શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

આ મહાન વાર્તા દેવીના દિવ્ય સ્વરૂપ અને મહિમાની છે. દેવી કોઈ કારણ કે પરિણામથી પર છે, પ્રેમની લહેરી રમતમાં વિહરે છે, અને તેના કાનના કુંડળો સોનાથી ઝગમગે છે. તે દેવલીલા માટે સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. જન્મથી રહિત અને કદી વૃદ્ધિ કે ક્ષયથી અસ્પૃશ્ય, તે અતિમોહક છે અને ઝડપથી કૃપા આપે છે. જે લોકો અંતર્મુખી છે, તે દેવીને પૂજે છે, પણ જે બાહ્ય જગતમાં ફસાયેલા છે, તેમના માટે તે અતિ દુર્લભ છે. દેવી ત્રણેય વેદોમાં પ્રગટ છે, જીવનના ત્રણ મુખ્ય ઉદ્દેશ્યની આધારભૂત છે, ત્રણ લોકમાં સ્થિર છે અને ત્રણ પુરીઓથી શોભાયમાન છે. તે રોગરહિત, સ્વતંત્ર, પોતાના સ્વરૂપમાં આનંદિત અને અમૃતની ધારા સમાન છે. અમૃતરૂપ દેવી સંસારના કાદવમાં ફસાયેલા જીવોને બહાર કાઢવામાં નિપુણ છે. તેને યજ્ઞો પ્રિય છે, તે સ્વયં યજ્ઞ કરે છે અને યજમાનનું સ્વરૂપ છે. ધર્મની આધારશિલા, સંપત્તિની અધ્યક્ષા, ધન-ધાન્યમાં વૃદ્ધિ લાવનાર, બ્રાહ્મણોમાં આનંદ માણનાર, તેમનો સ્વરૂપ ધારણ કરનાર અને સમગ્ર વિશ્વના ગતિનું કારણ પણ તે જ છે. દેવી આખા બ્રહ્માંડને ગ્રસે છે, મોતી જેવા લાલ રંગે તેજમય છે, વિષ્ણુપ્રતિ પ્રતિબદ્ધ છે અને વિષ્ણુનું સ્વરૂપ પણ ધારણ કરે છે. જન્મથી રહિત હોવા છતાં, તે જન્મનું સ્થાન છે, કદી બદલાતી નથી અને વંશ પરંપરાનું સ્વરૂપ છે. વીર પુરુષોની સભામાં આનંદ પામે છે, પોતે વીર છે, નિષ્ક્રિયતામાં સ્થિત છે, Nada (શબ્દ) સ્વરૂપ છે. તે વિવેકમાં નિપુણ, શુભ, બુદ્ધિશાળી અને બિંદુમાં સ્થિત છે. તે તત્ત્વો કરતાં પણ ઉપર છે, તત્ત્વોમાંથી બનેલી છે અને તત્ત્વોના અર્થનું સાર છે. સામવેદના ગીતમાં આનંદ પામે છે, કોમળ સ્વભાવ ધરાવે છે અને સદાશિવાની પ્રિય છે. તે કોમળ છે, ડાબી અને જમણી બંને પંથમાં સ્થિત છે, તમામ દુઃખ દૂર કરે છે. પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિર, સ્વાભાવિક રીતે મીઠી, અડગ અને જ્ઞાનો દ્વારા પૂજાય છે. તેને ચેતનાના અર્પણથી પૂજાય છે, જ્ઞાનના પુષ્પો તેને પ્રિય છે. તે સદા ઉભી, સદા તૃપ્ત અને ઉગતા સૂર્ય સમાન તેજસ્વી છે. દેવીને જમણા અને ડાબા બંને માર્ગે પૂજાય છે; તેના કમળ જેવા મુખ પર હળવી સ્મિતની ઝાંખી છે. તે કૌલિની છે, અનન્ય અને અમૂલ્ય છે, અને પરમ મુક્તિની દાતા છે. તે સ્તુતિમાં આનંદ પામે છે, પ્રશંસા સમૃદ્ધ છે, વેદો તેના મહિમાને ગાય છે. તે વિચારશીલ, મહાન, શ્રેષ્ઠ અને કલ્યાણમય સ્વરૂપ ધરાવે છે. વહ વિશ્વની મા છે, જગતની ધારક છે, વિશાળ નેત્રો ધરાવે છે, આસક્તિથી પર છે. તે નિર્ભય, પરમ દાનશીલ, પરમ આનંદમય અને મનથી બનેલી છે. તેના વાળ આકાશ છે, સ્વર્ગમાં નિવાસ કરે છે, વજ્રધારી છે, ડાબા માર્ગની સ્વામી છે, પાંચ યજ્ઞોની પ્રેમી અને પાંચ મૃતદેહોના શયન પર આરામ કરે છે. દેવી પાંચમી છે, પાંચ તત્વોની શાસિકા છે, પાંચના સંખ્યાથી પૂજાય છે, શાશ્વત છે, તેની સામ્રાજ્ય કાયમી છે, સુખદાયિ છે અને શંભુ (શિવ)ને મોહમાં પાડે છે. તે ધરતી છે, ધરતીપુત્રી છે, શુભ છે, ધર્મમય છે, ધર્મમાં વૃદ્ધિ લાવે છે, લોકોથી પર છે, ગુણોથી પર છે, સર્વેમાંથી શ્રેષ્ઠ છે અને શાંતિમય સ્વરૂપ ધરાવે છે. તે બંધૂક ફૂલ જેવી લાલિમા ધરાવે છે, યુવાન છે, રમણમાં આનંદ પામે છે, પરમ શુભ છે, સુખની દાતા છે, ભવ્ય વસ્ત્રોથી શોભાયમાન છે, સુગંધથી મહેકે છે. સુગંધિત સ્ત્રીઓની પૂજા તેને પ્રસન્ન કરે છે, સૌંદર્યમાં તેજસ્વી છે, મનથી શુદ્ધ છે. બિંદુના અર્પણથી તૃપ્ત છે, સર્વપ્રથમ જન્મી છે, ત્રણ પુરીઓની મા છે. તે દસ મુદ્રાઓથી પૂજાય છે, ત્રિપુરાના ભાગ્યની સ્વામી છે, શિવને નિયંત્રિત કરે છે. જ્ઞાનમુદ્રા છે, જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થાય છે, અને તેનું સ્વરૂપ જ્ઞાન અને જ્ઞેય છે. તે યોનિમુદ્રા છે, ત્રણ વિભાગોની અધિષ્ઠાત્રી છે, ત્રણ ગુણોની મા છે, ત્રિકોણમાં વસે છે. નિર્દોષ છે, અજોડ વર્તન ધરાવે છે અને ઈચ્છિત ફળ આપે છે. તે ઘનિષ્ઠ સાધનાથી જાણી શકાય છે, છ માર્ગો કરતાં પણ પર છે, સ્વાભાવિક દયા સ્વરૂપ છે અને અજ્ઞાનના અંધકારને દૂર કરતી દીવો છે. બાળથી લઇ ગવાળિયા સુધી સૌ તેને ઓળખે છે, તેની આજ્ઞા ક્યારેય ઉલ્લંઘિત થતી નથી. તે રાજસી શ્રીચક્રમાં નિવાસ કરે છે, અને તે મહિમાવંત ત્રિપુરાસુંદરી છે.