શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

દેવેશી દણ્ડનીતિસ્થા દહરાકાશરૂપિણી । પ્રતિપન્મુખ્યરાકાન્તતિથિમણ્ડલપૂજિતા

એ દેવતાઓની પણ દેવી છે, નિયમ અને શિસ્તમાં સ્થિર છે, હૃદયના સૂક્ષ્મ આકાશરૂપ છે. અમાવાસ્યાથી પૂર્ણિમા સુધીના દરેક તિથિના દેવતાઓ પણ તેની પૂજા કરે છે.

કલાત્મિકા કલાનાથા કાવ્યાલાપવિનોદિની । ઓર્ વિમોદિની સચામરરમાવાણીસવ્યદક્ષિણસેવિતા

એ સર્વ કળાઓનું મૂળ છે, કળાઓની સ્વામિની છે અને કાવ્યભાષામાં આનંદ મેળવે છે. લક્ષ્મી અને સરસ્વતી, બંને ચામર પંખા લઈને, તેની ડાબી અને જમણી બાજુએ સેવા કરે છે.

આદિશક્તિર્ અમેયાઽઽત્મા પરમા પાવનાકૃતિઃ । અનેકકોટિબ્રહ્માણ્ડજનની દિવ્યવિગ્રહા

એ આદિશક્તિ છે, જેના સ્વરૂપને કોઈ માપી શકે નહીં, સર્વોપરી અને પવિત્રતામાં અદ્વિતીય છે. એ અનંત બ્રહ્માંડોની માતા છે અને દિવ્ય કાયારૂપ ધરાવે છે.

ક્લીંકારી કેવલા ગુહ્યા કૈવલ્યપદદાયિની । ત્રિપુરા ત્રિજગદ્વન્દ્યા ત્રિમૂર્તિસ્ ત્રિદશેશ્વરી

ક્લીં મંત્રરૂપા, એકમાત્ર અનન્ય, ગુપ્ત અને મોક્ષ આપનારી છે. ત્રિપુરા તરીકે, ત્રણેય લોકના જીવો જેની પૂજા કરે છે, ત્રણ સ્વરૂપ ધરાવનારી અને દેવતાઓની રાજા છે.

ત્ર્યક્ષરી દિવ્યગન્ધાઢ્યા સિન્દૂરતિલકાઞ્ચિતા । ઉમા શૈલેન્દ્રતનયા ગૌરી ગન્ધર્વસેવિતા

ત્રણ અક્ષરવાળી, દિવ્ય સુગંધથી યુક્ત, કપાળ પર સિંધીૂરની ટીકાથી શોભાયમાન છે. ઉમા, પર્વતરાજની પુત્રી, ગૌરી, અને ગંધર્વો જેની સેવા કરે છે.

વિશ્વગર્ભા સ્વર્ણગર્ભા વરદા વાગધીશ્વરી । ધ્યાનગમ્યાઽપરિચ્છેદ્યા જ્ઞાનદા જ્ઞાનવિગ્રહા

જગતને પોતાના ગર્ભમાં ધારણ કરનારી, સોનાની જેમ અમૂલ્ય, વરદાન આપનારી અને વાણીની સ્વામિની છે. ધ્યાનથી પ્રાપ્ત થતી, અપરિમિત, જ્ઞાન આપનારી અને જ્ઞાનમય સ્વરૂપ ધરાવે છે.

સર્વવેદાન્તસંવેદ્યા સત્યાનન્દસ્વરૂપિણી । લોપામુદ્રાર્ચિતા લીલાક્ળિપ્તબ્રહ્માણ્ડમણ્ડલા

સર્વ વેદાંતથી જાણી શકાય તેવી, સત્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ ધરાવનારી છે. લોપામુદ્રાએ પૂજેલી અને રમતમાં બ્રહ્માંડની રચના કરનારી છે.

