శ్రీగణేశసహస్రనామస్తోత్రమ్

సర్వశోషకరో వాయుః సూక్ష్మరూపః సునిశ్చలః । సంహర్తా సృష్టికర్తా చ స్థితికర్తా లయాశ్రితః

అతడు అన్నిటినీ ఎండబెట్టేవాడు, గాలి రూపంలో ఉన్నవాడు, సూక్ష్మమైన స్వరూపం కలవాడు, స్థిరంగా ఉండేవాడు. సృష్టికర్త, సంహారకుడు, స్థితికర్త, లయ సమయంలో ఆశ్రయంగా ఉండేవాడు.

సామాన్యరూపః సామాస్యోఽథర్వశీర్షా యజుర్భుజః । ఋగీక్షణః కావ్యకర్తా శిక్షాకారీ నిరుక్తవిత్

అతనికి సర్వసామాన్యమైన రూపం ఉంది, అన్ని దిశల్లో ముఖాలు ఉన్నాయి, అతర్వశీర్షం తలగా, యజుర్వేదం చేతులుగా, ఋగ్వేదం కన్నులుగా ఉన్నాయి. అతడు కవిత్వాన్ని సృష్టించేవాడు, బోధనను ఇచ్చేవాడు, పదార్థాల అర్థాన్ని తెలిసినవాడు.

శేషరూపధరో ముఖ్యః శబ్దబ్రహ్మస్వరూపభాక్ । విచారవాఞ్శఙ్ఖధారీ సత్యవ్రతపరాయణః

అతడు శేషుని రూపాన్ని ధరించేవాడు, ముఖ్యుడైనవాడు, శబ్దబ్రహ్మ స్వరూపాన్ని కలవాడు. విచక్షణ కలవాడు, శంఖాన్ని పట్టుకున్నవాడు, సత్యవ్రతానికి పరాయణుడైనవాడు.

మహాతపా ఘోరతపాః సర్వదో భీమవిక్రమః । సర్వసమ్పత్కరో వ్యాపీ మేఘగమ్భీరనాదభృత్

అతడు గొప్ప తపస్సు చేసేవాడు, భయంకరమైన తపస్సు కలవాడు, అందరికీ దాత, భయంకరమైన పరాక్రమం కలవాడు. అన్ని సంపదలను ఇచ్చేవాడు, అన్నిచోట్ల వ్యాపించి ఉన్నవాడు, మేఘగర్జనలా గంభీరమైన స్వరం కలవాడు.

సమృద్ధో భూతిదో భోగీ వేశీ శఙ్కరవత్సలః । శమ్భుభక్తిరతో మోక్షదాతా భవదవానలః

సమృద్ధిగా ఉండేవాడు, భూతాలను ప్రసాదించేవాడు, భోగాలను అనుభవించేవాడు, అలంకారంగా ఉండేవాడు, శంకరునిపై అపారమైన ప్రేమ కలవాడు, శంభువుని భక్తిలో నిమగ్నుడై ఉండేవాడు, మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు, భవసముద్రాన్ని కాల్చే అగ్నిలా ఉండేవాడు.

సత్యస్తపా ధ్యేయమూర్తిః కర్మమూర్తిర్మహాంస్తథా । సమష్టివ్యష్టిరూపశ్చ పఞ్చకోశపరాఙ్ముఖః

సత్యస్వరూపుడు, తపస్సు చేసేవాడు, ధ్యానించదగిన రూపం, కార్యస్వరూపుడు, మహోన్నతుడు, సమష్టి రూపంగా కూడా, వ్యక్తిగత రూపంగా కూడా ఉన్నవాడు, ఐదు కోశాలను దాటి ఉన్నవాడు.

తేజోనిధిర్జగన్మూర్తిశ్చరాచరవపుర్ధరః । ప్రాణదో జ్ఞానమూర్తిశ్చ నాదమూర్తియుతోఽక్షరః

ప్రకాశానికి నిలయమైనవాడు, జగత్తు అంతటినీ ఆవరించిన రూపం, చరాచరమైన దేహాలను ధరించినవాడు, ప్రాణాన్ని ప్రసాదించేవాడు, జ్ఞానస్వరూపుడు, నాదరూపంతో కూడినవాడు, నశించని వాడు.

