് അവൾ. പവഴപ്പൊലിവ് പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നു, വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു. അവൾക്ക് ജനനം ഇല്ലെങ്കിലും, എല്ലാ ജനനത്തിന്റെയും ആധാരമാണ്. അവൾക്ക് മാറ്റമില്ല, കുടുംബത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്.

വീരഗോഷ്ഠീപ്രിയാ വീരാ നൈഷ്കര്മ്യാ നാദരൂപിണീ । വിജ്ഞാനകലനാ കല്യാ വിദഗ്ധാ ബൈന്ദവാസനാ

വീരരുടെ കൂട്ടത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നവളാണ് അവൾ. അവൾ വീരവതിയാണ്, പ്രവർത്തനരഹിതാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ശബ്ദത്തിന്റെ സ്വരൂപമാണ്. വിവേകത്തിൽ നിപുണയാണ്, മംഗളവതിയാണ്, ചതുരയാണ്, ബിന്ദുവിൽ വസിക്കുന്നു.

തത്ത്വാധികാ തത്ത്വമയീ തത്ത്വമര്ഥസ്വരൂപിണീ । സാമഗാനപ്രിയാ സൌമ്യാ സദാശിവകുടുമ്ബിനീ

തത്വങ്ങളെ അതിക്രമിക്കുന്നവളാണ് അവൾ. തത്വങ്ങളാൽ നിർമ്മിതയുമാണ്. തത്വങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തിന്റെ സാരമാണ് അവൾ. സാമവേദഗാനം കേൾക്കുന്നതിൽ ആനന്ദം കാണുന്നു, സൌമ്യസ്വഭാവമാണ്, സദാശിവന്റെ ഭാര്യയാണ്.

ഓര് സോമ്യാ സവ്യാപസവ്യമാര്ഗസ്ഥാ സര്വാപദ്വിനിവാരിണീ । സ്വസ്ഥാ സ്വഭാവമധുരാ ധീരാ ധീരസമര്ചിതാ

അവൾ വളരെ സുന്ദരിയാണ്, ഇടതുവഴിയും വലതുവഴിയും എല്ലാം അവളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. എല്ലാ ദുർഭാഗ്യങ്ങളും നീക്കുന്നവളാണ്. അവൾ സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നവളും, സ്വഭാവത്തിൽ മധുരവും, ധൈര്യവതിയും, ധീരന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവളുമാണ്.

ചൈതന്യാര്ഘ്യസമാരാധ്യാ ചൈതന്യകുസുമപ്രിയാ । സദോദിതാ സദാതുഷ്ടാ തരുണാദിത്യപാടലാ

അവളെ ആത്മബോധംകൊണ്ടാണ് ആരാധിക്കുന്നത്; അവൾ ബോധത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. എല്ലായ്പ്പോഴും ഉദിച്ചിരിക്കുന്നവളും, എല്ലായ്പ്പോഴും തൃപ്തിയുള്ളവളും, പുതുതായി ഉദിക്കുന്ന സൂര്യന്റെ നിറംപോലെയുള്ളവളുമാണ്.

ദക്ഷിണാദക്ഷിണാരാധ്യാ ദരസ്മേരമുഖാമ്ബുജാ । കൌലിനീകേവലാഽനര്ഘ്യകൈവല്യപദദായിനീ

വലതുവഴിയും ഇടതുവഴിയും അവളെ ആരാധിക്കുന്നു; അവളുടെ കമലപോലെയുള്ള മുഖം മൃദുലമായ പുഞ്ചിരിയോടെ തിളങ്ങുന്നു. അവൾ കൗളിനിയാണ്, അപൂർവയും വിലകണക്കാക്കാനാവാത്തതുമായവളാണ്, പരമമുക്തി നൽകുന്നവളുമാണ്.

സ്തോത്രപ്രിയാ സ്തുതിമതീ ശ്രുതിസംസ്തുതവൈഭവാ । മനസ്വിനീ മാനവതീ മഹേശീ മങ്ഗലാകൃതിഃ

അവൾ സ്തോത്രങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു; അവൾക്ക് സ്തുതിയുണ്ട്. വേദങ്ങൾ അവളുടെ മഹത്വം പാടുന്നു. അവൾ മനസ്സുള്ളവളും, മാന്യവളും, പരമേശ്വരിയുമാണ്; അവളുടെ രൂപം മംഗളകരമാണ്.

വിശ്വമാതാ ജഗദ്ധാത്രീ വിശാലാക്ഷീ വിരാഗിണീ । പ്രഗല്ഭാ പരമോദാരാ പരാമോദാ മനോമയീ

സകല ലോകത്തിനും അമ്മ, ഈ ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവളും, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളും, ആസ്വാദനമില്ലാത്തവളും, ധൈര്യവതിയും, പരമമായ ഉദാരതയുള്ളവളും, പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞവളും, മനസ്സിൽ നിന്നു രൂപംകൊണ്ടവളുമാണ്.