અદૃશ્યા દૃશ્યરહિતા વિજ્ઞાત્રી વેદ્યવર્જિતા । યોગિની યોગદા યોગ્યા યોગાનન્દા યુગન્ધરા

જે દેખાતી નથી, જેને કોઈ જોઈ શકતું નથી, જે બધું જાણે છે પણ પોતે જાણવામાં આવતી નથી; યોગિની, યોગ આપનાર, યોગ માટે યોગ્ય, યોગમાં આનંદ આપનાર, યુગોને ધારણ કરનાર.

ઇચ્છાશક્તિજ્ઞાનશક્તિક્રિયાશક્તિસ્વરૂપિણી । સર્વાધારા સુપ્રતિષ્ઠા સદસદ્રૂપધારિણી

જેનુ સ્વરૂપ ઇચ્છાની શક્તિ, જ્ઞાનની શક્તિ અને ક્રિયાની શક્તિ છે; જે બધાની આધાર છે, મજબૂત રીતે સ્થિર છે, અને સત્ય તથા અસત્ય બંને રૂપે પ્રગટ છે.

અષ્ટમૂર્તિર્ અજાજૈત્રી લોકયાત્રાવિધાયિની । ઓર્ અજાજેત્રી એકાકિની ભૂમરૂપા નિર્દ્વૈતા દ્વૈતવર્જિતા

આઠ રૂપ ધરાવનાર, અજેય, જગતની વ્યવસ્થા કરનાર, એકલી, ધરતીરૂપ, અદ્વિતીય અને દ્વૈતથી રહિત.

અન્નદા વસુદા વૃદ્ધા બ્રહ્માત્મૈક્યસ્વરૂપિણી । બૃહતી બ્રાહ્મણી બ્રાહ્મી બ્રહ્માનન્દા બલિપ્રિયા

અન્ન આપનાર, ધન આપનાર, પ્રાચીન, બ્રહ્મ અને આત્માના એકત્વનું સ્વરૂપ ધરાવનાર, વિશાળ, બ્રહ્માની પત્ની, બ્રહ્માની શક્તિ ધરાવનાર, બ્રહ્માનંદરૂપ અને બલિપ્રિય.

ભાષારૂપા બૃહત્સેના ભાવાભાવવિવર્જિતા । સુખારાધ્યા શુભકરી શોભના સુલભા ગતિઃ

જે ભાષા સ્વરૂપ છે, વિશાળ સેના ધરાવે છે, જે સત્વ અને અસત્વથી પર છે; જે સરળતાથી પૂજાય છે, શુભ ફળ આપનારી છે, સુંદર છે, સહેલાઈથી પ્રાપ્ત થાય છે અને સર્વેના અંતિમ લક્ષ્ય છે.

રાજરાજેશ્વરી રાજ્યદાયિની રાજ્યવલ્લભા । રાજત્કૃપા રાજપીઠનિવેશિતનિજાશ્રિતા

જે રાજાઓની પણ રાજમાતા છે, રાજ્ય આપનારી છે, રાજાઓને પ્રિય છે; જેના દયાનો તેજ ચાંદી જેવું ઝળહળે છે, અને જે પોતાના ભક્તો સાથે રાજસિંહાસન પર સ્થિર છે.

રાજ્યલક્ષ્મીઃ કોશનાથા ચતુરઙ્ગબલેશ્વરી । સામ્રાજ્યદાયિની સત્યસન્ધા સાગરમેખલા

જે રાજ્યલક્ષ્મી છે, ખજાનાની માલિક છે, ચાર પ્રકારની સેના ઉપર રાજ કરે છે; સામ્રાજ્ય આપનારી છે, સત્યમાં અડગ છે અને સમુદ્ર જેવો પટ્ટો ધરાવે છે.

દીક્ષિતા દૈત્યશમની સર્વલોકવશઙ્કરી । સર્વાર્થદાત્રી સાવિત્રી સચ્ચિદાનન્દરૂપિણી

જે દિક્ષિત છે, દૈતોનો નાશ કરતી છે, બધા લોકને પોતાના વશમાં રાખે છે; સર્વે ઇચ્છિત ફળ આપનારી છે, પ્રેરણા આપનારી છે અને સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ છે.

