શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

સુમેરુમધ્યશૃઙ્ગસ્થા શ્રીમન્નગરનાયિકા । ચિન્તામણિગૃહાન્તસ્થા પઞ્ચબ્રહ્માસનસ્થિતા

સુમેરુ પર્વતના મધ્ય શિખરે નિવાસ કરતી, દિવ્ય નગરીની રાજરાણી, ચિંતામણિ રત્નોથી બનેલા મહેલમાં વસતી, અને પાંચ બ્રહ્માઓના આસન પર સ્થિત.

મહાપદ્માટવીસંસ્થા કદમ્બવનવાસિની । સુધાસાગરમધ્યસ્થા કામાક્ષી કામદાયિની

મહા કમળવનમાં વસતી, કદંબ વૃક્ષોના વનમાં રહેનારી, અમૃતના સાગરના મધ્યમાં સ્થિત, કામાક્ષી, અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરનાર.

દેવર્ષિગણસંઘાતસ્તૂયમાનાત્મવૈભવા । ભણ્ડાસુરવધોદ્યુક્તશક્તિસેનાસમન્વિતા

દેવર્ષિગણોની સભામાં જેણે પોતાના તેજથી સ્તુતિ પામી છે, અને ભંડાસુરના વિનાશ માટે સજ્જ શક્તિ સેના સાથે યુક્ત છે.

સમ્પત્કરીસમારૂઢસિન્ધુરવ્રજસેવિતા । અશ્વારૂઢાધિષ્ઠિતાશ્વકોટિકોટિભિરાવૃતા

સંપત્કરીએ હાથીઓ પર બેસીને માતાજીનું સેવન કરે છે, અને અનગણિત ઘોડેસવાર વીરોએ માતાજીને ચારેય બાજુથી ઘેરી રાખ્યા છે.

ચક્રરાજરથારૂઢસર્વાયુધપરિષ્કૃતા । ગેયચક્રરથારૂઢમન્ત્રિણીપરિસેવિતા

માતાજી ચક્રરાજના રથ પર બિરાજમાન છે, સર્વ પ્રકારના શસ્ત્રોથી શોભાયમાન છે, અને મંત્રિણી, જે ગેયચક્રના રથ પર બેઠી છે, તેમની સેવા કરે છે.

કિરિચક્રરથારૂઢદણ્ડનાથાપુરસ્કૃતા । જ્વાલામાલિનિકાક્ષિપ્તવહ્નિપ્રાકારમધ્યગા

માતાજી કિરિચક્રના રથ પર બિરાજમાન છે, દંડનાથ આગળ ચાલે છે, અને જ્વાળામાલિકાએ રચેલા અગ્નિપ્રાકારના મધ્યમાં વસે છે.

ભણ્ડસૈન્યવધોદ્યુક્તશક્તિવિક્રમહર્ષિતા । નિત્યાપરાક્રમાટોપનિરીક્ષણસમુત્સુકા

માતાજી ભંડાસુરની સેના વિનાશ માટે ઉત્સુક શક્તિઓના પરાક્રમથી આનંદિત થાય છે અને નિત્યાઓના શૌર્યદર્શનને ઉત્સુકતાથી નિહાળે છે.

ભણ્ડપુત્રવધોદ્યુક્તબાલાવિક્રમનન્દિતા । મન્ત્રિણ્યમ્બાવિરચિતવિષઙ્ગવધતોષિતા

ભંડાસુરના પુત્રોને મારવા તૈયાર થયેલા યુવાન વીરોની બહાદુરીમાં જેને આનંદ થાય છે અને પોતાની મંત્રી માતાના બુદ્ધિથી વિષંગનો વિનાશ થતાં જે પ્રસન્ન થાય છે.

વિશુક્રપ્રાણહરણવારાહીવીર્યનન્દિતા । કામેશ્વરમુખાલોકકલ્પિતશ્રીગણેશ્વરા

વિશુક્રનું પ્રાણ હરણ કરનાર વારાહીની શૂરવીરતામાં જેને આનંદ થાય છે અને કામેશ્વરનાં મુખના દૃષ્ટિથી જ શ્રીગણેશને પ્રગટ કરનાર છે.

મહાગણેશનિર્ભિન્નવિઘ્નયન્ત્રપ્રહર્ષિતા । ભણ્ડાસુરેન્દ્રનિર્મુક્તશસ્ત્રપ્રત્યસ્ત્રવર્ષિણી

મહાગણેશ દ્વારા વિઘ્નો અને યંત્રો તૂટી જતા જેને આનંદ થાય છે અને ભંડાસુરે છોડેલા શસ્ત્રો સામે પોતાના પ્રત્યાશસ્ત્રોથી વરસાદ વરસાવનારી છે.

