അവളുടെ നീണ്ട കണ്ണുകൾ സാവധാനം സഞ്ചരിക്കുന്നു; മുഖത്ത് സൂക്ഷ്മമായൊരു പുഞ്ചിരി വിരിയുന്നു. ഗുരുസ്വരൂപയായ അവൾ ഗുണങ്ങളുടെ നിധിയും, ഭൂമിയുടെ മാതാവും, രഹസ്യ ലോകങ്ങളുടെ ആദിമൂലവുമാണ്. ദേവതകളുടെ ദേവതയായ അവൾ ശാസനാനുഷ്ഠാനത്തിൽ സ്ഥിരമായി, ഹൃദയത്തിലെ സൂക്ഷ്മാകാശസ്വരൂപയാണു. അമാവാസ്യ മുതൽ പൗർണമി വരെ ഓരോ തിഥിയുടെയും അധിപതികളായ ദേവതകൾ അവളെ ആരാധിക്കുന്നു. കലകളുടെ സാരവും, കലകളുടെ നാഥയും, കാവ്യവാകിൽ ആനന്ദം കാണുന്നവളുമാണ് അവൾ. അവളുടെ ഇടതുവശത്തും വലതുവശത്തും ലക്ഷ്മിയും സർസ്വതിയും ചാമരം വീശി സേവിക്കുന്നു. അതിദുരൂഹമായ സ്വഭാവമുള്ള പരമശക്തിയായ അവൾ അനന്തമായ വിശുദ്ധരൂപം ധരിച്ച് അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ മാതാവാണ്. 'ക്ലീം' എന്ന ബീജാക്ഷരത്തിൽ അവളെ സാക്ഷാത്കരിക്കാം; അവൾ അതുല്യയും രഹസ്യവുമാണ്, മോക്ഷപദം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ത്രിപുരയായ അവളെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ജീവികൾ ആരാധിക്കുന്നു; അവൾ ത്രയീസ്വരൂപയും ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയുമാണ്. മൂന്നക്ഷരങ്ങളാൽ രൂപം കൊണ്ട, ദിവ്യസുഗന്ധിയുള്ളവളും, നെറ്റിയിൽ ചുവന്ന കുങ്കുമക്കുറിയുള്ളവളും, ഹിമവാൻ്റെ പുത്രിയായ ഉമയും, ഗന്ധർവന്മാർ സേവിക്കുന്നവളുമാണ് അവൾ. സകലവിശ്വവും അവളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; സ്വർണ്ണത്തിന്റെ സാരം അവളിൽ ഉണ്ട്; വരദായിനിയായ അവൾ വാണിയുടെ രാജ്ഞിയാണ്. ധ്യാനത്തിലൂടെ അവളെ പ്രാപിക്കാം; അവളെ പരിധി വെക്കാനാവില്ല; ജ്ഞാനദായിനി, ജ്ഞാനസ്വരൂപിണി. സകലവേദാന്തങ്ങളിലും അവളെ സാക്ഷാത്കരിക്കാം; സത്യാനന്ദസ്വരൂപയാണവൾ; ലോപാമുദ്രയും അവളെ ആരാധിക്കുന്നു; അവൾ ലീലയോടെ ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അദൃശ്യയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതയുമാണ് അവൾ; അവൾ ജ്ഞാനിനിയും, ആവിഷ്കാരാതീതവുമാണ്; യോഗിനിയായ അവൾ യോഗദായിനി, യോഗയോഗ്യ, യോഗാനന്ദം നൽകുന്നവളും കാലചക്രം വഹിക്കുന്നവളുമാണ്. ഇച്ഛ, ജ്ഞാന, ക്രിയശക്തികൾ അവളുടെ സ്വഭാവം; സകലത്തിന്റെയും ആധാരമായ അവൾ, സത്തയും അസത്തും ഏകകാലത്ത് വഹിക്കുന്നു. എട്ടു രൂപങ്ങളുള്ള, ജയിക്കാനാവാത്ത, ലോകങ്ങളുടെ ഗതിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന, ഏകാന്തയുമായ അവൾ ഭൂമിസ്വരൂപിണിയാണ്; അദ്വയയും, ദ്വന്ദ്വരഹിതയുമാണ്. അന്നദായിനി, ധനപ്രദായിനി, പ്രാചീന, ബ്രഹ്മാത്മൈക്യസ്വരൂപ, വിശാല, ബ്രഹ്മപത്നി, ബ്രഹ്മശക്തി, ബ്രഹ്മാനന്ദം, നൈവേദ്യപ്രിയ — ഇവയൊക്കെയും അവളാണ്. വാഗ്വിദ്യാരൂപിണിയായ അവൾ, വിശാലസൈന്യവുമുണ്ട്; സത്താസത്താതീതയും, സുളഭാരാധ്യയും, മംഗളപ്രദയും, സൗന്ദര്യവതിയും, സുലഭപ്രാപ്യയും, പരമഗമ്യയും. രാജാധിരാജ്ഞിയായ അവൾ രാജ്യം നൽകുന്നു; രാജാക്കന്മാരുടെ പ്രിയം; വെള്ളിപോലുള്ള കാരുണ്യപ്രകാശം; ഭക്തരോടൊപ്പം രാജസിംഹാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. രാജ്യഭാഗ്യത്തിന്റെ ദേവി, നിധികളുടെ നാഥ, ചതുരംഗബലസേനാപതി, സാമ്രാജ്യദായിനി, സത്യനിഷ്ഠ, സമുദ്രവളയം — ഇവയും അവളാണ്. ദീക്ഷിതയായ അവൾ ദാനവരെ കീഴടക്കുന്നു; ലോകങ്ങളെ കീഴിൽ വയ്ക്കുന്നു; ചതുര്വിധപുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്നു; പ്രചോദനശക്തി; സത്ത-ചിത്ത-ആനന്ദസ്വരൂപിണി. സ്ഥലം, കാലം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പരിധികളില്ലാതെ അവൾ എല്ലായിടത്തുമുണ്ട്; സകലജനങ്ങളെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നു. അവൾ ശാസ്ത്രസ്വരൂപിണിയായ സർസ്വതിയും, ഗുഹായിൽ വിരാജിക്കുന്ന മാതാവും, രഹസ്യരൂപിണിയും. സകലോപാധികൾക്കുമപ്പുറത്ത്, സദാശിവന്റെ സങ്കല്പത്തിൽ എക്കാലവും ഭക്തിയായ അവൾ സംപ്രദായാധിപതിയും, ഗുണസമ്പന്നയും, ഗുരുപരമ്പരാരൂപിണിയുമാണ്. കുലമാർഗ്ഗത്തിനപ്പുറത്തുള്ളവളാണ് അവൾ; സൂര്യൻ ആരാധിക്കുന്നവളും, മായാസ്വരൂപയുമാണ്; മധുരസ്വഭാവം, ഭൂമിസ്വരൂപം, ഗണങ്ങളുടെ മാതാവ്, രഹസ്യോപാസകർ ആരാധിക്കുന്നവളും, സുന്ദരവദനവും, ഗുരുവിന്റെ പ്രിയവുമാണ്. സ്വതന്ത്രയായ അവൾ സകലതന്ത്രാധിപതിയും, ദക്ഷിണാമൂർത്തിസ്വരൂപിണിയും; സനകാദിമുനികൾ ആരാധിക്കുന്നു; ശിവജ്ഞാനദായിനി. ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്ഫുരിതം, ആനന്ദത്തിന്റെ മുള, പ്രേമസ്വരൂപം, സ്നേഹദായിനി — അവളാണ്. തന്റെ നാമങ്ങളുടെ ജപത്തിൽ ആനന്ദം കാണുന്നു; ഹർഷജ്ഞാനസ്വരൂപിണി, നൃത്താധിപതി. മായാജഗത്തിന്റെ ആധാരമായ അവൾ മോക്ഷദായിനി, മോക്ഷസ്വരൂപിണി; നൃത്തത്തിൽ ആനന്ദം, സംഹാരമൂർത്തി, ലജ്ജാസ്വരൂപം, രംഭാദി അപ്സരസുകൾ ആരാധിക്കുന്നു. സാംസാരികവനാഗ്നിയെ ശമിപ്പിക്കുന്ന അമൃതവർഷം, പാപവനത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ജ്വാല, ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ പഞ്ചസാരയെ പറത്തുന്ന കാറ്റ്, വയോധികാരത്തിന്റെ അന്ധകാരത്തെ നീക്കുന്ന പ്രകാശം — ഇവയും അവളാണ്. ഭാഗ്യസാഗരത്തിൽ ചന്ദ്രപ്രഭ, ഭക്തഹൃദയാകാശത്തിൽ മയില്പോലുള്ള കറുത്തമേഘം, രോഗപർവ്വതം തകർക്കുന്ന ഇടിമുഴക്കം, മരണവൃക്ഷം മുറിക്കുന്ന വെട്ടി — ഇവയും