શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

કલાનિધિઃ કાવ્યકલા રસજ્ઞા રસશેવધિઃ । પુષ્ટા પુરાતના પૂજ્યા પુષ્કરા પુષ્કરેક્ષણા

કલા-ભંડાર છે, કાવ્યમાં નિપુણ છે, રસની જાણકાર છે, સ્વાદ-ભંડાર છે, પોષિત છે, પ્રાચીન છે, પૂજનયોગ્ય છે, કમળ જેવી છે અને કમળ જેવી આંખો ધરાવે છે.

પરંજ્યોતિઃ પરંધામ પરમાણુઃ પરાત્પરા । પાશહસ્તા પાશહન્ત્રી પરમન્ત્રવિભેદિની

એ સર્વોચ્ચ પ્રકાશ છે, સર્વોચ્ચ નિવાસ છે, સૌથી સૂક્ષ્મ અણુ છે અને સર્વથી પણ ઊંચી છે; એ પોતાના હાથમાં પાશ ધરાવે છે, પાશનો નાશ કરે છે અને શ્રેષ્ઠ મંત્રોની ભેદરેખા તોડી નાખે છે.

મૂર્તાઽમૂર્તાઽનિત્યતૃપ્તા મુનિમાનસહંસિકા । સત્યવ્રતા સત્યરૂપા સર્વાન્તર્યામિની સતી

એ સ્વરૂપ ધરાવે છે અને સ્વરૂપ વગર પણ છે, સદાય સંતોષ પામેલી છે, ઋષિઓના મનમાં હંસરૂપે વસે છે; એ સત્યને પાળે છે, સત્યનું સ્વરૂપ છે, સર્વના અંતરમાં વસે છે અને સદાય પવિત્ર છે.

બ્રહ્માણી બ્રહ્મજનની બહુરૂપા બુધાર્ચિતા । પ્રસવિત્રી પ્રચણ્ડાઽઽજ્ઞા પ્રતિષ્ઠા પ્રકટાકૃતિઃ

એ બ્રહ્માની શક્તિ છે, બ્રહ્માની માતા છે, અનેક સ્વરૂપ ધરાવે છે અને વિદ્વાનોએ પૂજેલી છે; એ સર્જનકર્તા છે, તીવ્ર આજ્ઞા ધરાવે છે, આધારરૂપ છે અને સ્પષ્ટ સ્વરૂપમાં પ્રગટ છે.

પ્રાણેશ્વરી પ્રાણદાત્રી પઞ્ચાશત્પીઠરૂપિણી । વિશૃઙ્ખલા વિવિક્તસ્થા વીરમાતા વિયત્પ્રસૂઃ

એ પ્રાણની સ્વામી છે, પ્રાણ આપનાર છે, પચાસ પીઠનું સ્વરૂપ ધરાવે છે; બંધનથી મુક્ત છે, એકાંતમાં વસે છે, વીર પુરુષોની માતા છે અને આકાશની ઉત્પત્તિ છે.

મુકુન્દા મુક્તિનિલયા મૂલવિગ્રહરૂપિણી । ભાવજ્ઞા ભવરોગઘ્ની ભવચક્રપ્રવર્તિની

મુકુન્દા, મુક્તિનું નિવાસસ્થાન, મૂળ સ્વરૂપ ધરાવનારી, ભાવોને જાણનારી, ભવના રોગોનો નાશ કરતી અને જીવનના ચક્રને ચલાવનારી છે.

છન્દઃસારા શાસ્ત્રસારા મન્ત્રસારા તલોદરી । ઉદારકીર્તિર્ ઉદ્દામવૈભવા વર્ણરૂપિણી

છંદનો સાર, શાસ્ત્રનો સાર, મંત્રનો સાર, પાતળા કમરવાળી, ઉદાર કીર્તિ ધરાવનારી, અવિરત વૈભવવાળી અને અક્ષરોના રૂપમાં પ્રગટ થનારી છે.

