શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

અનાકલિતસાદૃશ્યચિબુકશ્રીવિરાજિતા । ઓર્ ચુબુકશ્રી કામેશબદ્ધમાઙ્ગલ્યસૂત્રશોભિતકન્ધરા

એમનું ચબુક (ઠોડી) એવી સુંદર છે કે તેની સરખામણી કોઈ કરી શકે નહીં, અથવા એમની ગળામાં કામેશે બાંધેલો મંગળસૂત્ર વિશેષ શોભા આપે છે.

કનકાઙ્ગદકેયૂરકમનીયભુજાન્વિતા । રત્નગ્રૈવેયચિન્તાકલોલમુક્તાફલાન્વિતા

સુવર્ણના કંગણ અને કયૂરોથી શોભતા સુંદર ભુજાઓથી યુક્ત, અને રત્નમાળાની સાથે ઝૂલતી મુક્તાની હાર પહેરેલી છે.

કામેશ્વરપ્રેમરત્નમણિપ્રતિપણસ્તની । નાભ્યાલવાલરોમાલિલતાફલકુચદ્વયી

કામેશ્વરના પ્રેમના અમૂલ્ય રત્નના બદલે એમના સ્તન છે, અને એમના નાભિ પરથી ઉગતી નાજુક વાળની વેલના ફળ જેવાં એમના બે સ્તન છે.

લક્ષ્યરોમલતાધારતાસમુન્નેયમધ્યમા । સ્તનભારદલન્મધ્યપટ્ટબન્ધવલિત્રયા

નાજુક વાળની વેલથી ઓળખાતી એમની કમર એટલી પાતળી છે કે, સ્તનના ભારથી જ એનું આકાર બન્યું હોય એવું લાગે છે, અને મધ્યભાગે ત્રણ સુંદર વળયોથી શોભાયમાન છે.

અરુણારુણકૌસુમ્ભવસ્ત્રભાસ્વત્કટીતટી । રત્નકિઙ્કિણિકારમ્યરશનાદામભૂષિતા

એમના કટિપ્રદેશ પર લાલ અને કેસરિયા રંગના તેજસ્વી વસ્ત્રો ઝગમગે છે, અને રત્નજડિત ઘંટાવાળી મનોહર કમરપટ્ટાથી શોભાયમાન છે.

કામેશજ્ઞાતસૌભાગ્યમાર્દવોરુદ્વયાન્વિતા । માણિક્યમુકુટાકારજાનુદ્વયવિરાજિતા

કામેશ્વરજીને જ જાણી શકાય તેવી સુંદર અને કોમળ જાંઘો ધરાવનારી, અને તેના ઘૂંટણો પર મણિક્યમુકૂટની જેમ તેજસ્વી શોભા છવાયેલી છે.

ઇન્દ્રગોપપરિક્ષિપ્તસ્મરતૂણાભજઙ્ઘિકા । ગૂઢગુલ્ફા કૂર્મપૃષ્ઠજયિષ્ણુપ્રપદાન્વિતા

તેના પગના પિંડા લાલ ઇન્દ્રગોપ જીવથી ઘેરાયેલા છે, તેના જાંઘના નીચેનો ભાગ કામદેવના ધનુષ્યની ડોરી જેવો છે, ગુલ્ફો છુપાયેલા છે અને તેના પગના તળવા કાચબાની પીઠ કરતાં પણ વધારે સુંદર છે.

નખદીધિતિસંછન્નનમજ્જનતમોગુણા । પદદ્વયપ્રભાજાલપરાકૃતસરોરુહા

તેના પગના નખનો પ્રકાશ નમન કરનારા લોકોના અજ્ઞાનના અંધકારને દૂર કરે છે અને તેના બંને પગની કિરણો કમળની તેજસ્વિતા કરતાં પણ વધારે છે.

સિઞ્જાનમણિમઞ્જીરમણ્ડિતશ્રીપદામ્બુજા । ઓર્ શિઞ્જાન મરાલીમન્દગમના મહાલાવણ્યશેવધિઃ

તેના પાવન કમળ જેવા પગ ઝણઝણતાં મણિના પાયલથી શોભાયમાન છે; તેની ચાલ હંસની જેમ મૃદુ અને સૌમ્ય છે અને તે સર્વોત્તમ સૌંદર્યનો ખજાનો છે.

સર્વારુણાઽનવદ્યાઙ્ગી સર્વાભરણભૂષિતા । શિવકામેશ્વરાઙ્કસ્થા શિવા સ્વાધીનવલ્લભા

સંપૂર્ણ લાલ રંગની, દરેક અંગે નિર્દોષ, સર્વે આભૂષણોથી શોભાયમાન, શિવ-કામેશ્વરજીની ગોદમાં બેસેલી, શુભ શિવા, અને પોતાનાં પ્રિય પતિને પણ પોતાના વશમાં રાખનાર.

