ਹਨੁਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ

ਭੀਮਰੂਪ ਧਰਿ ਅਸੁਰ ਸਂਹਾਰੇ । ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਕੇ ਕਾਜ ਸਂਵਾਰੇ ॥

ਭੀਮ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਸਾਰੇ ਨਿਬੜਾਏ।

ਲਾਯ ਸਂਜੀਵਨ ਲਖਨ ਜਿਯਾਯੇ । ਸ਼੍ਰੀਰਘੁਵੀਰ ਹਰषਿ ਵੁਰ ਲਾਯੇ ॥

ਤੁਸੀਂ ਸੰਜੀਵਨੀ ਬੂਟੀ ਲਿਆ ਕੇ ਲਖ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੀ; ਸ਼੍ਰੀ ਰਘਵੀਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਆਏ।

ਰਘੁਪਤਿ ਕੀਨ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਬਡਾਯੀ । ਤੁਮ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯ ਭਰਤ ਸਮ ਭਾਯੀ ॥

ਰਘੁਪਤੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਹੋ।'

ਸਹਸ ਵਦਨ ਤੁਮ੍ਹਰੋ ਯਸ਼ ਗਾਵੈ । ਅਸ ਕਹਿ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿ ਕਂਠ ਲਗਾਵੈ ॥

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।

ਸਨਕਾਦਿਕ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿ ਮੁਨੀਸ਼ਾ । ਨਾਰਦ ਸ਼ਾਰਦ ਸਹਿਤ ਅਹੀਸ਼ਾ ॥

ਸਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਨਾਰਦ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਅਹੀਰਾਜ—all ਮਿਲ ਕੇ,

ਯਮ ਕੁਬੇਰ ਦਿਗਪਾਲ ਜਹਾਁ ਤੇ । ਕਵਿ ਕੋਵਿਦ ਕਹਿ ਸਕੇ ਕਹਾਁ ਤੇ ॥

ਯਮ, ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਵੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ, ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਤੁਮ ਉਪਕਾਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵਹਿ ਕੀਨ੍ਹਾ । ਰਾਮ ਮਿਲਾਯ ਰਾਜ ਪਦ ਦੀਨ੍ਹਾ ॥

ਤੂੰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ।

ਤੁਮ੍ਹਰੋ ਮਂਤ੍ਰ ਵਿਭੀषਣ ਮਾਨਾ । ਲਂਕੇਸ਼੍ਵਰ ਭਯ ਸਬ ਜਗ ਜਾਨਾ ॥

ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਤੇਰੀ ਸਲਾਹ ਮੰਨੀ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।

ਯੁਗ ਸਹਸ੍ਰ ਯੋਜਨ ਪਰ ਭਾਨੂ । ਲੀਲ੍ਯੋ ਤਾਹਿ ਮਧੁਰ ਫਲ ਜਾਨੂ ॥

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਸਮਝ ਕੇ ਨਿਗਲ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਭੁ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਮੇਲਿ ਮੁਖ ਮਾਹੀ । ਜਲਧਿ ਲਾਂਘਿ ਗਯੇ ਅਚਰਜ ਨਾਹੀ ॥

ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੁਦਰਕਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਲੰਘ ਗਏ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਦੁਰ੍ਗਮ ਕਾਜ ਜਗਤ ਕੇ ਜੇਤੇ । ਸੁਗਮ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਤੇਤੇ ॥

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਔਖੇ ਕੰਮ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾਮ ਦੁਵਾਰੇ ਤੁਮ ਰਖਵਾਰੇ । ਹੋਤ ਨ ਆਜ੍ਞਾ ਬਿਨੁ ਪੈਸਾਰੇ ॥

ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਸਬ ਸੁਖ ਲਹੈ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਸ਼ਰਣਾ । ਤੁਮ ਰਕ੍ਸ਼ਕ ਕਾਹੂ ਕੋ ਡਰਨਾ ॥

ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਖਵਾਲਾ ਹੋ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਆਪਨ ਤੇਜ ਸਂਹਾਰੋ ਆਪੈ । ਤੀਨੋਁ ਲੋਕ ਹਾਂਕ ਤੇਁ ਕਾਂਪੈ ॥

ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਗੁੰਜ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਕੰਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭੂਤ ਪਿਸ਼ਾਚ ਨਿਕਟ ਨਹਿਁ ਆਵੈ । ਮਹਾਵੀਰ ਜਬ ਨਾਮ ਸੁਨਾਵੈ ॥

ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਵੀਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਤੇ ਬੁਰੀ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

ਨਾਸੈ ਰੋਗ ਹਰੈ ਸਬ ਪੀਰਾ । ਜਪਤ ਨਿਰਂਤਰ ਹਨੁਮਤ ਵੀਰਾ ॥

ਜੋ ਵੀਰ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲਗਾਤਾਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਰੋਗ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਂਕਟਸੇ ਹਨੁਮਾਨ ਛੁਡਾਵੈ । ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਵਚਨ ਧ੍ਯਾਨ ਜੋ ਲਾਵੈ ॥

ਜੋ ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਨੂਮਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸਬ ਪਰ ਰਾਮ ਤਪਸ੍ਵੀ ਰਾਜਾ । ਤਿਨ ਕੇ ਕਾਜ ਸਕਲ ਤੁਮ ਸਾਜਾ ॥

ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਤਪਸਵੀ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਹਨ।

ਔਰ ਮਨੋਰਥ ਜੋ ਕੋਯੀ ਲਾਵੈ । ਤਾਸੁ ਅਮਿਤ ਜੀਵਨ ਫਲ ਪਾਵੈ ॥ [** ਸੋਯਿ **]

ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣਗਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਚਾਰੋਁ ਯੁਗ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ । ਹੈ ਪਰਸਿਦ੍ਧ ਜਗਤ ਉਜਿਯਾਰਾ ॥

ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਚਾਰ ਜੁਗਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਧੁਸਂਤਕੇ ਤੁਮ ਰਖਵਾਰੇ । ਅਸੁਰ ਨਿਕਂਦਨ ਰਾਮ ਦੁਲਾਰੇ ॥

ਤੁਸੀਂ ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋ।

ਅष੍ਟ ਸਿਦ੍ਧਿ ਨਵ ਨਿਧਿ ਕੇ ਦਾਤਾ । ਅਸਵਰ ਦੀਨ੍ਹ ਜਾਨਕੀ ਮਾਤਾ ॥

ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਨੌਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਇਹ ਵਰ ਜਾਨਕੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਰਾਮ ਰਸਾਯਨ ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਪਾਸਾ । ਸਦਾ ਰਹੋ ਰਘੁਪਤਿ ਕੇ ਦਾਸਾ ॥

ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਾਮ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਰਘੁਪਤੀ ਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ।

ਤੁਮ੍ਹਰੇ ਭਜਨ ਰਾਮ ਕੋ ਪਾਵੈ । ਜਨ੍ਮ ਜਨ੍ਮ ਕੇ ਦੁਖ ਬਿਸਰਾਵੈ ॥

ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਨਮ ਜਨਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਂਤਕਾਲ ਰਘੁਪਤਿ ਪੁਰ ਜਾਯੀ । [** ਰਘੁਵਰ **] ਜਹਾਁ ਜਨ੍ਮਿ ਹਰਿਭਕ੍ਤ ਕਹਾਯੀ ॥

ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਰਘੁਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਨਮ ਹੋਵੇ, ਹਰੀ-ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਔਰ ਦੇਵਤਾ ਚਿਤ੍ਤ ਨ ਧਰਯੀ । ਹਨੁਮਤ ਸੇਯਿ ਸਰ੍ਵਸੁਖਕਰਯੀ ॥

ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਮਨ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਹਨੂਮਾਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਂਕਟ ਹਰੈ ਮਿਟੈ ਸਬ ਪੀਰਾ । ਜੋ ਸੁਮਿਰੈ ਹਨੁਮਤ ਬਲਵੀਰਾ ॥

ਜੋ ਹਨੂਮਾਨ ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਪੀੜ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਹਨੁਮਾਨ ਗੋਸਾਯੀ । ਕृਪਾ ਕਰਹੁ ਗੁਰੁ ਦੇਵ ਕੀ ਨਾਯੀ ॥

ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ! ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।

ਯਹ ਸ਼ਤਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰ ਜੋਯੀ । ਛੂਟਹਿ ਬਂਦਿ ਮਹਾਸੁਖ ਹੋਯੀ ॥

ਜੋ ਇਹ ਪਾਠ ਸੌ ਵਾਰੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।