શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

અન્નદા વસુદા વૃદ્ધા બ્રહ્માત્મૈક્યસ્વરૂપિણી । બૃહતી બ્રાહ્મણી બ્રાહ્મી બ્રહ્માનન્દા બલિપ્રિયા

અન્ન આપનાર, ધન આપનાર, પ્રાચીન, બ્રહ્મ અને આત્માના એકત્વનું સ્વરૂપ ધરાવનાર, વિશાળ, બ્રહ્માની પત્ની, બ્રહ્માની શક્તિ ધરાવનાર, બ્રહ્માનંદરૂપ અને બલિપ્રિય.

ભાષારૂપા બૃહત્સેના ભાવાભાવવિવર્જિતા । સુખારાધ્યા શુભકરી શોભના સુલભા ગતિઃ

જે ભાષા સ્વરૂપ છે, વિશાળ સેના ધરાવે છે, જે સત્વ અને અસત્વથી પર છે; જે સરળતાથી પૂજાય છે, શુભ ફળ આપનારી છે, સુંદર છે, સહેલાઈથી પ્રાપ્ત થાય છે અને સર્વેના અંતિમ લક્ષ્ય છે.

રાજરાજેશ્વરી રાજ્યદાયિની રાજ્યવલ્લભા । રાજત્કૃપા રાજપીઠનિવેશિતનિજાશ્રિતા

જે રાજાઓની પણ રાજમાતા છે, રાજ્ય આપનારી છે, રાજાઓને પ્રિય છે; જેના દયાનો તેજ ચાંદી જેવું ઝળહળે છે, અને જે પોતાના ભક્તો સાથે રાજસિંહાસન પર સ્થિર છે.

રાજ્યલક્ષ્મીઃ કોશનાથા ચતુરઙ્ગબલેશ્વરી । સામ્રાજ્યદાયિની સત્યસન્ધા સાગરમેખલા

જે રાજ્યલક્ષ્મી છે, ખજાનાની માલિક છે, ચાર પ્રકારની સેના ઉપર રાજ કરે છે; સામ્રાજ્ય આપનારી છે, સત્યમાં અડગ છે અને સમુદ્ર જેવો પટ્ટો ધરાવે છે.

દીક્ષિતા દૈત્યશમની સર્વલોકવશઙ્કરી । સર્વાર્થદાત્રી સાવિત્રી સચ્ચિદાનન્દરૂપિણી

જે દિક્ષિત છે, દૈતોનો નાશ કરતી છે, બધા લોકને પોતાના વશમાં રાખે છે; સર્વે ઇચ્છિત ફળ આપનારી છે, પ્રેરણા આપનારી છે અને સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ છે.

દેશકાલાપરિચ્છિન્ના સર્વગા સર્વમોહિની । સરસ્વતી શાસ્ત્રમયી ગુહામ્બા ગુહ્યરૂપિણી

જેને સ્થાન કે સમયની કોઈ મર્યાદા નથી, જે સર્વત્ર વ્યાપેલી છે, જે બધાને મોહમાં પાડી દે છે; જે સરસ્વતી છે, શાસ્ત્રરૂપ છે, ગુહામ્બા છે અને ગુપ્ત સ્વરૂપ ધરાવે છે.

સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તા સદાશિવપતિવ્રતા । સમ્પ્રદાયેશ્વરી સાધ્વી ગુરુમણ્ડલરૂપિણી

જે તમામ ઉપાધિથી મુક્ત છે, સદા શિવપત્ની તરીકે શિવને સમર્પિત છે; જે પરંપરાની સ્વામિની છે, સદ્ગુણવંતી છે અને ગુરુમંડળરૂપ છે.

