શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

ધ્યાનધ્યાતૃધ્યેયરૂપા ધર્માધર્મવિવર્જિતા । વિશ્વરૂપા જાગરિણી સ્વપન્તી તૈજસાત્મિકા

ધ્યાન, ધ્યાન કરનાર અને ધ્યાનના વિષય રૂપે રહેનારી, ધર્મ અને અધર્મથી પર છે. સર્વરૂપાવાળી, જાગૃત અવસ્થામાં, સ્વપ્નાવસ્થામાં અને તેજસ્વી સ્વરૂપે રહેનારી છે.

સુપ્તા પ્રાજ્ઞાત્મિકા તુર્યા સર્વાવસ્થાવિવર્જિતા । સૃષ્ટિકર્ત્રી બ્રહ્મરૂપા ગોપ્ત્રી ગોવિન્દરૂપિણી

સૂતી અવસ્થામાં, પ્રાજ્ઞ સ્વરૂપે અને તુરીય અવસ્થામાં રહેનારી, સર્વ અવસ્થાઓથી પર છે. સૃષ્ટિની સર્જનહાર, બ્રહ્મા સ્વરૂપે, રક્ષણ કરનારી અને ગોવિંદ સ્વરૂપે છે.

સંહારિણી રુદ્રરૂપા તિરોધાનકરીશ્વરી । સદાશિવાઽનુગ્રહદા પઞ્ચકૃત્યપરાયણા

વિશ્વનું સંહાર કરનારી, રુદ્ર સ્વરૂપે, છુપાવાનું કાર્ય કરનારી ઈશ્વરી છે. સદાશિવા રૂપે કૃપા આપનારી અને પાંચ principal કાર્યોમાં સતત તત્પર રહે છે.

ભાનુમણ્ડલમધ્યસ્થા ભૈરવી ભગમાલિની । પદ્માસના ભગવતી પદ્મનાભસહોદરી

જેણે સૂર્યમંડળના મધ્યમાં નિવાસ કર્યો છે, જે ભૈરવી છે, સૌભાગ્યથી શોભાયમાન છે; જે કમળ પર બેઠેલી છે, જે દિવ્ય છે અને પદ્મનાભની બહેન છે.

ઉન્મેષનિમિષોત્પન્નવિપન્નભુવનાવલી । સહસ્રશીર્ષવદના સહસ્રાક્ષી સહસ્રપાત્

જેમણે આંખો ખોલી-મૂંધી ત્યારે અસંખ્ય બ્રહ્માંડ ઉત્પન્ન થાય છે અને લય પામે છે; જેમના હજારો માથા, હજારો મુખ, હજારો આંખો અને હજારો પગ છે.

આબ્રહ્મકીટજનની વર્ણાશ્રમવિધાયિની । નિજાજ્ઞારૂપનિગમા પુણ્યાપુણ્યફલપ્રદા

જે બ્રહ્માથી માંડીને નાનામાં નાની જીવ સુધીની માતા છે; જે વર્ણ અને આશ્રમના ધર્મો નિર્ધારિત કરે છે; જેમની આજ્ઞા જ વેદરૂપ છે; અને જે પુણ્ય-પાપના ફળ આપે છે.

શ્રુતિસીમન્તસિન્દૂરીકૃતપાદાબ્જધૂલિકા । સકલાગમસન્દોહશુક્તિસમ્પુટમૌક્તિકા

જેમના કમળ જેવા પગની ધૂળ વેદોના માથાના ભાગે સિંધૂર સમાન શોભે છે; જે બધા શાસ્ત્રોના સમૂહરૂપ શંખમાં રહેલી મુક્તિ છે.

પુરુષાર્થપ્રદા પૂર્ણા ભોગિની ભુવનેશ્વરી । અમ્બિકાઽનાદિનિધના હરિબ્રહ્મેન્દ્રસેવિતા

જે માનવ જીવનના ચાર મુખ્ય ધ્યેય આપે છે, સર્વે રીતે પૂર્ણ છે, સર્વ સુખોનો આનંદ માણે છે, જગતની સ્વામિની છે; જે માતા છે, જેને neither આરંભ છે કે neither અંત, અને જેને વિષ્ણુ, બ્રહ્મા તથા ઇન્દ્ર સેવા આપે છે.

નારાયણી નાદરૂપા નામરૂપવિવર્જિતા । હ્રીંકારી હ્રીમતી હૃદ્યા હેયોપાદેયવર્જિતા

જે નારાયણી છે, ધ્વનિરૂપ છે, નામ અને રૂપથી પર છે; જે 'હ્રીં' મંત્રરૂપ છે, લજ્જાશીલ છે, હૃદયને પ્રિય છે, અને સ્વીકાર-ત્યાગથી મુક્ત છે.

રાજરાજાર્ચિતા રાજ્ઞી રમ્યા રાજીવલોચના । રઞ્જની રમણી રસ્યા રણત્કિઙ્કિણિમેખલા

જે રાજાઓના રાજા દ્વારા પૂજાય છે, રાણી છે, સુંદર છે, કમળ જેવી આંખો ધરાવે છે; આનંદ આપનારી છે, મોહક છે, રસપ્રદ છે, અને ઘંટિયાળી કમરપટ્ટા પહેરે છે.