દેશકાલાપરિચ્છિન્ના સર્વગા સર્વમોહિની । સરસ્વતી શાસ્ત્રમયી ગુહામ્બા ગુહ્યરૂપિણી

જેને સ્થાન કે સમયની કોઈ મર્યાદા નથી, જે સર્વત્ર વ્યાપેલી છે, જે બધાને મોહમાં પાડી દે છે; જે સરસ્વતી છે, શાસ્ત્રરૂપ છે, ગુહામ્બા છે અને ગુપ્ત સ્વરૂપ ધરાવે છે.

સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તા સદાશિવપતિવ્રતા । સમ્પ્રદાયેશ્વરી સાધ્વી ગુરુમણ્ડલરૂપિણી

જે તમામ ઉપાધિથી મુક્ત છે, સદા શિવપત્ની તરીકે શિવને સમર્પિત છે; જે પરંપરાની સ્વામિની છે, સદ્ગુણવંતી છે અને ગુરુમંડળરૂપ છે.

કુલોત્તીર્ણા ભગારાધ્યા માયા મધુમતી મહી । ગણામ્બા ગુહ્યકારાધ્યા કોમલાઙ્ગી ગુરુપ્રિયા

જે કુળમર્યાદાને પાર કરી ગઈ છે, જે ભાનુદેવ દ્વારા પૂજાય છે, જે માયા છે, મધુર સ્વભાવ ધરાવે છે, ધરા સ્વરૂપ છે, ગણા માતા છે, ગુપ્ત ઉપાસકોએ જેની આરાધના કરે છે, કોમળ અંગવાળી છે અને ગુરુને પ્રિય છે.

સ્વતન્ત્રા સર્વતન્ત્રેશી દક્ષિણામૂર્તિરૂપિણી । સનકાદિસમારાધ્યા શિવજ્ઞાનપ્રદાયિની

જે સ્વતંત્ર છે, સર્વ તંત્રોની સ્વામિની છે, દક્ષિણામૂર્તિ સ્વરૂપ છે, સનકાદિ મુનિઓ દ્વારા પૂજાય છે અને શિવજ્ઞાન આપનારી છે.

ચિત્કલાઽઽનન્દકલિકા પ્રેમરૂપા પ્રિયઙ્કરી । નામપારાયણપ્રીતા નન્દિવિદ્યા નટેશ્વરી

માતા ચેતનાનો ઝાંખો પ્રકાશ છે, આનંદના કળી જેવી છે, પ્રેમનું સ્વરૂપ છે અને સૌને પ્રિયતા આપે છે. પોતાના નામોના પઠનથી આનંદ પામે છે, આનંદરૂપ જ્ઞાન છે અને નૃત્યની સ્વામિની છે.

મિથ્યાજગદધિષ્ઠાના મુક્તિદા મુક્તિરૂપિણી । લાસ્યપ્રિયા લયકરી લજ્જા રમ્ભાદિવન્દિતા

માતા આ ભ્રમરૂપ જગતનું આધાર છે, મુક્તિ આપનારી છે અને પોતે મુક્તિનું સ્વરૂપ છે. નૃત્યમાં આનંદ માણે છે, સર્વને વિલિન કરે છે, લજ્જાનું સ્વરૂપ છે અને રંભા જેવી અપ્સરાઓ પણ તેમની વંદના કરે છે.

ભવદાવસુધાવૃષ્ટિઃ પાપારણ્યદવાનલા । દૌર્ભાગ્યતૂલવાતૂલા જરાધ્વાન્તરવિપ્રભા

માતા સંસારરૂપ અગ્નિને શાંત કરનાર અમૃતવર્ષા છે, પાપરૂપી જંગલને ભસ્મ કરનાર અગ્નિ છે, દુર્ભાગ્યના રૂઈ જેવા વાદળને ઉડાવી દેતી પવન છે અને વૃદ્ધાપ્યના અંધકારને દૂર કરનાર પ્રકાશ છે.