വ്യോമകേശീ വിമാനസ്ഥാ വജ്രിണീ വാമകേശ്വരീ । പഞ്ചയജ്ഞപ്രിയാ പഞ്ചപ്രേതമഞ്ചാധിശായിനീ

ആകാശം പോലെ കേശമുള്ളവളും, ദിവ്യവിമാനത്തിൽ വസിക്കുന്നവളും, വജ്രായുധം കൈവശമുള്ളവളും, ഇടതുവശത്തിന്റെ ഇശ്വരിയായവളും, അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങൾ പ്രിയപ്പെട്ടവളും, അഞ്ചു ശവങ്ങൾ കിടക്കുന്ന മഞ്ചത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവളുമാണ്.

പഞ്ചമീ പഞ്ചഭൂതേശീ പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണീ । ശാശ്വതീ ശാശ്വതൈശ്വര്യാ ശര്മദാ ശമ്ഭുമോഹിനീ

അവൾ അഞ്ചാമത്തേയും, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതിയുമാണ്. അഞ്ചെന്ന സംഖ്യയിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവളും, ശാശ്വതിയായവളും, ശാശ്വതമായ ഐശ്വര്യം ഉള്ളവളും, സന്തോഷം നൽകുന്നവളും, ശംഭുവിനെ മയക്കുന്നവളുമാണ്.

ധരാ ധരസുതാ ധന്യാ ധര്മിണീ ധര്മവര്ധിനീ । ലോകാതീതാ ഗുണാതീതാ സര്വാതീതാ ശമാത്മികാ

അവൾ ഭൂമിയും, ഭൂമിയുടെ മകളുമാണ്. ഭാഗ്യശാലിയായവളും, ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവളും, ധർമ്മം വളരാൻ സഹായിക്കുന്നവളും, ലോകങ്ങളെ അതിക്രമിച്ചവളും, ഗുണങ്ങളെ അതിക്രമിച്ചവളും, എല്ലാറ്റിനും അതീതയായവളും, സമാധാനത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായവളുമാണ്.

ബന്ധൂകകുസുമപ്രഖ്യാ ബാലാ ലീലാവിനോദിനീ । സുമങ്ഗലീ സുഖകരീ സുവേഷാഢ്യാ സുവാസിനീ

ബന്ധൂകപൂവിന്റെ ചുവപ്പുപോലെയുള്ളവളാണ് അവൾ. ബാല്യത്തിന്റെ സുന്ദരിയും, കളികളിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നവളും. ഏറ്റവും ശുഭദായിനി, സന്തോഷം നൽകുന്നവളും, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളും, മധുരസൗരഭ്യത്തിൽ മദിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്.

സുവാസിന്യര്ചനപ്രീതാഽഽശോഭനാ ശുദ്ധമാനസാ । ബിന്ദുതര്പണസന്തുഷ്ടാ പൂര്വജാ ത്രിപുരാമ്ബികാ

സുഗന്ധമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ ആരാധനയിൽ തൃപ്തിയുള്ളവളാണ് അവൾ. ഭംഗിയിലും, മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിയിലും പ്രകാശിക്കുന്നവളും, ബിന്ദു അർപ്പണത്തിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നവളും, ആദിയിൽ ജനിച്ചവളും, മൂന്നു നഗരങ്ങളുടെ മാതാവുമാണ്.

ദശമുദ്രാസമാരാധ്യാ ത്രിപുരാശ്രീവശങ്കരീ । ജ്ഞാനമുദ്രാ ജ്ഞാനഗമ്യാ ജ്ഞാനജ്ഞേയസ്വരൂപിണീ

പത്ത് വിധമുള്ള മുദ്രകളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവളാണ് അവൾ. ത്രിപുരയുടെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ശിവന്റെ അധികാരത്തിന്റെയും ഉടമയും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ മുദ്രയും, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കാവുന്നവളും, ജ്ഞാനവും അറിയേണ്ടതും സ്വരൂപമായവളുമാണ്.

യോനിമുദ്രാ ത്രിഖണ്ഡേശീ ത്രിഗുണാമ്ബാ ത്രികോണഗാ । അനഘാഽദ്ഭുതചാരിത്രാ വാഞ്ഛിതാര്ഥപ്രദായിനീ

യോനി മുദ്രയായവളാണ് അവൾ. മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുടെ അധിപതിയും, മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെ അമ്മയും, ത്രികോണത്തിൽ വസിക്കുന്നവളും. കുഴപ്പമില്ലാത്തവളും, അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികളുള്ളവളും, ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നൽകുന്നവളുമാണ്.