જન્મમૃત્યુજરાતપ્તજનવિશ્રાન્તિદાયિની । સર્વોપનિષદુદ્ઘુષ્ટા શાન્ત્યતીતકલાત્મિકા

જન્મ, મૃત્યુ અને વૃદ્ધાપથી પીડિત લોકોને આરામ આપનારી, સર્વ ઉપનિષદોમાં ગૂંજી ઉઠનારી અને શાંતિથી પણ પરે રહેલી છે.

ગમ્ભીરા ગગનાન્તસ્થા ગર્વિતા ગાનલોલુપા । કલ્પનારહિતા કાષ્ઠાઽકાન્તા કાન્તાર્ધવિગ્રહા

ગંભીર, આકાશમાં સ્થિત, ગર્વવાળી, ગીતમાં રુચિ ધરાવનારી, કલ્પનાથી મુક્ત, અંતિમ અવસ્થા, પ્રિય અને પોતાના અર્ધાંગ સાથે સ્વરૂપ ધરાવનારી છે.

કાર્યકારણનિર્મુક્તા કામકેલિતરઙ્ગિતા । કનત્કનકતાટઙ્કા લીલાવિગ્રહધારિણી

જેને કોઈ કાર્ય કે કારણથી બંધાયેલ નથી, જે પ્રેમભરી રમણીઓમાં તરંગિત છે, જેના કાનમાં ચમકતા સુવર્ણના કટક છે અને જે રમતમાં પોતાનું રૂપ ધારણ કરે છે.

અજા ક્ષયવિનિર્મુક્તા મુગ્ધા ક્ષિપ્રપ્રસાદિની । અન્તર્મુખસમારાધ્યા બહિર્મુખસુદુર્લભા

જે જન્મથી પર છે, કદી ક્ષય પામતી નથી, અતિ મોહક છે અને ઝડપથી કૃપા કરે છે; જે અંતર્મુખ ભક્તો દ્વારા પૂજાય છે અને બહારમુખ લોકોને અતિ દુર્લભ છે.

ત્રયી ત્રિવર્ગનિલયા ત્રિસ્થા ત્રિપુરમાલિની । નિરામયા નિરાલમ્બા સ્વાત્મારામા સુધાસૃતિઃ

જે ત્રણેય વેદરૂપ છે, ધર્મ, અર્થ અને કામના આધાર છે, ત્રણ લોકમાં સ્થિત છે, ત્રણ પુરોથી શોભાયમાન છે; જે રોગરહિત, આધારરહિત, પોતાના આનંદમાં મગ્ન અને અમૃતધારા છે.

ઓર્ સુધાસ્રુતિઃ સંસારપઙ્કનિર્મગ્નસમુદ્ધરણપણ્ડિતા । યજ્ઞપ્રિયા યજ્ઞકર્ત્રી યજમાનસ્વરૂપિણી

જે અમૃતની ધારા છે, સંસારના કાદવમાં ફસાયેલા જીવને બહાર કાઢવામાં નિપુણ છે; જે યજ્ઞને પ્રિય રાખે છે, યજ્ઞ કરે છે અને યજમાનરૂપ છે.

ધર્માધારા ધનાધ્યક્ષા ધનધાન્યવિવર્ધિની । વિપ્રપ્રિયા વિપ્રરૂપા વિશ્વભ્રમણકારિણી

ધર્મને આધાર આપનારી, ધનની રક્ષા કરનારી, ધન અને અનાજમાં વૃદ્ધિ લાવનારી, બ્રાહ્મણોને પ્રિય, બ્રાહ્મણરૂપ ધારણ કરનારી અને સમગ્ર જગતને ચલાવનારી છે.

વિશ્વગ્રાસા વિદ્રુમાભા વૈષ્ણવી વિષ્ણુરૂપિણી । અયોનિર્ યોનિનિલયા કૂટસ્થા કુલરૂપિણી

જગતને ગળી જનાર, પાંખડી જેવા લાલ રંગે તેજસ્વી, વિષ્ણુને પ્રિય અને વિષ્ણુરૂપ ધારણ કરનારી, પોતે જન્મ વિના હોવા છતાં જન્મનું સ્થાન છે, અચલ અને કુળનું સ્વરૂપ ધરાવનારી છે.