ભાગ્યાબ્ધિચન્દ્રિકા ભક્તચિત્તકેકિઘનાઘના । રોગપર્વતદમ્ભોલિર્ મૃત્યુદારુકુઠારિકા

માતા ભાગ્યના સમુદ્ર પર ચાંદની જેવી છે, ભક્તોના હૃદયમાં મોર જેવો ઘનઘોર વાદળ છે, રોગના પર્વતને તોડનાર વીજળી છે અને મૃત્યુના વૃક્ષને કપનાર કુહાડી છે.

મહેશ્વરી મહાકાલી મહાગ્રાસા મહાશના । અપર્ણા ચણ્ડિકા ચણ્ડમુણ્ડાસુરનિષૂદિની

મહેશ્વરી, મહાકાળી, મહાગ્રાસા અને મહાશના એ છે; અપર્ણા, ચંડિકા, અને ચંડમુંડ નામના દૈત્યોને સંહાર કરતી પણ એ જ છે.

ક્ષરાક્ષરાત્મિકા સર્વલોકેશી વિશ્વધારિણી । ત્રિવર્ગદાત્રી સુભગા ત્ર્યમ્બકા ત્રિગુણાત્મિકા

ક્ષર અને અક્ષર સ્વરૂપ ધરાવનારી, સર્વ લોકની સ્વામિની, સમગ્ર જગતને ધારણ કરનારી, જીવનના ત્રણ મુખ્ય ધ્યેય આપનારી, શુભ, ત્રણ આંખો ધરાવનારી અને ત્રણ ગુણોથી યુક્ત છે.

સ્વર્ગાપવર્ગદા શુદ્ધા જપાપુષ્પનિભાકૃતિઃ । ઓજોવતી દ્યુતિધરા યજ્ઞરૂપા પ્રિયવ્રતા

સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપનારી, પવિત્ર, જપાફૂલ જેવી કાંતિ ધરાવનારી, તેજસ્વી, પ્રકાશથી ભરપૂર, યજ્ઞરૂપ અને વ્રતોમાં આનંદ માણનારી છે.

દુરારાધ્યા દુરાધર્ષા પાટલીકુસુમપ્રિયા । મહતી મેરુનિલયા મન્દારકુસુમપ્રિયા

એ અતિ દુર્લભ છે, કોઈ પણ જીતવામાં અશક્ય છે, પાટલીના ફૂલોને પ્રિય રાખે છે; એ મહાન છે, મેરુ પર્વત પર નિવાસ કરે છે અને મંદારના ફૂલોને પણ ખૂબ ગમે છે.

વીરારાધ્યા વિરાડ્રૂપા વિરજા વિશ્વતોમુખી । પ્રત્યગ્રૂપા પરાકાશા પ્રાણદા પ્રાણરૂપિણી

વીરોએ પૂજેલી, વિશ્વરૂપ ધરાવતી, રાગથી મુક્ત, સર્વ દિશાઓમાં ચહેરો ધરાવતી, તાજી રૂપવાળી, પરમ પ્રકાશરૂપ, જીવન આપનાર અને જીવનની જ સ્વરૂપ છે.

માર્તાણ્ડભૈરવારાધ્યા મન્ત્રિણીન્યસ્તરાજ્યધૂઃ । ઓર્ માર્તણ્ડ ત્રિપુરેશી જયત્સેના નિસ્ત્રૈગુણ્યા પરાપરા

માર્તાંડ ભૈરવ દ્વારા પૂજાય છે, રાજ્યની જવાબદારી મંત્રિણીને સોંપેલી છે, માર્તાંડ માટે ત્રિપુરાની રાણી છે, વિજયી સેના ધરાવે છે, ત્રણ ગુણોથી પર છે, અને પરમ તથા સર્વત્ર વ્યાપક છે.