അവളാണ്. മഹാരാജ്ഞി, മഹാകാലശക്തി, മഹാഭക്ഷകി, മഹാഭോജകി; അപർണ, ചണ്ഡിക, ചണ്ഡമുണ്ടാസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചവളും. വിനാശിയും അവിനാശിയും, ലോകങ്ങളുടെ അധിപതി, വിശ്വാധാര, ത്രിപുരുഷാർത്ഥദായിനി, മംഗളപ്രദ, ത്രിനയന, ത്രിഗുണസ്വരൂപിണി. സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന, വിശുദ്ധ, ജപാപുഷ്പസദൃശരൂപം, തേജസ്സുള്ളവൾ, തപോരൂപിണി, യജ്ഞസ്വരൂപിണി, വ്രതാനുഷ്ഠാനപ്രിയ. പ്രാപിക്കാൻ ദുർലഭയും, ജയിക്കാൻ അസാധ്യയും, പാടലിപുഷ്പപ്രിയയും, മഹത്തായവളും, മേറുപർവ്വതത്തിൽ വസിക്കുന്നവളും, മണ്ഡാരപുഷ്പപ്രിയയും. വീരരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവളും, വിശ്വരൂപിണിയും, രാഗരഹിതയും, സർവദിക്കിലും മുഖമുള്ളവളും, നവരൂപിണിയും, പരംതേജസ്സും, ജീവദായിനിയും, ജീവസ്വരൂപിണിയും. മാർതാണ്ഡഭൈരവൻ ആരാധിക്കുന്നവളും, മന്ത്രിണിക്ക് രാജ്യം ഏൽപ്പിച്ചവളും, മാർതാണ്ഡനു വേണ്ടി ത്രിപുരരാജ്ഞിയുമാണ്; വിജയിനി, ത്രിഗുണാതീത, പരയും അപരവുമാണ് അവൾ. സത്യ-ജ്ഞാന-ആനന്ദസ്വരൂപിണി, സമചിത്വഭക്ത, ജടാമണ്ഡിത, കലാമാലിനി, കാമധേനു, കാമരൂപിണി — ഇവയും അവളാണ്. കലാനിധി, കാവ്യകൗശലവതി, രസസാരജ്ഞ, രസനിധി, പുഷ്ടി, പ്രാചീന, പൂജ്യ, കമലസദൃശ, കമലനയന — ഇവയും അവളാണ്. പരമജ്യോതി, പരമധാമം, അനിയാംശം, പരതത്വത്തെയും അതീതം; പാശധാരിണി, പാശവിനാശിനി, പരമമന്ത്രഭേദിനി. വ്യക്തവും അവ്യക്തവുമായ അവൾ, നിത്യപൂർണ, മുനിമനസ്സിലെ ഹംസ, സത്യനിഷ്ഠയും, സത്യസ്വരൂപയും, സർവ്വാന്തർവാസിനിയും, നിത്യശുദ്ധയും. ബ്രഹ്മശക്തി, ബ്രഹ്മമാതാവ്, അനേകരൂപിണി, ജ്ഞാനികൾ ആരാധിക്കുന്നവളും, സൃഷ്ടികർത്താവ്, ഉഗ്രശാസിനി, ആധാര, സാക്ഷാത്കാരരൂപിണി. പ്രാണാധിപതി, പ്രാണദായിനി, അമ്പതുസ്ഥാനങ്ങളായ രൂപം, നിർബന്ധിത, ഏകാന്തവാസിനി, വീരമാതാവ്, ആകാശസ്രോതസ്സും അവളാണ്. മുകുന്ദ, മോക്ഷനിലയം, ദേവതയുടെ ആദിരൂപം, ഭാവജ്ഞ, സാംസാരികതാപനാശിനി, ഭവചക്രപ്രവർത്തകി — ഇവയും അവളാണ്. ഛന്ദസ്സുകളുടെ സാരം, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരം, മന്ത്രങ്ങളുടെ സാരം, സുന്ദരനിതംബ, ഉജ്ജ്വലകീർത്തി, അനന്തതേജസ്സുള്ളവൾ, അക്ഷരരൂപിണി. ജന്മ-മരണം-വാർദ്ധക്യപീഡിതർക്ക് ആശ്വാസം നൽകുന്നവളും, ഉപനിഷത്തുകൾ മുഴുവൻ പുകഴ്ത്തുന്നവളും, ശാന്താതീതസ്വരൂപിണിയും. ഗംഭീര, ആകാശവ്യാപിനി, ഗർവ്വിത, ഗീതപ്രിയ, കല്പനാരഹിത, പരമപദം, പ്രിയ, അർദ്ധനാരീശ്വരസ്വരൂപം — ഇവയൊക്കെയും അവളാണ്. ഇങ്ങനെ, അവളെ കുറിച്ച് പാരമ്യവും, സൗന്ദര്യവും, കാരുണ്യവും, ശക്തിയും നിറഞ്ഞ ഒരു ദിവ്യകഥയാണിത്.