શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

પાંચ મૃતદેહોના સિંહાસન પર બેસેલી, પાંચ બ્રહ્મનો સાર સ્વરૂપ, શুদ্ধ ચૈતન્ય, પરમ આનંદ અને જ્ઞાનથી ભરપૂર એ મહાદેવી છે. ધ્યાન, ધ્યાન કરનાર અને ધ્યાનનો વિષય—આ ત્રણ સ્વરૂપમાં તે પ્રગટે છે; ધર્મ-અધર્મથી પર, સર્વવ્યાપી, જાગ્રત, સ્વપ્ન અને સુક્ષ્મ આત્મા સ્વરૂપ છે. તે સુષુપ્તિ, ઊંઘ અને ચતુર્થ અવસ્થામાં પણ પ્રગટે છે; અને સર્વ અવસ્થાથી પર છે. એ બ્રહ્મા સ્વરૂપે બ્રહ્માંડની સર્જક અને ગોવિંદ રૂપે રક્ષક છે. રુદ્ર રૂપે વિસર્જક અને સંકોચની અધિષ્ઠાત્રી છે; સદાશિવ રૂપે કૃપા આપનાર અને પાંચ ક્રિયાઓમાં સદા તત્પર છે. સૂર્યમંડળના મધ્યમાં વસતી, ભૈરવી સ્વરૂપે, ભાગ્યથી અલંકૃત, કમળ પર બેસેલી, દિવ્ય અને પદ્મનાભની બહેન છે. તેની આંખોના ખુલવા-બંધ થવાથી અસંખ્ય બ્રહ્માંડ સર્જાયે અને વિલય પામે છે; એ હજાર માથા, ચહેરા, આંખો અને પગ ધરાવે છે. બ્રહ્માથી લઈ નાના જીવ સુધીની માતા, varnashrama-dharmaની નિયંત્રક, વેદો તેના આજ્ઞા સ્વરૂપ છે; એ પુણ્ય-પાપના ફળ આપે છે. કમળપાદના ધૂળથી વેદોની જટા ભાગે છે; એ સર્વ શાસ્ત્રોના આવરણમાં રહેલી મણિ છે. એ માનવજીવનના ચાર પુરુષાર્થ આપે છે, સર્વ આનંદમાં રમતી, લોકોની સ્વામી, અનાદિ-અનંત માતા, અને વિષ્ણુ, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર દ્વારા સેવા પામે છે. નારાયણી, ધ્વનિ સ્વરૂપ, નામ-રૂપથી પર, 'હ્રીં' મંત્ર સ્વરૂપ, લજ્જાશીલ, હૃદયમાં આનંદ લાવનાર, સ્વીકાર-ત્યાગથી પર છે. રાજાઓના રાજા દ્વારા પૂજ્ય, રાણી, સુંદર, કમળને જેવી આંખોવાળી, આનંદદાયિ, મોહક, ભોગ્ય, ઝણઝણતી ઘૂંઘટવાળી છે. એ લક્ષ્મી, ચાંદની જેવી ચહેરાવાળી, પ્રેમ સ્વરૂપ, પ્રેમમાં રમતી, રક્ષણ આપનાર, દૈત્ય નાશક, pleasing, અને પતિમાં તીવ્ર પ્રેમ ધરાવતી છે. એ ઇચ્છિત, ઇચ્છાશક્તિના સ્વરૂપ, કદંબ ફૂલમાં રમતી, શુભ, બ્રહ્માંડની મૂળ, દયાના અમૃત સમુદ્ર છે. કલા-અલંકૃત, કલાત્મક વાણી, સુંદર, કદંબારીમાં રમતી, વરદાન આપનાર, સુંદર આંખો ધરાવતી, વરુણીના આનંદમાં મસ્ત છે. બ્રહ્માંડથી વડી, વેદોથી જાણી શકાય તેવી, વિંધ્ય પર્વત પર વસતી, સર્જક, વેદોની માતા, વિષ્ણુની શક્તિ, રમણીય છે. ક્ષેત્ર સ્વરૂપ, ક્ષેત્રની સ્વામી, ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞની રક્ષા કરતી, ક્ષય-વૃદ્ધિથી પર, ક્ષેત્રપાલો દ્વારા પૂજ્ય છે. વિજયી, શુદ્ધ, પૂજ્ય, ભક્તો માટે સ્નેહી, વાકપટુ, સુંદર વાળવાળી, અગ્નિ મંડળમાં વસતી છે. ભક્તો માટે કલ્પવૃક્ષ, સંસાર બંધનમાંથી મુક્તિ આપનાર, પાખંડ નાશક, સદાચાર પ્રેરક છે. ત્રિવિધ તાપથી દગ્ધોને ચાંદનીથી આનંદ આપતી, સદા યુવા, તપસ્વીઓ દ્વારા પૂજ્ય, પાતળી કમરવાળી, અંધકાર નાશક છે. શુદ્ધ ચૈતન્ય સ્વરૂપ, પરમ અવસ્થાને