કરાઙ્ગુલિનખોત્પન્નનારાયણદશાકૃતિઃ । મહાપાશુપતાસ્ત્રાગ્નિનિર્દગ્ધાસુરસૈનિકા

જેનાં હાથની આંગળીઓના નખમાંથી નારાયણની દસ રૂપો પ્રગટ થઈ અને મહાપાશુપતાસ્ત્રની અગ્નિથી અસુર સૈન્યને ભસ્મ કરી નાખ્યા.

કામેશ્વરાસ્ત્રનિર્દગ્ધસભણ્ડાસુરશૂન્યકા । બ્રહ્મોપેન્દ્રમહેન્દ્રાદિદેવસંસ્તુતવૈભવા

કામેશ્વરનાં અસ્ત્રથી ભંડાસુર અને તેની સભા ભસ્મ થઇ ગયેલી છે, એવાં શૂન્ય રાજ્યની માલિકા છે. બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, ઇન્દ્ર અને બીજા બધા દેવતાઓ પણ જેમની મહિમાની સ્તુતિ કરે છે.

હરનેત્રાગ્નિસંદગ્ધકામસઞ્જીવનૌષધિઃ । શ્રીમદ્વાગ્ભવકૂટૈકસ્વરૂપમુખપઙ્કજા

શિવજીની ત્રીજી આંખના અગ્નિથી કામદેવ ભસ્મ થયો ત્યારે જેમણે તેને જીવંત કર્યો એ ઔષધિ સ્વરૂપ છે. એમનું મુખ કમળ શ્રીમદ્ વાગ્ભવકૂટનું સ્વરૂપ છે.

કણ્ઠાધઃકટિપર્યન્તમધ્યકૂટસ્વરૂપિણી । શક્તિકૂટૈકતાપન્નકટ્યધોભાગધારિણી

જેમનું સ્વરૂપ ગળાથી લઇને કમરની નીચે સુધીના મધ્ય ભાગમાં વ્યાપેલું છે, અને જેમણે શક્તિકૂટની એક જ જ્યોતિને ધારણ કરી છે તથા કમરથી નીચેના ભાગને પણ ધારણ કરે છે.

મૂલમન્ત્રાત્મિકા મૂલકૂટત્રયકલેબરા । કુલામૃતૈકરસિકા કુલસંકેતપાલિની

જેમનું સ્વરૂપ મૂળમંત્ર છે, અને જેમનું શરીર મૂળકૂટના ત્રણ વિભાગથી બનેલું છે, જેમને કુલામૃતનો જ રસ છે અને જે કુલના રહસ્યની રક્ષા કરે છે.

કુલાઙ્ગના કુલાન્તસ્થા કૌલિની કુલયોગિની । અકુલા સમયાન્તસ્થા સમયાચારતત્પરા

કુળની મહાન સ્ત્રી, કુળના અંતે નિવાસ કરતી, કુળની માલિક અને કુળને જોડનારી છે. એ કુળથી પર છે, પવિત્ર માર્ગના અંતે વસે છે અને પવિત્ર રીતિ-રિવાજોનું પાલન કરવા માટે સદા તત્પર છે.

મૂલાધારૈકનિલયા બ્રહ્મગ્રન્થિવિભેદિની । મણિપૂરાન્તરુદિતા વિષ્ણુગ્રન્થિવિભેદિની

એ મૂળાધારમાં એકમાત્ર વસે છે અને બ્રહ્માગાંઠ તોડી નાખે છે. એ મણિપુરમાં પ્રકાશે છે અને વિષ્ણુગાંઠ તોડી નાખે છે.

આજ્ઞાચક્રાન્તરાલસ્થા રુદ્રગ્રન્થિવિભેદિની । સહસ્રારામ્બુજારૂઢા સુધાસારાભિવર્ષિણી

એ આજ્ઞા ચક્રના અંતરમાં વસે છે અને રુદ્રગાંઠ તોડી નાખે છે. એ હજાર પાંખડાવાળા કમળ પર બેસી છે અને અમૃતનું સાર વરસાવે છે.

તડિલ્લતાસમરુચિઃ ષટ્ચક્રોપરિસંસ્થિતા । મહાશક્તિઃ કુણ્ડલિની બિસતન્તુતનીયસી

એની કાંતિ વીજળી જેવી તેજસ્વી છે, એ છ ચક્રોથી ઉપર સ્થિર છે. એ મહાશક્તિ, કુંડલિની છે અને કમળના તાંતણા કરતાં પણ સૂક્ષ્મ છે.

ભવાની ભાવનાગમ્યા ભવારણ્યકુઠારિકા । ભદ્રપ્રિયા ભદ્રમૂર્તિર્ ભક્તસૌભાગ્યદાયિની

ભવાની, ધ્યાનથી પ્રાપ્ત થતી, સંસારના જંગલને કાપી નાખતી, શુભને પ્રિય માનનારી, સ્વયં શુભરૂપ, અને ભક્તોને સૌભાગ્ય આપનારી છે.