કુલોત્તીર્ણા ભગારાધ્યા માયા મધુમતી મહી । ગણામ્બા ગુહ્યકારાધ્યા કોમલાઙ્ગી ગુરુપ્રિયા

જે કુળમર્યાદાને પાર કરી ગઈ છે, જે ભાનુદેવ દ્વારા પૂજાય છે, જે માયા છે, મધુર સ્વભાવ ધરાવે છે, ધરા સ્વરૂપ છે, ગણા માતા છે, ગુપ્ત ઉપાસકોએ જેની આરાધના કરે છે, કોમળ અંગવાળી છે અને ગુરુને પ્રિય છે.

સ્વતન્ત્રા સર્વતન્ત્રેશી દક્ષિણામૂર્તિરૂપિણી । સનકાદિસમારાધ્યા શિવજ્ઞાનપ્રદાયિની

જે સ્વતંત્ર છે, સર્વ તંત્રોની સ્વામિની છે, દક્ષિણામૂર્તિ સ્વરૂપ છે, સનકાદિ મુનિઓ દ્વારા પૂજાય છે અને શિવજ્ઞાન આપનારી છે.

ચિત્કલાઽઽનન્દકલિકા પ્રેમરૂપા પ્રિયઙ્કરી । નામપારાયણપ્રીતા નન્દિવિદ્યા નટેશ્વરી

માતા ચેતનાનો ઝાંખો પ્રકાશ છે, આનંદના કળી જેવી છે, પ્રેમનું સ્વરૂપ છે અને સૌને પ્રિયતા આપે છે. પોતાના નામોના પઠનથી આનંદ પામે છે, આનંદરૂપ જ્ઞાન છે અને નૃત્યની સ્વામિની છે.

મિથ્યાજગદધિષ્ઠાના મુક્તિદા મુક્તિરૂપિણી । લાસ્યપ્રિયા લયકરી લજ્જા રમ્ભાદિવન્દિતા

માતા આ ભ્રમરૂપ જગતનું આધાર છે, મુક્તિ આપનારી છે અને પોતે મુક્તિનું સ્વરૂપ છે. નૃત્યમાં આનંદ માણે છે, સર્વને વિલિન કરે છે, લજ્જાનું સ્વરૂપ છે અને રંભા જેવી અપ્સરાઓ પણ તેમની વંદના કરે છે.

ભવદાવસુધાવૃષ્ટિઃ પાપારણ્યદવાનલા । દૌર્ભાગ્યતૂલવાતૂલા જરાધ્વાન્તરવિપ્રભા

માતા સંસારરૂપ અગ્નિને શાંત કરનાર અમૃતવર્ષા છે, પાપરૂપી જંગલને ભસ્મ કરનાર અગ્નિ છે, દુર્ભાગ્યના રૂઈ જેવા વાદળને ઉડાવી દેતી પવન છે અને વૃદ્ધાપ્યના અંધકારને દૂર કરનાર પ્રકાશ છે.

ભાગ્યાબ્ધિચન્દ્રિકા ભક્તચિત્તકેકિઘનાઘના । રોગપર્વતદમ્ભોલિર્ મૃત્યુદારુકુઠારિકા

માતા ભાગ્યના સમુદ્ર પર ચાંદની જેવી છે, ભક્તોના હૃદયમાં મોર જેવો ઘનઘોર વાદળ છે, રોગના પર્વતને તોડનાર વીજળી છે અને મૃત્યુના વૃક્ષને કપનાર કુહાડી છે.

મહેશ્વરી મહાકાલી મહાગ્રાસા મહાશના । અપર્ણા ચણ્ડિકા ચણ્ડમુણ્ડાસુરનિષૂદિની

મહેશ્વરી, મહાકાળી, મહાગ્રાસા અને મહાશના એ છે; અપર્ણા, ચંડિકા, અને ચંડમુંડ નામના દૈત્યોને સંહાર કરતી પણ એ જ છે.

ક્ષરાક્ષરાત્મિકા સર્વલોકેશી વિશ્વધારિણી । ત્રિવર્ગદાત્રી સુભગા ત્ર્યમ્બકા ત્રિગુણાત્મિકા

ક્ષર અને અક્ષર સ્વરૂપ ધરાવનારી, સર્વ લોકની સ્વામિની, સમગ્ર જગતને ધારણ કરનારી, જીવનના ત્રણ મુખ્ય ધ્યેય આપનારી, શુભ, ત્રણ આંખો ધરાવનારી અને ત્રણ ગુણોથી યુક્ત છે.

