શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

મણિપૂરાબ્જનિલયા વદનત્રયસંયુતા । વજ્રાદિકાયુધોપેતા ડામર્યાદિભિરાવૃતા

મણિપુરના કમળમાં વસે છે, ત્રણ મુખ ધરાવે છે, વજ્ર વગેરે શસ્ત્રો ધરાવે છે અને ડામરી તથા અન્ય દેવીઓથી ઘેરાયેલી છે.

રક્તવર્ણા માંસનિષ્ઠા ગુડાન્નપ્રીતમાનસા । સમસ્તભક્તસુખદા લાકિન્યમ્બાસ્વરૂપિણી

તે લાલ રંગની છે, માંસમાં સ્થિત છે, ગુડ અને ભાતના ભોજનમાં આનંદ પામે છે; સર્વ ભક્તોને સુખ આપે છે અને લાકિણી માતાજીનું સ્વરૂપ છે.

સ્વાધિષ્ઠાનામ્બુજગતા ચતુર્વક્ત્રમનોહરા । શૂલાદ્યાયુધસમ્પન્ના પીતવર્ણાઽતિગર્વિતા

સ્વાધિષ્ઠાનના કમળમાં વસે છે, ચાર મુખથી મનમોહક છે, શૂળ વગેરે શસ્ત્રોથી સજ્જ છે, પીળા રંગની છે અને અત્યંત ગર્વિત છે.

મેદોનિષ્ઠા મધુપ્રીતા બન્ધિન્યાદિસમન્વિતા । દધ્યન્નાસક્તહૃદયા કાકિનીરૂપધારિણી

જે માદ્યમાં વસે છે, મીઠાશમાં આનંદ પામે છે, બાંધીની અને અન્ય સખીઓ સાથે રહે છે, દહીં-ભાતમાં મન લગાવતી છે અને કાકિનીનું રૂપ ધારણ કરે છે.

મૂલાધારામ્બુજારૂઢા પઞ્ચવક્ત્રાઽસ્થિસંસ્થિતા । અઙ્કુશાદિપ્રહરણા વરદાદિનિષેવિતા

જે મૂળાધારના કમળ પર બિરાજે છે, પાંચ મુખ ધરાવે છે, હાડકાંમાં સ્થિત છે, અંકુશ વગેરે શસ્ત્રો ધરાવે છે અને વરદાન આપનારાઓ દ્વારા સેવા પામે છે.

મુદ્ગૌદનાસક્તચિત્તા સાકિન્યમ્બાસ્વરૂપિણી । આજ્ઞાચક્રાબ્જનિલયા શુક્લવર્ણા ષડાનના

જેનું મન મુગ અને ભાતમાં રમાય છે, સાકિની માતાનું સ્વરૂપ છે, આજ્ઞા ચક્રના કમળમાં નિવાસ કરે છે, સફેદ વર્ણની છે અને છ મુખ ધરાવે છે.

મજ્જાસંસ્થા હંસવતીમુખ્યશક્તિસમન્વિતા । હરિદ્રાન્નૈકરસિકા હાકિનીરૂપધારિણી

જે મજ્જામાં વસે છે, હંસવતી નામની મુખ્ય શક્તિ સાથે યુક્ત છે, હળદરવાળા ભોજનમાં જ આનંદ પામે છે અને હાકિનીનું રૂપ ધારણ કરે છે.

સહસ્રદલપદ્મસ્થા સર્વવર્ણોપશોભિતા । સર્વાયુધધરા શુક્લસંસ્થિતા સર્વતોમુખી

જે હજાર પાંખાવાળાં કમળ પર વિરાજે છે, જે સર્વ રંગોથી શોભાયમાન છે, સર્વ શસ્ત્રો ધારણ કરનારી છે, શુદ્ધતામાં સ્થિત છે અને સર્વ દિશાઓમાં દૃષ્ટિ ધરાવે છે.

સર્વૌદનપ્રીતચિત્તા યાકિન્યમ્બાસ્વરૂપિણી । સ્વાહા સ્વધાઽમતિર્ મેધા શ્રુતિઃ સ્મૃતિર્ અનુત્તમા

જેનું મન સર્વ પ્રકારના ભોજનના ભોગમાં આનંદ પામે છે, જે યાકિની માતાનું સ્વરૂપ છે, જે સ્વાહા, સ્વધા, બુદ્ધિ, વિદ્યા, વેદ, સ્મૃતિ અને સર્વોત્તમ છે.

પુણ્યકીર્તિઃ પુણ્યલભ્યા પુણ્યશ્રવણકીર્તના । પુલોમજાર્ચિતા બન્ધમોચની બન્ધુરાલકા

જે પુણ્યની પ્રસિદ્ધિ ધરાવે છે, પુણ્ય દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે, જેમનું શ્રવણ અને કીર્તન પુણ્ય આપે છે, જે પુલોમજાએ પૂજાય છે, બંધનમાંથી મુક્તિ આપનારી છે અને સુંદર વાળ ધરાવે છે.

