શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

મિથ્યાજગદધિષ્ઠાના મુક્તિદા મુક્તિરૂપિણી । લાસ્યપ્રિયા લયકરી લજ્જા રમ્ભાદિવન્દિતા

માતા આ ભ્રમરૂપ જગતનું આધાર છે, મુક્તિ આપનારી છે અને પોતે મુક્તિનું સ્વરૂપ છે. નૃત્યમાં આનંદ માણે છે, સર્વને વિલિન કરે છે, લજ્જાનું સ્વરૂપ છે અને રંભા જેવી અપ્સરાઓ પણ તેમની વંદના કરે છે.

ભવદાવસુધાવૃષ્ટિઃ પાપારણ્યદવાનલા । દૌર્ભાગ્યતૂલવાતૂલા જરાધ્વાન્તરવિપ્રભા

માતા સંસારરૂપ અગ્નિને શાંત કરનાર અમૃતવર્ષા છે, પાપરૂપી જંગલને ભસ્મ કરનાર અગ્નિ છે, દુર્ભાગ્યના રૂઈ જેવા વાદળને ઉડાવી દેતી પવન છે અને વૃદ્ધાપ્યના અંધકારને દૂર કરનાર પ્રકાશ છે.

ભાગ્યાબ્ધિચન્દ્રિકા ભક્તચિત્તકેકિઘનાઘના । રોગપર્વતદમ્ભોલિર્ મૃત્યુદારુકુઠારિકા

માતા ભાગ્યના સમુદ્ર પર ચાંદની જેવી છે, ભક્તોના હૃદયમાં મોર જેવો ઘનઘોર વાદળ છે, રોગના પર્વતને તોડનાર વીજળી છે અને મૃત્યુના વૃક્ષને કપનાર કુહાડી છે.

મહેશ્વરી મહાકાલી મહાગ્રાસા મહાશના । અપર્ણા ચણ્ડિકા ચણ્ડમુણ્ડાસુરનિષૂદિની

મહેશ્વરી, મહાકાળી, મહાગ્રાસા અને મહાશના એ છે; અપર્ણા, ચંડિકા, અને ચંડમુંડ નામના દૈત્યોને સંહાર કરતી પણ એ જ છે.

ક્ષરાક્ષરાત્મિકા સર્વલોકેશી વિશ્વધારિણી । ત્રિવર્ગદાત્રી સુભગા ત્ર્યમ્બકા ત્રિગુણાત્મિકા

ક્ષર અને અક્ષર સ્વરૂપ ધરાવનારી, સર્વ લોકની સ્વામિની, સમગ્ર જગતને ધારણ કરનારી, જીવનના ત્રણ મુખ્ય ધ્યેય આપનારી, શુભ, ત્રણ આંખો ધરાવનારી અને ત્રણ ગુણોથી યુક્ત છે.

સ્વર્ગાપવર્ગદા શુદ્ધા જપાપુષ્પનિભાકૃતિઃ । ઓજોવતી દ્યુતિધરા યજ્ઞરૂપા પ્રિયવ્રતા

સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપનારી, પવિત્ર, જપાફૂલ જેવી કાંતિ ધરાવનારી, તેજસ્વી, પ્રકાશથી ભરપૂર, યજ્ઞરૂપ અને વ્રતોમાં આનંદ માણનારી છે.

દુરારાધ્યા દુરાધર્ષા પાટલીકુસુમપ્રિયા । મહતી મેરુનિલયા મન્દારકુસુમપ્રિયા

એ અતિ દુર્લભ છે, કોઈ પણ જીતવામાં અશક્ય છે, પાટલીના ફૂલોને પ્રિય રાખે છે; એ મહાન છે, મેરુ પર્વત પર નિવાસ કરે છે અને મંદારના ફૂલોને પણ ખૂબ ગમે છે.