સુમેરુમધ્યશૃઙ્ગસ્થા શ્રીમન્નગરનાયિકા । ચિન્તામણિગૃહાન્તસ્થા પઞ્ચબ્રહ્માસનસ્થિતા

સુમેરુ પર્વતના મધ્ય શિખરે નિવાસ કરતી, દિવ્ય નગરીની રાજરાણી, ચિંતામણિ રત્નોથી બનેલા મહેલમાં વસતી, અને પાંચ બ્રહ્માઓના આસન પર સ્થિત.

મહાપદ્માટવીસંસ્થા કદમ્બવનવાસિની । સુધાસાગરમધ્યસ્થા કામાક્ષી કામદાયિની

મહા કમળવનમાં વસતી, કદંબ વૃક્ષોના વનમાં રહેનારી, અમૃતના સાગરના મધ્યમાં સ્થિત, કામાક્ષી, અને સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરનાર.

દેવર્ષિગણસંઘાતસ્તૂયમાનાત્મવૈભવા । ભણ્ડાસુરવધોદ્યુક્તશક્તિસેનાસમન્વિતા

દેવર્ષિગણોની સભામાં જેણે પોતાના તેજથી સ્તુતિ પામી છે, અને ભંડાસુરના વિનાશ માટે સજ્જ શક્તિ સેના સાથે યુક્ત છે.

સમ્પત્કરીસમારૂઢસિન્ધુરવ્રજસેવિતા । અશ્વારૂઢાધિષ્ઠિતાશ્વકોટિકોટિભિરાવૃતા

સંપત્કરીએ હાથીઓ પર બેસીને માતાજીનું સેવન કરે છે, અને અનગણિત ઘોડેસવાર વીરોએ માતાજીને ચારેય બાજુથી ઘેરી રાખ્યા છે.

ચક્રરાજરથારૂઢસર્વાયુધપરિષ્કૃતા । ગેયચક્રરથારૂઢમન્ત્રિણીપરિસેવિતા

માતાજી ચક્રરાજના રથ પર બિરાજમાન છે, સર્વ પ્રકારના શસ્ત્રોથી શોભાયમાન છે, અને મંત્રિણી, જે ગેયચક્રના રથ પર બેઠી છે, તેમની સેવા કરે છે.

કિરિચક્રરથારૂઢદણ્ડનાથાપુરસ્કૃતા । જ્વાલામાલિનિકાક્ષિપ્તવહ્નિપ્રાકારમધ્યગા

માતાજી કિરિચક્રના રથ પર બિરાજમાન છે, દંડનાથ આગળ ચાલે છે, અને જ્વાળામાલિકાએ રચેલા અગ્નિપ્રાકારના મધ્યમાં વસે છે.

ભણ્ડસૈન્યવધોદ્યુક્તશક્તિવિક્રમહર્ષિતા । નિત્યાપરાક્રમાટોપનિરીક્ષણસમુત્સુકા

માતાજી ભંડાસુરની સેના વિનાશ માટે ઉત્સુક શક્તિઓના પરાક્રમથી આનંદિત થાય છે અને નિત્યાઓના શૌર્યદર્શનને ઉત્સુકતાથી નિહાળે છે.

ભણ્ડપુત્રવધોદ્યુક્તબાલાવિક્રમનન્દિતા । મન્ત્રિણ્યમ્બાવિરચિતવિષઙ્ગવધતોષિતા

ભંડાસુરના પુત્રોને મારવા તૈયાર થયેલા યુવાન વીરોની બહાદુરીમાં જેને આનંદ થાય છે અને પોતાની મંત્રી માતાના બુદ્ધિથી વિષંગનો વિનાશ થતાં જે પ્રસન્ન થાય છે.

વિશુક્રપ્રાણહરણવારાહીવીર્યનન્દિતા । કામેશ્વરમુખાલોકકલ્પિતશ્રીગણેશ્વરા

વિશુક્રનું પ્રાણ હરણ કરનાર વારાહીની શૂરવીરતામાં જેને આનંદ થાય છે અને કામેશ્વરનાં મુખના દૃષ્ટિથી જ શ્રીગણેશને પ્રગટ કરનાર છે.

મહાગણેશનિર્ભિન્નવિઘ્નયન્ત્રપ્રહર્ષિતા । ભણ્ડાસુરેન્દ્રનિર્મુક્તશસ્ત્રપ્રત્યસ્ત્રવર્ષિણી

મહાગણેશ દ્વારા વિઘ્નો અને યંત્રો તૂટી જતા જેને આનંદ થાય છે અને ભંડાસુરે છોડેલા શસ્ત્રો સામે પોતાના પ્રત્યાશસ્ત્રોથી વરસાદ વરસાવનારી છે.