વીરગોષ્ઠીપ્રિયા વીરા નૈષ્કર્મ્યા નાદરૂપિણી । વિજ્ઞાનકલના કલ્યા વિદગ્ધા બૈન્દવાસના

વીર પુરુષોની મંડળીમાં આનંદ પામનારી, સ્વયં વીર, કર્મથી પર, Nada સ્વરૂપ ધરાવનારી, વિવેકમાં નિપુણ, શુભ, ચતુર અને બિંદુમાં નિવાસ કરતી છે.

તત્ત્વાધિકા તત્ત્વમયી તત્ત્વમર્થસ્વરૂપિણી । સામગાનપ્રિયા સૌમ્યા સદાશિવકુટુમ્બિની

તત્વોથી પણ ઉપર, તત્વમય, તત્વનો સારરૂપ, સામગાનમાં આનંદ પામનારી, સૌમ્ય સ્વભાવવાળી અને સદાશિવની પત્ની છે.

ઓર્ સોમ્યા સવ્યાપસવ્યમાર્ગસ્થા સર્વાપદ્વિનિવારિણી । સ્વસ્થા સ્વભાવમધુરા ધીરા ધીરસમર્ચિતા

સૌમ્ય સ્વરૂપ ધરાવનારી, ડાબી અને જમણી બંને માર્ગે વિહાર કરતી, સર્વ દુઃખો અને આપત્તિઓ દૂર કરનારી છે. એ પોતાનાં સ્વરૂપમાં સ્થિર છે, સ્વભાવથી મધુર છે, ધીરજવાળી છે અને વિદ્વાનો દ્વારા પૂજાય છે.

ચૈતન્યાર્ઘ્યસમારાધ્યા ચૈતન્યકુસુમપ્રિયા । સદોદિતા સદાતુષ્ટા તરુણાદિત્યપાટલા

જાગૃત ચેતનાથી પૂજાય છે, ચેતનાના ફૂલોને પ્રિય રાખે છે. એ સદા પ્રકાશિત છે, સદા સંતોષમાં રહે છે અને ઉગતા સૂર્યની જેમ લાલિમા ધરાવે છે.

દક્ષિણાદક્ષિણારાધ્યા દરસ્મેરમુખામ્બુજા । કૌલિનીકેવલાઽનર્ઘ્યકૈવલ્યપદદાયિની

જમણા અને ડાબા બંને માર્ગે પૂજાય છે, એના કમળ જેવા મુખ પર હળવી સ્મિત છે. એ અનન્ય કૌલિની છે, અમૂલ્ય છે અને સર્વોત્તમ મુક્તિ આપનારી છે.

સ્તોત્રપ્રિયા સ્તુતિમતી શ્રુતિસંસ્તુતવૈભવા । મનસ્વિની માનવતી મહેશી મઙ્ગલાકૃતિઃ

સ્તોત્રોમાં આનંદ પામે છે, પ્રશંસા પ્રાપ્ત કરનારી છે. એનું મહિમા વેદો દ્વારા ગવાય છે. એ વિચારશીલ છે, ઉદાર છે, સર્વશ્રેષ્ઠ છે અને શુભ સ્વરૂપ ધરાવે છે.

વિશ્વમાતા જગદ્ધાત્રી વિશાલાક્ષી વિરાગિણી । પ્રગલ્ભા પરમોદારા પરામોદા મનોમયી

વિશ્વની માતા, જગતને પોષણ આપનારી, વિશાળ નેત્રો ધરાવનારી, આસક્તિથી રહિત, નિર્ભય, સર્વોપરી ઉદાર, પરમ આનંદથી ભરપૂર અને મનથી રચાયેલી.

