ହନୁମାନ୍ଜି ତାଙ୍କର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଦାହ କରିଦେଲେ। ପୁଣି ସେଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କଲେ। ଏହିପରେ ହନୁମାନ୍ ଜୀବନ୍ଦାୟିନୀ ଶକ୍ତି ହର୍ବ ଆଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ, ଏବଂ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରୀ ରଘୁବୀରଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ରଘୁପତି ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ବଡ଼ ମହିମା କରି କହିଲେ, "ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଭାଇ ଭରତ ପରି ପ୍ରିୟ।" ଶ୍ରୀରାମ ଏହିପରି କହି, ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ, ଏବଂ ହଜାର ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଗାୟନ ହେଉଛି। ସନକାଦି ଋଷିମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ମହାମୁନିମାନେ, ନାରଦ, ସରସ୍ୱତୀ, ଏବଂ ନାଗରାଜ ସମେତ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ମହିମା କହିଥିଲେ। ଯମ, କୁବେର, ଦିଗ୍ପାଳମାନେ, କବି, ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ମହିମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ହନୁମାନ୍ଜି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବଡ଼ ସେବା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣି ରାଜ୍ୟ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କରାଇଥିଲେ। ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜାଣେ ଯେ ସେ ଲଙ୍କାର ରାଜା ହେଲେ। ହନୁମାନ୍ଜି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂରରେ ଥିବା ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଭାବି ଗିଲିଦେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ମୁହଁରେ ରଖି ସମୁଦ୍ର ଅଟିଗଲେ—ଏହା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ କଠିନ କାମ ସହଜ ହୋଇଯାଏ। ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷକ; ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ବିନା କେହି ପ୍ରବେଶ କରିପାରେନି। ତାଙ୍କ ଶରଣେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ମିଳେ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ପାଇଲେ ଭୟ କିଛି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ଦୂର ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ତିନି ଲୋକ କମ୍ପିଉଛି। ଭୂତ-ପିଶାଚ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣିଲେ ନିକଟକୁ ଆସିପାରେନି। ଯେଉଁମାନେ ନିରନ୍ତର ହନୁମାନ୍ଜିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ରୋଗ ଓ କଷ୍ଟ ଦୂର ହୁଏ। ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ହନୁମାନ୍ଜିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ରାମ ତପସ୍ବୀ ରାଜା ଭାବେ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି; ହନୁମାନ୍ଜି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ହନୁମାନ୍ଜିଙ୍କୁ ଯେକୌଣସି ଆଶା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପାର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ହନୁମାନ୍ଜିଙ୍କର ମହିମା ଚାରିଯୁଗ ଧରି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଆଲୋକିତ। ସେ ଶାଧୁ-ସନ୍ତମାନେ ଓ ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶକ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଓ ନବନିଧି ଦେବାରୀ, ଏହି ଦୟା ମା ଜାନକୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ ହୋଇଥିଲା। ହନୁମାନ୍ଜିଙ୍କ ପାଖରେ ରାମଭକ୍ତିର ଅମୃତ ଅଛି; ସେ ସଦା ରଘୁନାଥଙ୍କର ଦାସ ଭାବେ ରୁହନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ମହିମା ଗାଇଲେ ମଣିଷ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନେକ ଜନ୍ମର ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି। ଜୀବନର ଶେଷରେ ମଣିଷ ରଘୁନାଥଙ୍କର ପୁରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ପୁନଃ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହେଉଛି, ସେଠାରେ ହରିଭକ୍ତ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୁଏ। ମନ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେନାହିଁ; ହନୁମାନ୍ଜି ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ହନୁମାନ୍ଜିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦ ଦୂର ହୁଏ। ଜୟ ହନୁମାନ୍, ଶ୍ରୀ ଗୁରୁ ଦେବ, ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଚାଲିସା ଯେଉଁମାନେ ଶତବାର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅତି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ହନୁମାନ୍ ଚାଲିସା ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ହିତ ହୁଏ, ଏହାକୁ ଶିବ ନିଜେ ସାକ୍ଷୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ତୁଳସୀଦାସ ସଦା ହରିଙ୍କର ଦାସ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ହୃଦୟରେ ନିବାସ କରନ୍ତୁ। ହେ ପବନପୁତ୍ର, ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା ଶୁଭରୂପ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ, ମୋର ହୃଦୟରେ ନିବାସ କରନ୍ତୁ, ଦେବମଣ୍ଡଳର ନାଥ।