સ્વર્ગાપવર્ગદા શુદ્ધા જપાપુષ્પનિભાકૃતિઃ । ઓજોવતી દ્યુતિધરા યજ્ઞરૂપા પ્રિયવ્રતા

સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપનારી, પવિત્ર, જપાફૂલ જેવી કાંતિ ધરાવનારી, તેજસ્વી, પ્રકાશથી ભરપૂર, યજ્ઞરૂપ અને વ્રતોમાં આનંદ માણનારી છે.

દુરારાધ્યા દુરાધર્ષા પાટલીકુસુમપ્રિયા । મહતી મેરુનિલયા મન્દારકુસુમપ્રિયા

એ અતિ દુર્લભ છે, કોઈ પણ જીતવામાં અશક્ય છે, પાટલીના ફૂલોને પ્રિય રાખે છે; એ મહાન છે, મેરુ પર્વત પર નિવાસ કરે છે અને મંદારના ફૂલોને પણ ખૂબ ગમે છે.

વીરારાધ્યા વિરાડ્રૂપા વિરજા વિશ્વતોમુખી । પ્રત્યગ્રૂપા પરાકાશા પ્રાણદા પ્રાણરૂપિણી

વીરોએ પૂજેલી, વિશ્વરૂપ ધરાવતી, રાગથી મુક્ત, સર્વ દિશાઓમાં ચહેરો ધરાવતી, તાજી રૂપવાળી, પરમ પ્રકાશરૂપ, જીવન આપનાર અને જીવનની જ સ્વરૂપ છે.

માર્તાણ્ડભૈરવારાધ્યા મન્ત્રિણીન્યસ્તરાજ્યધૂઃ । ઓર્ માર્તણ્ડ ત્રિપુરેશી જયત્સેના નિસ્ત્રૈગુણ્યા પરાપરા

માર્તાંડ ભૈરવ દ્વારા પૂજાય છે, રાજ્યની જવાબદારી મંત્રિણીને સોંપેલી છે, માર્તાંડ માટે ત્રિપુરાની રાણી છે, વિજયી સેના ધરાવે છે, ત્રણ ગુણોથી પર છે, અને પરમ તથા સર્વત્ર વ્યાપક છે.

સત્યજ્ઞાનાનન્દરૂપા સામરસ્યપરાયણા । કપર્દિની કલામાલા કામધુક્ કામરૂપિણી

સત્ય, જ્ઞાન અને આનંદથી ભરપૂર સ્વરૂપ ધરાવે છે, સમરસતામાં નિષ્ઠાવાન છે, જટાવાળી છે, કલા-માળાથી શોભાયમાન છે, ઇચ્છા પૂરી કરનાર છે અને ઇચ્છાની જ સ્વરૂપ છે.

કલાનિધિઃ કાવ્યકલા રસજ્ઞા રસશેવધિઃ । પુષ્ટા પુરાતના પૂજ્યા પુષ્કરા પુષ્કરેક્ષણા

કલા-ભંડાર છે, કાવ્યમાં નિપુણ છે, રસની જાણકાર છે, સ્વાદ-ભંડાર છે, પોષિત છે, પ્રાચીન છે, પૂજનયોગ્ય છે, કમળ જેવી છે અને કમળ જેવી આંખો ધરાવે છે.

પરંજ્યોતિઃ પરંધામ પરમાણુઃ પરાત્પરા । પાશહસ્તા પાશહન્ત્રી પરમન્ત્રવિભેદિની

એ સર્વોચ્ચ પ્રકાશ છે, સર્વોચ્ચ નિવાસ છે, સૌથી સૂક્ષ્મ અણુ છે અને સર્વથી પણ ઊંચી છે; એ પોતાના હાથમાં પાશ ધરાવે છે, પાશનો નાશ કરે છે અને શ્રેષ્ઠ મંત્રોની ભેદરેખા તોડી નાખે છે.