કરાઙ્ગુલિનખોત્પન્નનારાયણદશાકૃતિઃ । મહાપાશુપતાસ્ત્રાગ્નિનિર્દગ્ધાસુરસૈનિકા

જેનાં હાથની આંગળીઓના નખમાંથી નારાયણની દસ રૂપો પ્રગટ થઈ અને મહાપાશુપતાસ્ત્રની અગ્નિથી અસુર સૈન્યને ભસ્મ કરી નાખ્યા.

કામેશ્વરાસ્ત્રનિર્દગ્ધસભણ્ડાસુરશૂન્યકા । બ્રહ્મોપેન્દ્રમહેન્દ્રાદિદેવસંસ્તુતવૈભવા

કામેશ્વરનાં અસ્ત્રથી ભંડાસુર અને તેની સભા ભસ્મ થઇ ગયેલી છે, એવાં શૂન્ય રાજ્યની માલિકા છે. બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, ઇન્દ્ર અને બીજા બધા દેવતાઓ પણ જેમની મહિમાની સ્તુતિ કરે છે.

હરનેત્રાગ્નિસંદગ્ધકામસઞ્જીવનૌષધિઃ । શ્રીમદ્વાગ્ભવકૂટૈકસ્વરૂપમુખપઙ્કજા

શિવજીની ત્રીજી આંખના અગ્નિથી કામદેવ ભસ્મ થયો ત્યારે જેમણે તેને જીવંત કર્યો એ ઔષધિ સ્વરૂપ છે. એમનું મુખ કમળ શ્રીમદ્ વાગ્ભવકૂટનું સ્વરૂપ છે.

કણ્ઠાધઃકટિપર્યન્તમધ્યકૂટસ્વરૂપિણી । શક્તિકૂટૈકતાપન્નકટ્યધોભાગધારિણી

જેમનું સ્વરૂપ ગળાથી લઇને કમરની નીચે સુધીના મધ્ય ભાગમાં વ્યાપેલું છે, અને જેમણે શક્તિકૂટની એક જ જ્યોતિને ધારણ કરી છે તથા કમરથી નીચેના ભાગને પણ ધારણ કરે છે.

મૂલમન્ત્રાત્મિકા મૂલકૂટત્રયકલેબરા । કુલામૃતૈકરસિકા કુલસંકેતપાલિની

જેમનું સ્વરૂપ મૂળમંત્ર છે, અને જેમનું શરીર મૂળકૂટના ત્રણ વિભાગથી બનેલું છે, જેમને કુલામૃતનો જ રસ છે અને જે કુલના રહસ્યની રક્ષા કરે છે.

કુલાઙ્ગના કુલાન્તસ્થા કૌલિની કુલયોગિની । અકુલા સમયાન્તસ્થા સમયાચારતત્પરા

કુળની મહાન સ્ત્રી, કુળના અંતે નિવાસ કરતી, કુળની માલિક અને કુળને જોડનારી છે. એ કુળથી પર છે, પવિત્ર માર્ગના અંતે વસે છે અને પવિત્ર રીતિ-રિવાજોનું પાલન કરવા માટે સદા તત્પર છે.

મૂલાધારૈકનિલયા બ્રહ્મગ્રન્થિવિભેદિની । મણિપૂરાન્તરુદિતા વિષ્ણુગ્રન્થિવિભેદિની

એ મૂળાધારમાં એકમાત્ર વસે છે અને બ્રહ્માગાંઠ તોડી નાખે છે. એ મણિપુરમાં પ્રકાશે છે અને વિષ્ણુગાંઠ તોડી નાખે છે.

આજ્ઞાચક્રાન્તરાલસ્થા રુદ્રગ્રન્થિવિભેદિની । સહસ્રારામ્બુજારૂઢા સુધાસારાભિવર્ષિણી

એ આજ્ઞા ચક્રના અંતરમાં વસે છે અને રુદ્રગાંઠ તોડી નાખે છે. એ હજાર પાંખડાવાળા કમળ પર બેસી છે અને અમૃતનું સાર વરસાવે છે.

તડિલ્લતાસમરુચિઃ ષટ્ચક્રોપરિસંસ્થિતા । મહાશક્તિઃ કુણ્ડલિની બિસતન્તુતનીયસી

એની કાંતિ વીજળી જેવી તેજસ્વી છે, એ છ ચક્રોથી ઉપર સ્થિર છે. એ મહાશક્તિ, કુંડલિની છે અને કમળના તાંતણા કરતાં પણ સૂક્ષ્મ છે.