રમા રાકેન્દુવદના રતિરૂપા રતિપ્રિયા । રક્ષાકરી રાક્ષસઘ્ની રામા રમણલમ્પટા

જે લક્ષ્મી છે, ચંદ્ર જેવી મુખવાળી છે, પ્રેમરૂપ છે, પ્રેમમાં આનંદ પામે છે; રક્ષા કરે છે, દૈતોનો નાશ કરે છે, સૌમ્ય છે અને પતિ પ્રત્યે ખૂબ પ્રેમાળ છે.

કામ્યા કામકલારૂપા કદમ્બકુસુમપ્રિયા । કલ્યાણી જગતીકન્દા કરુણારસસાગરા

જે ઇચ્છનીય છે, જે ઇચ્છાની શક્તિરૂપ છે, જેને કદંબના ફૂલો ખૂબ પ્રિય છે; જે શુભ છે, સમગ્ર જગતની મૂળ છે અને દયાના અમૃત સમુદ્ર છે.

કલાવતી કલાલાપા કાન્તા કાદમ્બરીપ્રિયા । વરદા વામનયના વારુણીમદવિહ્વલા

જે કલાઓથી શોભાયમાન છે, જેના વાણીમાં કળા છે, જે સુંદર છે, જેને કાદંબરી પીણું ગમે છે; જે વરદાન આપનારી છે, નયન મનોહર છે અને વારુણીના આનંદમાં મસ્ત છે.

વિશ્વાધિકા વેદવેદ્યા વિન્ધ્યાચલનિવાસિની । વિધાત્રી વેદજનની વિષ્ણુમાયા વિલાસિની

જે સમગ્ર વિશ્વથી પણ ઊંચી છે, જે વેદોથી ઓળખાય છે, જે વિંધ્યાચલમાં વસે છે; જે સર્જનહાર છે, વેદોની માતા છે, વિષ્ણુની માયા છે અને રમતી રહે છે.

ક્ષેત્રસ્વરૂપા ક્ષેત્રેશી ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞપાલિની । ક્ષયવૃદ્ધિવિનિર્મુક્તા ક્ષેત્રપાલસમર્ચિતા

જેનું સ્વરૂપ ક્ષેત્ર છે, જે ક્ષેત્રની સ્વામિની છે, જે ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞની રક્ષા કરે છે; જે ક્ષય અને વૃદ્ધિથી મુક્ત છે અને ક્ષેત્રપાલો દ્વારા પૂજાય છે.

વિજયા વિમલા વન્દ્યા વન્દારુજનવત્સલા । વાગ્વાદિની વામકેશી વહ્નિમણ્ડલવાસિની

જે વિજયી છે, નિર્મળ છે, સૌના વંદન માટે યોગ્ય છે, ભક્તોને માતા જેવી મમતા રાખે છે, મધુર વાણી ધરાવે છે, સુંદર વાળવાળી છે અને અગ્નિના મંડળમાં નિવાસ કરે છે.

ભક્તિમત્કલ્પલતિકા પશુપાશવિમોચિની । સંહૃતાશેષપાષણ્ડા સદાચારપ્રવર્તિકા

જે ભક્તો માટે ઈચ્છા પૂર્ણ કરતી લતા સમાન છે, સંસારના બંધનમાંથી મુક્તિ આપનારી છે, બધા દુર્માર્ગીઓને નાશ કરે છે અને સારા આચરણને પ્રેરણા આપે છે.

ઓર્ પાખણ્ડા તાપત્રયાગ્નિસન્તપ્તસમાહ્લાદનચન્દ્રિકા । તરુણી તાપસારાધ્યા તનુમધ્યા તમોઽપહા

જે ત્રિવિધ દુઃખની આગમાં દાઝાયેલા લોકોને શીતળતા આપતી ચાંદણી છે, હંમેશા યુવાન છે, તપસ્વીઓ દ્વારા પૂજાય છે, પાતળી કમરવાળી છે અને અંધકારને દૂર કરતી છે.

ચિતિસ્તત્પદલક્ષ્યાર્થા ચિદેકરસરૂપિણી । સ્વાત્માનન્દલવીભૂતબ્રહ્માદ્યાનન્દસન્તતિઃ

જે ચેતના સ્વરૂપ છે અને પરમ પદને ધ્યેય રાખે છે, શુદ્ધ ચેતનાથી ભરપૂર છે, પોતાના આનંદથી બ્રહ્મા સહિત બધા દેવતાઓને આનંદ આપે છે.

પરા પ્રત્યક્ચિતીરૂપા પશ્યન્તી પરદેવતા । મધ્યમા વૈખરીરૂપા ભક્તમાનસહંસિકા

પરમ શક્તિ સ્વરૂપા, અંતરની જાગૃતિ રૂપે પ્રગટ, સર્વને જોવા વાળી, સર્વોચ્ચ દેવી છે. મધ્યમ અને વૈખરી રૂપે પણ પ્રગટ થાય છે અને ભક્તોના મનમાં વસતી હંસ રૂપે રહે છે.