વ્યોમકેશી વિમાનસ્થા વજ્રિણી વામકેશ્વરી । પઞ્ચયજ્ઞપ્રિયા પઞ્ચપ્રેતમઞ્ચાધિશાયિની

જેનાં વાળ આકાશ જેવા છે, જે સ્વર્ગમાં વસે છે, વીજળી સમાન શક્તિ ધરાવે છે, ડાબી બાજુની માર્ગની સ્વામિની છે, પાંચ યજ્ઞોને પ્રિય રાખે છે અને પાંચ મૃતદેહોથી બનેલા ખટલાં પર વિશ્રામ લે છે.

પઞ્ચમી પઞ્ચભૂતેશી પઞ્ચસંખ્યોપચારિણી । શાશ્વતી શાશ્વતૈશ્વર્યા શર્મદા શમ્ભુમોહિની

જે પાંચમી છે, પાંચ તત્વોની સ્વામિની છે, પાંચની સંખ્યાથી પૂજાય છે, સદા અવિનાશી છે, અનંત ઐશ્વર્ય ધરાવે છે, સુખ આપનારી છે અને શંભુને મોહિત કરનારી છે.

ધરા ધરસુતા ધન્યા ધર્મિણી ધર્મવર્ધિની । લોકાતીતા ગુણાતીતા સર્વાતીતા શમાત્મિકા

પૃથ્વીરૂપા, પૃથ્વીની પુત્રી, ભાગ્યશાળી, ધર્મનિષ્ઠા, ધર્મમાં વૃદ્ધિ કરનારી, લોકોથી પર છે, ગુણોથી પર છે, સર્વથી ઊંચી છે અને શાંતિમય સ્વરૂપ ધરાવે છે.

બન્ધૂકકુસુમપ્રખ્યા બાલા લીલાવિનોદિની । સુમઙ્ગલી સુખકરી સુવેષાઢ્યા સુવાસિની

જેનું રૂપ બંધૂક ફૂલ જેવું લાલ છે, જે સદાય કુમારી અને રમતમાં મગ્ન રહે છે, જે સર્વેમાં શ્રેષ્ઠ શુભ છે, સુખ આપનારી છે, સુંદર વસ્ત્રો પહેરી છે અને સુગંધથી મહેકે છે.

સુવાસિન્યર્ચનપ્રીતાઽઽશોભના શુદ્ધમાનસા । બિન્દુતર્પણસન્તુષ્ટા પૂર્વજા ત્રિપુરામ્બિકા

જે સુગંધિત સ્ત્રીઓની પૂજા થી પ્રસન્ન થાય છે, જે તેજસ્વી અને સુંદર છે, શુદ્ધ મનવાળી છે, બિંદુના અર્પણથી સંતોષ પામે છે, સર્વપ્રથમ જન્મેલી છે અને ત્રણ શહેરોની માતા છે.

દશમુદ્રાસમારાધ્યા ત્રિપુરાશ્રીવશઙ્કરી । જ્ઞાનમુદ્રા જ્ઞાનગમ્યા જ્ઞાનજ્ઞેયસ્વરૂપિણી

જે દસ મુદ્રાઓથી આરાધ્ય છે, ત્રણ શહેરોની શ્રી અને શિવને વશમાં રાખે છે, જે જ્ઞાનમુદ્રા સ્વરૂપ છે, જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થાય છે અને જ્ઞાન તથા જાણવાની વસ્તુ એમ બંનેનું સ્વરૂપ ધરાવે છે.

યોનિમુદ્રા ત્રિખણ્ડેશી ત્રિગુણામ્બા ત્રિકોણગા । અનઘાઽદ્ભુતચારિત્રા વાઞ્છિતાર્થપ્રદાયિની

જે યોનિમુદ્રા સ્વરૂપ છે, ત્રણ વિભાગોની સ્વામિની છે, ત્રણ ગુણોની માતા છે, ત્રિકોણમાં નિવાસ કરે છે, નિર્દોષ છે, અદભુત આચરણ ધરાવે છે અને ઇચ્છિત ફળ આપનારી છે.