મૂર્તાઽમૂર્તાઽનિત્યતૃપ્તા મુનિમાનસહંસિકા । સત્યવ્રતા સત્યરૂપા સર્વાન્તર્યામિની સતી

એ સ્વરૂપ ધરાવે છે અને સ્વરૂપ વગર પણ છે, સદાય સંતોષ પામેલી છે, ઋષિઓના મનમાં હંસરૂપે વસે છે; એ સત્યને પાળે છે, સત્યનું સ્વરૂપ છે, સર્વના અંતરમાં વસે છે અને સદાય પવિત્ર છે.

બ્રહ્માણી બ્રહ્મજનની બહુરૂપા બુધાર્ચિતા । પ્રસવિત્રી પ્રચણ્ડાઽઽજ્ઞા પ્રતિષ્ઠા પ્રકટાકૃતિઃ

એ બ્રહ્માની શક્તિ છે, બ્રહ્માની માતા છે, અનેક સ્વરૂપ ધરાવે છે અને વિદ્વાનોએ પૂજેલી છે; એ સર્જનકર્તા છે, તીવ્ર આજ્ઞા ધરાવે છે, આધારરૂપ છે અને સ્પષ્ટ સ્વરૂપમાં પ્રગટ છે.

પ્રાણેશ્વરી પ્રાણદાત્રી પઞ્ચાશત્પીઠરૂપિણી । વિશૃઙ્ખલા વિવિક્તસ્થા વીરમાતા વિયત્પ્રસૂઃ

એ પ્રાણની સ્વામી છે, પ્રાણ આપનાર છે, પચાસ પીઠનું સ્વરૂપ ધરાવે છે; બંધનથી મુક્ત છે, એકાંતમાં વસે છે, વીર પુરુષોની માતા છે અને આકાશની ઉત્પત્તિ છે.

મુકુન્દા મુક્તિનિલયા મૂલવિગ્રહરૂપિણી । ભાવજ્ઞા ભવરોગઘ્ની ભવચક્રપ્રવર્તિની

મુકુન્દા, મુક્તિનું નિવાસસ્થાન, મૂળ સ્વરૂપ ધરાવનારી, ભાવોને જાણનારી, ભવના રોગોનો નાશ કરતી અને જીવનના ચક્રને ચલાવનારી છે.

છન્દઃસારા શાસ્ત્રસારા મન્ત્રસારા તલોદરી । ઉદારકીર્તિર્ ઉદ્દામવૈભવા વર્ણરૂપિણી

છંદનો સાર, શાસ્ત્રનો સાર, મંત્રનો સાર, પાતળા કમરવાળી, ઉદાર કીર્તિ ધરાવનારી, અવિરત વૈભવવાળી અને અક્ષરોના રૂપમાં પ્રગટ થનારી છે.

જન્મમૃત્યુજરાતપ્તજનવિશ્રાન્તિદાયિની । સર્વોપનિષદુદ્ઘુષ્ટા શાન્ત્યતીતકલાત્મિકા

જન્મ, મૃત્યુ અને વૃદ્ધાપથી પીડિત લોકોને આરામ આપનારી, સર્વ ઉપનિષદોમાં ગૂંજી ઉઠનારી અને શાંતિથી પણ પરે રહેલી છે.

ગમ્ભીરા ગગનાન્તસ્થા ગર્વિતા ગાનલોલુપા । કલ્પનારહિતા કાષ્ઠાઽકાન્તા કાન્તાર્ધવિગ્રહા

ગંભીર, આકાશમાં સ્થિત, ગર્વવાળી, ગીતમાં રુચિ ધરાવનારી, કલ્પનાથી મુક્ત, અંતિમ અવસ્થા, પ્રિય અને પોતાના અર્ધાંગ સાથે સ્વરૂપ ધરાવનારી છે.