ઓર્ મોચની બર્બરાલકા વિમર્શરૂપિણી વિદ્યા વિયદાદિજગત્પ્રસૂઃ । સર્વવ્યાધિપ્રશમની સર્વમૃત્યુનિવારિણી

જે મુક્તિ આપનારી છે, વાંકડિયા વાળ ધરાવે છે, વિવેકનું સ્વરૂપ છે, જ્ઞાનરૂપ છે, આકાશથી શરૂ થતા જગતની સર્જનહાર છે, સર્વ રોગો દૂર કરનારી અને સર્વ મરણને અટકાવનારી છે.

અગ્રગણ્યાઽચિન્ત્યરૂપા કલિકલ્મષનાશિની । કાત્યાયની કાલહન્ત્રી કમલાક્ષનિષેવિતા

સૌથી આગળ, કલ્પના કરતાં પણPare, કળિયુગના પાપોનો નાશ કરનારી, કાત્યાયની, સમયને હરાવનારી, કમળ જેવી આંખો ધરાવનારા દેવતાઓ દ્વારા પૂજાયેલી.

તામ્બૂલપૂરિતમુખી દાડિમીકુસુમપ્રભા । મૃગાક્ષી મોહિની મુખ્યા મૃડાની મિત્રરૂપિણી

તેમના મોઢામાં તાંબૂલ ભરેલું છે, દાડમના ફૂલ જેવી તેજસ્વી છે, હરણ જેવી આંખો ધરાવે છે, સૌને મોહી લે તેવી, શ્રેષ્ઠ, શિવજીની પ્રિય, મિત્રરૂપે દેખાય છે.

નિત્યતૃપ્તા ભક્તનિધિર્ નિયન્ત્રી નિખિલેશ્વરી । મૈત્ર્યાદિવાસનાલભ્યા મહાપ્રલયસાક્ષિણી

હંમેશા સંતોષમાં રહે છે, ભક્તો માટે ખજાનો છે, બધાને નિયંત્રિત કરે છે, સર્વની સ્વામિની છે, મિત્રતા જેવી ગુણોથી પ્રાપ્ત થાય છે, મહાપ્રલયની સાક્ષી છે.

પરા શક્તિઃ પરા નિષ્ઠા પ્રજ્ઞાનઘનરૂપિણી । માધ્વીપાનાલસા મત્તા માતૃકાવર્ણરૂપિણી

સર્વોચ્ચ શક્તિ છે, સર્વોચ્ચ ધ્યેય છે, જ્ઞાનથી ભરપૂર રૂપ ધરાવે છે, અમૃત જેવી મીઠાશથી મસ્ત છે, માતૃકાના અક્ષરોમાં પ્રગટે છે.

મહાકૈલાસનિલયા મૃણાલમૃદુદોર્લતા । મહનીયા દયામૂર્તિર્ મહાસામ્રાજ્યશાલિની

મહાકૈલાસ પર વસતી, જેમની બાહુઓ કમળની ડાળ જેવી નરમ છે, એવી મહાન અને દયાળુ સ્વરૂપ ધરાવનારી, સર્વોચ્ચ રાજસત્તાની માલિકી ધરાવનારી છે.

આત્મવિદ્યા મહાવિદ્યા શ્રીવિદ્યા કામસેવિતા । શ્રીષોડશાક્ષરીવિદ્યા ત્રિકૂટા કામકોટિકા

એ આત્માનું જ્ઞાન છે, સર્વશ્રેષ્ઠ જ્ઞાન છે, શુભ જ્ઞાન છે, કામદેવ પણ જેને પૂજે છે; એ શ્રીષોડશાક્ષરી વિદ્યા છે, ત્રણ ભાગવાળી છે અને અનંત ઈચ્છાઓનું મૂળ છે.

કટાક્ષકિઙ્કરીભૂતકમલાકોટિસેવિતા । શિરઃસ્થિતા ચન્દ્રનિભા ભાલસ્થેન્દ્રધનુઃપ્રભા

જેમના તિરછા નજરથી લાખો કમળો દાસી બનીને સેવા કરે છે, જે શિર પર વસે છે, ચંદ્ર જેવી તેજસ્વી છે અને જેમનું કપાળ ઇન્દ્રધનુષ જેવી કિરણોથી ઝગમગે છે.

હૃદયસ્થા રવિપ્રખ્યા ત્રિકોણાન્તરદીપિકા । દાક્ષાયણી દૈત્યહન્ત્રી દક્ષયજ્ઞવિનાશિની

હૃદયમાં વસે છે, સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવે છે, ત્રિકોણની અંદર દીવો બની પ્રકાશે છે; દક્ષની પુત્રી છે, દૈત્યોને સંહાર કરતી અને દક્ષના યજ્ઞનો વિનાશ કરનાર છે.

દરાન્દોલિતદીર્ઘાક્ષી દરહાસોજ્જ્વલન્મુખી । ગુરુમૂર્તિર્ ગુણનિધિર્ ગોમાતા ગુહજન્મભૂઃ

આ મહારાણીની આંખો લાંબી છે અને હળવે હલનચલન કરે છે, તેના ચહેરા પર હંમેશાં મીઠો સ્મિત ઝગમગે છે. એ ગુરુરૂપ છે, સર્વ ગુણોની ખજાનાં છે, ધરતીની માતા છે અને ગુપ્ત લોકોની જન્મદાતા છે.