ધ્યેય ધરાવતી, બ્રહ્મા અને દેવતાઓના આનંદનું મૂળ પોતાના આનંદમાં છે. પરમ, આંતરિક ચેતનાનું સ્વરૂપ, દ્રષ્ટા, શ્રેષ્ઠ દેવી, મધ્યમા અને વૈખરી સ્વરૂપ, ભક્તોના મનમાં હંસ સ્વરૂપે વસતી છે. કામેશ્વરના જીવન-માર્ગ, કર્મજ્ઞ, કામ દ્વારા પૂજ્ય, પ્રેમથી ભરપૂર, વિજયી, જલંધર સ્થિત છે. ઓડ્યાન પીઠમાં, બિંદુ મંડળમાં વસતી, ગુપ્ત ઉપાસનાથી પૂજ્ય, ગુપ્ત દાનથી તૃપ્ત છે. તત્કાલ કૃપા આપતી, બ્રહ્માંડની સાક્ષી, પરંતુ સર્વ સાક્ષીથી પર, છ-અંગી દેવીઓ સાથે, છ દિવ્ય ગુણોથી સંપન્ન છે. સદા કોમળ, અદ્વિતીય, મુક્તિના આનંદ આપતી, શાશ્વત સોળ સ્વરૂપ, શ્રીકંઠ સાથે શરીર વહેંચે છે. પ્રભાસ્વરૂપ, પ્રકાશમય, પ્રસિદ્ધ, પરમ સ્વામી, મૂળ તત્વ, અવ્યક્ત, અને વ્યક્ત-અવ્યક્ત બંને સ્વરૂપ ધરાવે છે. સર્વવ્યાપી, અનેક સ્વરૂપ, જ્ઞાન-અજ્ઞાન સ્વરૂપ, મહાકામેશ્વરના આંખોની કમલ-પ્રિય ચાંદની છે. ભક્તોના હૃદયમાં અંધકાર નાશક પ્રકાશરેખા, શિવદૂત, શિવ દ્વારા પૂજ્ય, શિવમય, શુભદાયિ છે. શિવપ્રિય, શિવભક્ત, શ્રેષ્ઠો દ્વારા આરાધ્ય, અપરિમિત, સ્વયં પ્રકાશમાન, મન-વાણીની પોહચથી પર છે. ચેતન્ય-શક્તિ, ચેતન સ્વરૂપ, જડ-શક્તિ, અજડ સ્વરૂપ, ગાયત્રી, સંધ્યાવંદન, દ્વિજગણો સાથે છે. તત્વમય, પાંજરમાં રહેલી, પાંચ કોષોમાં વસતી, અનંત મહિમા, સદા યુવા, મદ-પ્રભા થી તેજસ્વી છે. અનંત મદથી લાલ આંખો ડોલે છે, ગાલો કામથી લાલ, અંગો ચંદનથી અંકિત, ચંપક ફૂલમાં રમતી છે. કુશળ, કોમળ સ્વરૂપ, કુરુકુલ્લા, કુલની સ્વામી, કુલકુંડમાં વસતી, કૌલમાર્ગી ભક્તો દ્વારા આરાધ્ય છે. કુમારા અને ગણોની માતા, તૃપ્તિ, પોષણ, બુદ્ધિ, સ્થિરતા, શાંતિ, શુભતા, તેજ, આનંદ, વિઘ્ન નાશક છે. પ્રભાસ્વરૂપ, ત્રણ આંખો, ડોલતી આંખો, ઇચ્છાનુસાર સ્વરૂપ, હારથી અલંકૃત, હંસ-સમાન, માતા, મલય પર્વત પર વસતી છે. સુંદર ચહેરાવાળી, કમળ જેવી, સુંદર ભમો, ભવ્ય, દેવોની નેતા, કાળાં ગળાવાળી, મોહક, ઉદ્વેગકારક, સૂક્ષ્મ સ્વરૂપ છે. વજ્રલક્ષ્મી, ડાબી તરફ શુભ, વૃદ્ધિ-અવસ્થાથી અસ્પૃશ્ય, સિદ્ધોની સ્વામી, સિદ્ધિ જ્ઞાન, માતા, પ્રસિદ્ધ છે. વિશુદ્ધિ ચક્રમાં વસતી, લાલ રંગ, ત્રણ આંખો, ખટ્વાંગ જેવા શસ્ત્રો, એક ચહેરો ધરાવે છે. દૂધ-ભાતના દાનમાં રમતી, ત્વચામાં વસતી, પશુઓ માટે ભયજનક, અમૃતાદિ મહાશક્તિઓથી ઘેરાયેલી, ડાકિનીઓની સ્વામી છે. અનાહત (હૃદય) કમળમાં વસતી, ગાઢ કાળાં તેજવાળી, બે ચહેરાવાળી, તેજસ્વી દાંતવાળી, જપમાળા અને અન્ય વસ્તુઓ ધરાવતી, રક્તમાં સ્થિત છે. આ રીતે, મહાદેવીના અનંત, દિવ્ય, સૌંદર્ય અને શક્તિથી ભરપૂર સ્વરૂપો અને ગુણો, સર્વ બ્રહ્માંડમાં વ્યાપી, સર્વ જીવોની માતા, સર્વ ધર્મ-અધર્મ, જ્ઞાન-અજ્ઞાન, આનંદ-દુઃખ, સર્વ અવસ્થાઓથી પર, અનંત કૃપા અને શક્તિથી સદાય ભક્તોને આશ્રય, રક્ષા અને મુક્તિ આપે છે.