કામેશ્વરપ્રાણનાડી કૃતજ્ઞા કામપૂજિતા । શૃઙ્ગારરસસમ્પૂર્ણા જયા જાલન્ધરસ્થિતા

કામેશ્વરજીના પ્રાણરૂપ નાડી, સર્વ કર્મો જાણનારી, કામદેવ દ્વારા પૂજિત, પ્રેમના રસથી પરિપૂર્ણ, સદા વિજયી અને જાલંધર સ્થાને નિવાસ કરતી છે.

ઓડ્યાણપીઠનિલયા બિન્દુમણ્ડલવાસિની । રહોયાગક્રમારાધ્યા રહસ્તર્પણતર્પિતા

ઓડ્યાન પીઠમાં નિવાસ કરતી, બિંદુમંડળમાં વસતી, ગુપ્ત ઉપાસનાથી આરાધ્ય અને ગુપ્ત તર્પણથી તૃપ્ત થનારી છે.

સદ્યઃપ્રસાદિની વિશ્વસાક્ષિણી સાક્ષિવર્જિતા । ષડઙ્ગદેવતાયુક્તા ષાડ્ગુણ્યપરિપૂરિતા

તુરંત કૃપા આપનારી, સમગ્ર જગતની સાક્ષી, છતાં સાક્ષીપણા થી પર, છ અંગવાળી દેવીઓ સાથે યુક્ત અને છ ગુણોથી સંપૂર્ણ છે.

નિત્યક્લિન્ના નિરુપમા નિર્વાણસુખદાયિની । નિત્યાષોડશિકારૂપા શ્રીકણ્ઠાર્ધશરીરિણી

જે સદા કોમળ છે, જેની સરખામણી કોઈ સાથે થઈ શકે નહીં, જે મોક્ષના આનંદ આપનારી છે; જેનું સ્વરૂપ સદાય સોળ કલાનું છે અને જે શ્રીકંઠ સાથે પોતાનું અર્ધ શરીર વહેંચે છે.

પ્રભાવતી પ્રભારૂપા પ્રસિદ્ધા પરમેશ્વરી । મૂલપ્રકૃતિર્ અવ્યક્તા વ્યક્તાવ્યક્તસ્વરૂપિણી

જે પ્રકાશમય છે, પ્રકાશરૂપ છે, સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ છે, સર્વોચ્ચ શાસિકા છે; જે મૂળ પ્રકૃતિ છે, અવ્યક્ત છે અને જેનું સ્વરૂપ વ્યક્ત તથા અવ્યક્ત બંને છે.

વ્યાપિની વિવિધાકારા વિદ્યાવિદ્યાસ્વરૂપિણી । મહાકામેશનયનકુમુદાહ્લાદકૌમુદી

જે સર્વત્ર વ્યાપક છે, અનેક પ્રકારનાં સ્વરૂપ ધરાવે છે, જ્ઞાન અને અજ્ઞાન બંનેનું સ્વરૂપ છે; જે મહાકામેશના નેત્રોમાં ખીલેલા કુમુદને આનંદ આપતી ચાંદણી જેવી છે.

ભક્તહાર્દતમોભેદભાનુમદ્ભાનુસન્તતિઃ । શિવદૂતી શિવારાધ્યા શિવમૂર્તિઃ શિવઙ્કરી

જે ભક્તોના હૃદયમાં રહેલા અંધકારને સૂર્યની જેમ પ્રકાશથી દૂર કરે છે; જે શિવદૂતી છે, શિવ દ્વારા પૂજિત છે, શિવમય સ્વરૂપ ધરાવે છે અને શુભતા આપનારી છે.

શિવપ્રિયા શિવપરા શિષ્ટેષ્ટા શિષ્ટપૂજિતા । અપ્રમેયા સ્વપ્રકાશા મનોવાચામગોચરા

શિવને પ્રિય, શિવમાં તલ્લીન, સજ્જનોને અતિ પ્રિય અને સજ્જનો દ્વારા પૂજાયેલી; જેને કોઈ માપી શકે નહીં, જે પોતે જ પ્રકાશમાન છે, અને મન તથા વાણીની પહોંચથી પર છે.

ચિચ્છક્તિશ્ ચેતનારૂપા જડશક્તિર્ જડાત્મિકા । ગાયત્રી વ્યાહૃતિઃ સન્ધ્યા દ્વિજબૃન્દનિષેવિતા

ચૈતન્યશક્તિરૂપ, ચેતન સ્વરૂપ ધરાવનારી; જડશક્તિ અને જડ સ્વભાવ ધરાવનારી; ગાયત્રી, પવિત્ર ઉચ્ચાર, સંધ્યાવંદન, અને દ્વિજોના સમૂહ દ્વારા સેવાયેલી.