દેવેશી દણ્ડનીતિસ્થા દહરાકાશરૂપિણી । પ્રતિપન્મુખ્યરાકાન્તતિથિમણ્ડલપૂજિતા

એ દેવતાઓની પણ દેવી છે, નિયમ અને શિસ્તમાં સ્થિર છે, હૃદયના સૂક્ષ્મ આકાશરૂપ છે. અમાવાસ્યાથી પૂર્ણિમા સુધીના દરેક તિથિના દેવતાઓ પણ તેની પૂજા કરે છે.

કલાત્મિકા કલાનાથા કાવ્યાલાપવિનોદિની । ઓર્ વિમોદિની સચામરરમાવાણીસવ્યદક્ષિણસેવિતા

એ સર્વ કળાઓનું મૂળ છે, કળાઓની સ્વામિની છે અને કાવ્યભાષામાં આનંદ મેળવે છે. લક્ષ્મી અને સરસ્વતી, બંને ચામર પંખા લઈને, તેની ડાબી અને જમણી બાજુએ સેવા કરે છે.

આદિશક્તિર્ અમેયાઽઽત્મા પરમા પાવનાકૃતિઃ । અનેકકોટિબ્રહ્માણ્ડજનની દિવ્યવિગ્રહા

એ આદિશક્તિ છે, જેના સ્વરૂપને કોઈ માપી શકે નહીં, સર્વોપરી અને પવિત્રતામાં અદ્વિતીય છે. એ અનંત બ્રહ્માંડોની માતા છે અને દિવ્ય કાયારૂપ ધરાવે છે.

ક્લીંકારી કેવલા ગુહ્યા કૈવલ્યપદદાયિની । ત્રિપુરા ત્રિજગદ્વન્દ્યા ત્રિમૂર્તિસ્ ત્રિદશેશ્વરી

ક્લીં મંત્રરૂપા, એકમાત્ર અનન્ય, ગુપ્ત અને મોક્ષ આપનારી છે. ત્રિપુરા તરીકે, ત્રણેય લોકના જીવો જેની પૂજા કરે છે, ત્રણ સ્વરૂપ ધરાવનારી અને દેવતાઓની રાજા છે.

ત્ર્યક્ષરી દિવ્યગન્ધાઢ્યા સિન્દૂરતિલકાઞ્ચિતા । ઉમા શૈલેન્દ્રતનયા ગૌરી ગન્ધર્વસેવિતા

ત્રણ અક્ષરવાળી, દિવ્ય સુગંધથી યુક્ત, કપાળ પર સિંધીૂરની ટીકાથી શોભાયમાન છે. ઉમા, પર્વતરાજની પુત્રી, ગૌરી, અને ગંધર્વો જેની સેવા કરે છે.

વિશ્વગર્ભા સ્વર્ણગર્ભા વરદા વાગધીશ્વરી । ધ્યાનગમ્યાઽપરિચ્છેદ્યા જ્ઞાનદા જ્ઞાનવિગ્રહા

જગતને પોતાના ગર્ભમાં ધારણ કરનારી, સોનાની જેમ અમૂલ્ય, વરદાન આપનારી અને વાણીની સ્વામિની છે. ધ્યાનથી પ્રાપ્ત થતી, અપરિમિત, જ્ઞાન આપનારી અને જ્ઞાનમય સ્વરૂપ ધરાવે છે.

સર્વવેદાન્તસંવેદ્યા સત્યાનન્દસ્વરૂપિણી । લોપામુદ્રાર્ચિતા લીલાક્ળિપ્તબ્રહ્માણ્ડમણ્ડલા

સર્વ વેદાંતથી જાણી શકાય તેવી, સત્ય અને આનંદનું સ્વરૂપ ધરાવનારી છે. લોપામુદ્રાએ પૂજેલી અને રમતમાં બ્રહ્માંડની રચના કરનારી છે.

અદૃશ્યા દૃશ્યરહિતા વિજ્ઞાત્રી વેદ્યવર્જિતા । યોગિની યોગદા યોગ્યા યોગાનન્દા યુગન્ધરા

જે દેખાતી નથી, જેને કોઈ જોઈ શકતું નથી, જે બધું જાણે છે પણ પોતે જાણવામાં આવતી નથી; યોગિની, યોગ આપનાર, યોગ માટે યોગ્ય, યોગમાં આનંદ આપનાર, યુગોને ધારણ કરનાર.

ઇચ્છાશક્તિજ્ઞાનશક્તિક્રિયાશક્તિસ્વરૂપિણી । સર્વાધારા સુપ્રતિષ્ઠા સદસદ્રૂપધારિણી

જેનુ સ્વરૂપ ઇચ્છાની શક્તિ, જ્ઞાનની શક્તિ અને ક્રિયાની શક્તિ છે; જે બધાની આધાર છે, મજબૂત રીતે સ્થિર છે, અને સત્ય તથા અસત્ય બંને રૂપે પ્રગટ છે.