વીરારાધ્યા વિરાડ્રૂપા વિરજા વિશ્વતોમુખી । પ્રત્યગ્રૂપા પરાકાશા પ્રાણદા પ્રાણરૂપિણી

વીરોએ પૂજેલી, વિશ્વરૂપ ધરાવતી, રાગથી મુક્ત, સર્વ દિશાઓમાં ચહેરો ધરાવતી, તાજી રૂપવાળી, પરમ પ્રકાશરૂપ, જીવન આપનાર અને જીવનની જ સ્વરૂપ છે.

માર્તાણ્ડભૈરવારાધ્યા મન્ત્રિણીન્યસ્તરાજ્યધૂઃ । ઓર્ માર્તણ્ડ ત્રિપુરેશી જયત્સેના નિસ્ત્રૈગુણ્યા પરાપરા

માર્તાંડ ભૈરવ દ્વારા પૂજાય છે, રાજ્યની જવાબદારી મંત્રિણીને સોંપેલી છે, માર્તાંડ માટે ત્રિપુરાની રાણી છે, વિજયી સેના ધરાવે છે, ત્રણ ગુણોથી પર છે, અને પરમ તથા સર્વત્ર વ્યાપક છે.

સત્યજ્ઞાનાનન્દરૂપા સામરસ્યપરાયણા । કપર્દિની કલામાલા કામધુક્ કામરૂપિણી

સત્ય, જ્ઞાન અને આનંદથી ભરપૂર સ્વરૂપ ધરાવે છે, સમરસતામાં નિષ્ઠાવાન છે, જટાવાળી છે, કલા-માળાથી શોભાયમાન છે, ઇચ્છા પૂરી કરનાર છે અને ઇચ્છાની જ સ્વરૂપ છે.

કલાનિધિઃ કાવ્યકલા રસજ્ઞા રસશેવધિઃ । પુષ્ટા પુરાતના પૂજ્યા પુષ્કરા પુષ્કરેક્ષણા

કલા-ભંડાર છે, કાવ્યમાં નિપુણ છે, રસની જાણકાર છે, સ્વાદ-ભંડાર છે, પોષિત છે, પ્રાચીન છે, પૂજનયોગ્ય છે, કમળ જેવી છે અને કમળ જેવી આંખો ધરાવે છે.

પરંજ્યોતિઃ પરંધામ પરમાણુઃ પરાત્પરા । પાશહસ્તા પાશહન્ત્રી પરમન્ત્રવિભેદિની

એ સર્વોચ્ચ પ્રકાશ છે, સર્વોચ્ચ નિવાસ છે, સૌથી સૂક્ષ્મ અણુ છે અને સર્વથી પણ ઊંચી છે; એ પોતાના હાથમાં પાશ ધરાવે છે, પાશનો નાશ કરે છે અને શ્રેષ્ઠ મંત્રોની ભેદરેખા તોડી નાખે છે.

મૂર્તાઽમૂર્તાઽનિત્યતૃપ્તા મુનિમાનસહંસિકા । સત્યવ્રતા સત્યરૂપા સર્વાન્તર્યામિની સતી

એ સ્વરૂપ ધરાવે છે અને સ્વરૂપ વગર પણ છે, સદાય સંતોષ પામેલી છે, ઋષિઓના મનમાં હંસરૂપે વસે છે; એ સત્યને પાળે છે, સત્યનું સ્વરૂપ છે, સર્વના અંતરમાં વસે છે અને સદાય પવિત્ર છે.

બ્રહ્માણી બ્રહ્મજનની બહુરૂપા બુધાર્ચિતા । પ્રસવિત્રી પ્રચણ્ડાઽઽજ્ઞા પ્રતિષ્ઠા પ્રકટાકૃતિઃ

એ બ્રહ્માની શક્તિ છે, બ્રહ્માની માતા છે, અનેક સ્વરૂપ ધરાવે છે અને વિદ્વાનોએ પૂજેલી છે; એ સર્જનકર્તા છે, તીવ્ર આજ્ઞા ધરાવે છે, આધારરૂપ છે અને સ્પષ્ટ સ્વરૂપમાં પ્રગટ છે.