ભક્તિપ્રિયા ભક્તિગમ્યા ભક્તિવશ્યા ભયાપહા । શામ્ભવી શારદારાધ્યા શર્વાણી શર્મદાયિની

જે ભક્તિને પ્રિય રાખે છે, ભક્તિથી પ્રાપ્ત થાય છે, ભક્તિથી વશ થાય છે, ભય દૂર કરે છે, શંભુની પ્રિય છે, શારદાએ પૂજાય છે, શરવાણી છે અને સુખ આપનારી છે.

શાઙ્કરી શ્રીકરી સાધ્વી શરચ્ચન્દ્રનિભાનના । શાતોદરી શાન્તિમતી નિરાધારા નિરઞ્જના

શંકરની પ્રિય, શ્રી આપનારી, સતી, શરદપૂનમના ચાંદની જેવું મુખ ધરાવનારી, પાતળી કમરવાળી, શાંત સ્વભાવવાળી, આધારરહિત અને નિર્દોષ છે.

નિર્લેપા નિર્મલા નિત્યા નિરાકારા નિરાકુલા । નિર્ગુણા નિષ્કલા શાન્તા નિષ્કામા નિરુપપ્લવા

જે અસ્પર્શ્ય, નિર્મળ, ચિરંજીવી, આકારરહિત, અવિચલિત, ગુણરહિત, અખંડ, શાંતિમય, નિરાશા અને અડગ છે.

નિત્યમુક્તા નિર્વિકારા નિષ્પ્રપઞ્ચા નિરાશ્રયા । નિત્યશુદ્ધા નિત્યબુદ્ધા નિરવદ્યા નિરન્તરા

શ્રીમાતા સદાય મુક્ત છે, ક્યારેય બદલાતી નથી, જગતની લિપ્તતા અને આધારથી પર છે; હંમેશા શુદ્ધ, હંમેશા જ્ઞાનથી ભરપૂર, દોષરહિત અને સતત અવિરત છે.

નિષ્કારણા નિષ્કલઙ્કા નિરુપાધિર્ નિરીશ્વરા । નીરાગા રાગમથની નિર્મદા મદનાશિની

શ્રીમાતા કોઈ કારણથી બંધાયેલ નથી, ક્યારેય કલંકિત થતી નથી, કોઈપણ પ્રકારની શરત કે મર્યાદાથી મુક્ત છે અને કોઈના અધિકાર હેઠળ નથી; રાગરહિત, રાગને નાશ કરતી, અહંકારરહિત અને અહંકારનો વિનાશ કરતી છે.

નિશ્ચિન્તા નિરહંકારા નિર્મોહા મોહનાશિની । નિર્મમા મમતાહન્ત્રી નિષ્પાપા પાપનાશિની

શ્રીમાતા ચિંતામુક્ત છે, અહંકારથી રહિત છે, મોહથી મુક્ત છે અને મોહનો નાશ કરતી છે; મમત્વથી રહિત છે, મમત્વનો વિનાશ કરતી છે, પાપરહિત છે અને પાપનો નાશ કરતી છે.

નિષ્ક્રોધા ક્રોધશમની નિર્લોભા લોભનાશિની । નિઃસંશયા સંશયઘ્ની નિર્ભવા ભવનાશિની

શ્રીમાતા ક્રોધથી મુક્ત છે, ક્રોધને શાંત કરતી છે, લોભથી રહિત છે અને લોભનો નાશ કરતી છે; સંશયથી મુક્ત છે, સંશયનો નાશ કરતી છે, જન્મમરણથી પર છે અને બંધનનો વિનાશ કરતી છે.

ઓર્ નિસ્સંશયા નિર્વિકલ્પા નિરાબાધા નિર્ભેદા ભેદનાશિની । નિર્નાશા મૃત્યુમથની નિષ્ક્રિયા નિષ્પરિગ્રહા

શ્રીમાતાજી સર્વ શંકા અને ભેદભાવથી પર છે, એમને કોઈ વિકલ્પ કે અવરોધ નથી, એ અખંડિત અને ભેદનાશક છે. એમનું અસ્તિત્વ અવિનાશી છે, મૃત્યુને હરાવનારી છે, ક્રિયારહિત અને કોઈ પણ પ્રકારના આસક્તિથી મુક્ત છે.

નિસ્તુલા નીલચિકુરા નિરપાયા નિરત્યયા । દુર્લભા દુર્ગમા દુર્ગા દુઃખહન્ત્રી સુખપ્રદા

શ્રીમાતાજી અનન્ય અને અદ્વિતીય છે, એમના વાળ ગાઢ નિલા છે. એમને ક્યારેય ક્ષય કે પાપ સ્પર્શી શકતું નથી. એમને મેળવવું અત્યંત દુર્લભ છે, એમની પાસે પહોંચવું અઘરું છે, એ અપરાજિત છે. એ દુઃખ દૂર કરે છે અને સુખ આપે છે.