શ્રીલલિતાસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

આ મહાન કથા છે પરમ આરાધ્ય માતાની, જે દેવીઓની મહારાણી છે, સુભાષિત સિંહાસન પર વિરાજમાન છે. ચેતનાની અગ્નિકુંડમાંથી જન્મેલી, દેવતાઓના કલ્યાણ માટે પ્રગટ થયેલી છે. તેમનું તેજ હજાર ઉગતા સૂર્ય જેવું ઝળહળતું છે, તેમના ચાર ભુજાઓ છે; એકમાં કામનું પ્રતિક પાસ છે, બીજામાં ક્રોધથી બનેલું અંકુશ છે. માતા સ્વયં મનરૂપ છે, તેમની ધનુષી ઈક્ષુથી બનેલી છે અને પાંચ બાણ પંચમહાભૂતરૂપ છે. તેમના લાલિમાવંતી કાંતિથી આખું બ્રહ્માંડ જ ડૂબી જાય છે. તેમના વાળમાં ચંપા, અશોક, પુન્નાગ અને સુગંધિત પુષ્પો શોભે છે, અને તેમના મસ્તક પર લાલ મણિથી જડિત મુકુટ છે. આઠમા તિથિના અર્ધચંદ્ર જેવો તેજ તેમના કપાળ પર ઝળકે છે; તેમના ચહેરા પર ચંદ્રકલા જેવી ચિહ્ન છે અને કસ્તૂરીની સુગંધથી વિશિષ્ટ છે. તેમના મુખ કામદેવના મહેલના સુભાગ્ય દ્વાર જેવું છે; ચહેરાની લાવણ્યલક્ષ્મી તેમની સેવા કરે છે અને આંખો મીનની જેમ તરંગિત થાય છે. તેમની નાક તાજા ચંપાની ડાળ જેવી તેજસ્વી છે, અને નાકની વેધી ચંદ્ર-તારકાથી પણ વધુ ઝળહળે છે. તેમના કાન કદંબ પુષ્પના ગુચ્છોથી શોભિત છે, અને કુંડલ સૂર્ય-ચંદ્રના ગોળાઓ જેવા છે. તેમના ગાલો પદ્મરાગના દરપણને પણ લજાવી દે છે, અને હોઠો તાજા મોતી અને બિંબા ફળને પણ શરમાવે છે. તેમના દાંત જ્ઞાનના અંકુર જેવા, બે પંક્તિમાં ઝળહળે છે; અને મુખમાંથી કપૂર અને પાનની સુગંધ સર્વ દિશાઓમાં ફેલાય છે. માતાનું મીઠું વાણી વીણાના સંગીતને પણ હરાવે છે; તેમના મધુર શબ્દો અને સ્મિતથી કામેશનું મન આનંદમાં વિહરે છે. તેમના ચિહ્નની સુંદરતા અદ્વિતીય છે, અને ગળામાં કામેશ દ્વારા બંધાયેલ મંગલસૂત્ર ઝળકે છે. તેમના હાથ સોનાની વેઢી અને કંકણોથી શોભે છે; અને ગળામાં રત્નમાળાની સાથે ઝૂલતા મુક્તામણાં છે. સ્તન કામેશ્વરના પ્રેમના મૂલ્ય છે, અને નવળીથી ઉગતી વાળની લતાથી ફળ જેવા દેખાય છે. તેમની કમર વાળની લતાની પાંખથી પણ પાતળી છે, અને સ્તનોના ભારથી જ આકૃતિ પામી હોય એવી લાગે છે. કમરે ત્રણ સુંદર વળાંક છે, મધ્યવસ્ત્રથી બંધાયેલા. તેમના નિતંબ લાલ અને કેસરિયાં વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલા છે, અને રત્નમય ઘૂઘરવાળી કમરપટ્ટા શોભે છે. તેમના જાંઘો મૃદુ અને સુંદર છે, જેનું રહસ્ય માત્ર કામેશને જ જાણીતું છે. ઘૂંટણ પર લાલ મણિની મુકુટ જેવી કાંતિ છે. પિંડળી induગોપા કીટથી ઘેરાયેલી છે, અને વાઘાની ધનુષ્યડોરી જેવી છે; પગની પાંજરા છુપાયેલી છે, અને પગના તળિયા કાચબાની પીઠથી પણ સુંદર છે. પગના નખોના તેજથી ભક્તોના અજ્ઞાનનું અંધકાર દૂર થાય છે; તેમના પગ કમળથી પણ વધુ તેજસ્વી છે. માતાના પાવન પગ ઘૂઘરવાળી પાયલથી શોભે છે; તેમના ચાલ હંસની જેમ સુમધુર છે અને તેઓ સર્વોત્તમ સૌંદર્યની ખજાનાં છે. માતા પૂર્ણપણે લાલિમાવંતી છે, દરેક અંગ નિર્દોષ છે, તમામ આભૂષણોથી શોભે છે; શિવ - કામેશ્વર -ના ગળે બેઠેલી, તેઓ શિવની કલ્યાણમયી પત્ની છે, અને પોતે પોતાના પ્રિયને પણ વશમાં રાખે છે. માતા મેરુ પર્વતના મધ્ય શિખરે વસે છે, દિવ્ય નગરીની સ્વામિની છે, ચિંતામણિ મહલમાં રહે છે, અને પાંચ બ્રહ્માના આસન પર સ્થાપિત છે. મહાપદ્મવનમાં, કદંબવનમાં, અમૃતસાગરના મધ્યમાં વસે છે; કામાક્ષી રૂપે સર્વ ઇચ્છા પૂર્ણ કરે છે. દિવ્ય ઋષિઓની સભામાં જેમનું તેજ ગાન થાય છે, અને ભંડાસુરના વિનાશ માટે તૈયાર શક્તિસેના સાથે છે. સંપત્કરીના હાથીઓ અને અસંખ્ય ઘોડેસવારોની સેના તેમની સેવા કરે છે. ચક્રરાજના રથ પર બેઠેલી, દરેક શસ્ત્રથી સજ્જ છે, અને મંત્રિણીના ગેયચક્ર રથ સાથે છે. કિરીચક્ર રથમાં બેઠેલી, દંડનાથ આગળ, અગ્નિની પ્રાચીરથી ઘેરાયેલી છે. શક્તિઓના પરાક્રમમાં આનંદ પામે છે, ભંડાસુરની સેના વિનાશને આતુર છે, અને નિત્યાઓના શૌર્યને નિહાળે છે. યુવાવીરોએ ભંડાસુરપુત્રોના સંહાર માટે તૈયાર થાય છે ત્યારે માતા આનંદ પામે છે; મંત્રિણીના જ્ઞાનથી વિશંગના વિનાશથી પ્રસન્ન થાય છે. વારાહીની શૌર્યથી વિશુક્રના નાશથી માતા આનંદિત થાય છે; અને કામેશ્વરના ચહેરાના એક દૃષ્ટિથી મહાગણેશ જન્મે છે. મહાગણેશે વિઘ્નો અને માયાજાળ વિખેર્યા ત્યારે માતા આનંદ પામે છે; અને ભંડાસુરના શસ્ત્રોને પ્રતિશસ્ત્રોથી નાશ કરે છે. માતા તેમના નખથી દશ અવતાર પ્રગટ કરે છે, અને મહાપાશુપતાસ્ત્રથી દૈત્યસેનાને દહન કરે છે. ભંડાસુર અને તેની સભા કામેશ્વરાસ્ત્રથી ભસ્મ થઈ જાય છે; બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, ઈન્દ્ર અને સર્વ દેવતાઓ માતાની મહિમા ગાય છે. માતા એ છે જેમણે શિવના તૃતીય નયનથી દહાયેલા કામદેવને પુનઃ જીવંત કર્યા; તેમનું કમળમુખ વાગ્ભવકૂટનું સ્વરૂપ છે. માતા ગળાથી કમર સુધી મધ્યભાગનું સ્વરૂપ છે, શક્તિ વિભાગની એક જ જ્યોતિ છે, અને કમરથી નીચેના ભાગની પણ ધારણા કરે છે. મૂળમંત્રનું તત્વ, ત્રિજૂટિ સ્વરૂપ છે; કુલામૃતમાં જ આનંદ પામે છે અને કુલના રહસ્યની રક્ષા કરે છે. કુલપ્રધાન, કુલપર્યંત, કુલમહિષી, કુલસંયુક્ત, કુલાતીત અને અંતિમ માર્ગમાં સ્થિત છે; અને વિધિનું પાલન કરે છે. માતા મૂળાધારમાં વસે છે અને બ્રહ્માગ્રંથિ તોડે છે; મણિપુરમાં તેજ આપે છે અને વિષ્ણુગ્રંથિ તોડે છે. આજ્ઞાચક્રમાં વસે છે અને રુદ્રગ્રંથિ તોડે છે; સહસ્રદળ કમળ પર બેઠેલી, અમૃત ઝરાવે છે. માતાનું તેજ વીજળીની રેખા જેવું છે, છ ચક્રોથી ઉપર સ્થિત છે; તેઓ મહાકુંડલિની છે, કમળના તાંતણાથી પણ સુક્ષ્મ છે. આવી છે માતા લલિતા, શક્તિ, સર્વદેવીઓની આરાધ્ય, પરમ સૌંદર્ય અને મહિમાની સ્વામિની.