પ્રાણેશ્વરી પ્રાણદાત્રી પઞ્ચાશત્પીઠરૂપિણી । વિશૃઙ્ખલા વિવિક્તસ્થા વીરમાતા વિયત્પ્રસૂઃ

એ પ્રાણની સ્વામી છે, પ્રાણ આપનાર છે, પચાસ પીઠનું સ્વરૂપ ધરાવે છે; બંધનથી મુક્ત છે, એકાંતમાં વસે છે, વીર પુરુષોની માતા છે અને આકાશની ઉત્પત્તિ છે.

મુકુન્દા મુક્તિનિલયા મૂલવિગ્રહરૂપિણી । ભાવજ્ઞા ભવરોગઘ્ની ભવચક્રપ્રવર્તિની

મુકુન્દા, મુક્તિનું નિવાસસ્થાન, મૂળ સ્વરૂપ ધરાવનારી, ભાવોને જાણનારી, ભવના રોગોનો નાશ કરતી અને જીવનના ચક્રને ચલાવનારી છે.

છન્દઃસારા શાસ્ત્રસારા મન્ત્રસારા તલોદરી । ઉદારકીર્તિર્ ઉદ્દામવૈભવા વર્ણરૂપિણી

છંદનો સાર, શાસ્ત્રનો સાર, મંત્રનો સાર, પાતળા કમરવાળી, ઉદાર કીર્તિ ધરાવનારી, અવિરત વૈભવવાળી અને અક્ષરોના રૂપમાં પ્રગટ થનારી છે.

જન્મમૃત્યુજરાતપ્તજનવિશ્રાન્તિદાયિની । સર્વોપનિષદુદ્ઘુષ્ટા શાન્ત્યતીતકલાત્મિકા

જન્મ, મૃત્યુ અને વૃદ્ધાપથી પીડિત લોકોને આરામ આપનારી, સર્વ ઉપનિષદોમાં ગૂંજી ઉઠનારી અને શાંતિથી પણ પરે રહેલી છે.

ગમ્ભીરા ગગનાન્તસ્થા ગર્વિતા ગાનલોલુપા । કલ્પનારહિતા કાષ્ઠાઽકાન્તા કાન્તાર્ધવિગ્રહા

ગંભીર, આકાશમાં સ્થિત, ગર્વવાળી, ગીતમાં રુચિ ધરાવનારી, કલ્પનાથી મુક્ત, અંતિમ અવસ્થા, પ્રિય અને પોતાના અર્ધાંગ સાથે સ્વરૂપ ધરાવનારી છે.

કાર્યકારણનિર્મુક્તા કામકેલિતરઙ્ગિતા । કનત્કનકતાટઙ્કા લીલાવિગ્રહધારિણી

જેને કોઈ કાર્ય કે કારણથી બંધાયેલ નથી, જે પ્રેમભરી રમણીઓમાં તરંગિત છે, જેના કાનમાં ચમકતા સુવર્ણના કટક છે અને જે રમતમાં પોતાનું રૂપ ધારણ કરે છે.

અજા ક્ષયવિનિર્મુક્તા મુગ્ધા ક્ષિપ્રપ્રસાદિની । અન્તર્મુખસમારાધ્યા બહિર્મુખસુદુર્લભા

જે જન્મથી પર છે, કદી ક્ષય પામતી નથી, અતિ મોહક છે અને ઝડપથી કૃપા કરે છે; જે અંતર્મુખ ભક્તો દ્વારા પૂજાય છે અને બહારમુખ લોકોને અતિ દુર્લભ છે.

ત્રયી ત્રિવર્ગનિલયા ત્રિસ્થા ત્રિપુરમાલિની । નિરામયા નિરાલમ્બા સ્વાત્મારામા સુધાસૃતિઃ

જે ત્રણેય વેદરૂપ છે, ધર્મ, અર્થ અને કામના આધાર છે, ત્રણ લોકમાં સ્થિત છે, ત્રણ પુરોથી શોભાયમાન છે; જે રોગરહિત, આધારરહિત, પોતાના આનંદમાં મગ્ન અને અમૃતધારા છે.

ઓર્ સુધાસ્રુતિઃ સંસારપઙ્કનિર્મગ્નસમુદ્ધરણપણ્ડિતા । યજ્ઞપ્રિયા યજ્ઞકર્ત્રી યજમાનસ્વરૂપિણી

જે અમૃતની ધારા છે, સંસારના કાદવમાં ફસાયેલા જીવને બહાર કાઢવામાં નિપુણ છે; જે યજ્ઞને પ્રિય રાખે છે, યજ્ઞ કરે છે અને યજમાનરૂપ છે.

ધર્માધારા ધનાધ્યક્ષા ધનધાન્યવિવર્ધિની । વિપ્રપ્રિયા વિપ્રરૂપા વિશ્વભ્રમણકારિણી

ધર્મને આધાર આપનારી, ધનની રક્ષા કરનારી, ધન અને અનાજમાં વૃદ્ધિ લાવનારી, બ્રાહ્મણોને પ્રિય, બ્રાહ્મણરૂપ ધારણ કરનારી અને સમગ્ર જગતને ચલાવનારી છે.

વિશ્વગ્રાસા વિદ્રુમાભા વૈષ્ણવી વિષ્ણુરૂપિણી । અયોનિર્ યોનિનિલયા કૂટસ્થા કુલરૂપિણી

જગતને ગળી જનાર, પાંખડી જેવા લાલ રંગે તેજસ્વી, વિષ્ણુને પ્રિય અને વિષ્ણુરૂપ ધારણ કરનારી, પોતે જન્મ વિના હોવા છતાં જન્મનું સ્થાન છે, અચલ અને કુળનું સ્વરૂપ ધરાવનારી છે.

વીરગોષ્ઠીપ્રિયા વીરા નૈષ્કર્મ્યા નાદરૂપિણી । વિજ્ઞાનકલના કલ્યા વિદગ્ધા બૈન્દવાસના

વીર પુરુષોની મંડળીમાં આનંદ પામનારી, સ્વયં વીર, કર્મથી પર, Nada સ્વરૂપ ધરાવનારી, વિવેકમાં નિપુણ, શુભ, ચતુર અને બિંદુમાં નિવાસ કરતી છે.

તત્ત્વાધિકા તત્ત્વમયી તત્ત્વમર્થસ્વરૂપિણી । સામગાનપ્રિયા સૌમ્યા સદાશિવકુટુમ્બિની

તત્વોથી પણ ઉપર, તત્વમય, તત્વનો સારરૂપ, સામગાનમાં આનંદ પામનારી, સૌમ્ય સ્વભાવવાળી અને સદાશિવની પત્ની છે.

ઓર્ સોમ્યા સવ્યાપસવ્યમાર્ગસ્થા સર્વાપદ્વિનિવારિણી । સ્વસ્થા સ્વભાવમધુરા ધીરા ધીરસમર્ચિતા

સૌમ્ય સ્વરૂપ ધરાવનારી, ડાબી અને જમણી બંને માર્ગે વિહાર કરતી, સર્વ દુઃખો અને આપત્તિઓ દૂર કરનારી છે. એ પોતાનાં સ્વરૂપમાં સ્થિર છે, સ્વભાવથી મધુર છે, ધીરજવાળી છે અને વિદ્વાનો દ્વારા પૂજાય છે.

ચૈતન્યાર્ઘ્યસમારાધ્યા ચૈતન્યકુસુમપ્રિયા । સદોદિતા સદાતુષ્ટા તરુણાદિત્યપાટલા

જાગૃત ચેતનાથી પૂજાય છે, ચેતનાના ફૂલોને પ્રિય રાખે છે. એ સદા પ્રકાશિત છે, સદા સંતોષમાં રહે છે અને ઉગતા સૂર્યની જેમ લાલિમા ધરાવે છે.