భూతాద్యస్తైజసో భావో నిష్కలశ్చైవ నిర్మలః । కూటస్థశ్చేతనో రుద్రః క్షేత్రవిత్ పురుషో బుధః

భూతాలకూ ఆదిగా ఉన్నవాడు, తేజస్సుతో నిండినవాడు, భాగభేదం లేని వాడు, నిర్మలుడు, స్థిరంగా ఉండే వాడు, చైతన్యస్వరూపుడు, రుద్రుడు, క్షేత్రజ్ఞుడు, పురుషుడు, జ్ఞానవంతుడు.

అనాధారోఽప్యనాకారో ధాతా చ విశ్వతోముఖః । అప్రతర్క్యవపుః స్కన్దానుజో భానుర్మహాప్రభః

ఆధారం లేకపోయినా, జగత్తును నిలబెట్టేవాడు ఆయనే. రూపం లేకపోయినా, సృష్టికర్త ఆయనే. అన్ని దిశల్లోనూ దర్శించేవాడు. ఆయన రూపాన్ని మన బుద్ధితో ఊహించలేం. స్కందునికి తమ్ముడు, సూర్యునిలా ప్రకాశవంతుడు, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్నవాడు.

యజ్ఞహర్తా యజ్ఞకర్తా యజ్ఞానాం ఫలదాయకః । యజ్ఞగోప్తా యజ్ఞమయో దక్షయజ్ఞవినాశకృత్

యజ్ఞాన్ని స్వీకరించేవాడు, యజ్ఞాన్ని నిర్వహించేవాడు, యజ్ఞాలకు ఫలితాలు ఇచ్చేవాడు, యజ్ఞాన్ని కాపాడేవాడు, యజ్ఞస్వరూపుడు, దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడు.

వక్రతుణ్డో మహాకాయః కోటిసూర్యసమప్రభః । ఏకదంష్ట్రః కృష్ణపిఙ్గో వికటో ధూమ్రవర్ణకః

వంకర సొంకుతో ఉన్నవాడు, విస్తారమైన దేహం కలవాడు, కోట్లాది సూర్యుల్లా ప్రకాశించేవాడు, ఒక్క దంతం ఉన్నవాడు, నలుపు మరియు పింగళమైన కళ్లతో, భయంకరుడు, పొగరంగు వర్ణంతో ఉన్నవాడు.

టఙ్కధారీ జమ్బుకశ్చ నాయకః శూర్పకర్ణకః । సువర్ణగర్భః సుముఖః శ్రీకరః సర్వసిద్ధిదః

పరశు ధరించినవాడు, నక్కలా ఉండేవాడు, నాయకుడు, చెరుకు ఆకుల్లా చెవులు కలవాడు, బంగారు గర్భుడు, అందమైన ముఖంతో ఉన్నవాడు, శ్రీను ప్రసాదించేవాడు, అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించేవాడు.

సువర్ణవర్ణో హేమాఙ్గో మహాత్మా చన్దనచ్ఛవిః । స్వఙ్గః స్వక్షః ౮౦౦ శతానన్దో లోకవిల్లోకవిగ్రహః

సువర్ణవర్ణుడై, బంగారు వర్ణంతో మెరిసే అవయవాలు కలవాడై, మహాత్ముడై, గంధపు చెక్క వలె ప్రకాశిస్తూ, తన స్వంత అవయవాలతో, తన కన్నులతో, ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండే వాడై, లోకాల్లోని అన్నిటికీ రూపంగా ఉన్నవాడు.

ఇన్ద్రో జిష్ణుర్ధూమకేతుర్వహ్నిః పూజ్యో దవాన్తకః । పూర్ణానన్దః పరానన్దః పురాణపురుషోత్తమః

ఇంద్రుడై, విజేతగా, ధూమకేతువై, అగ్నివై, పూజించదగినవాడై, అరణ్యాగ్నిని నాశనం చేసే వాడై, సంపూర్ణ ఆనందంగా, పరమానందంగా, పురాతనమైన ఉత్తమ పురుషుడై ఉన్నవాడు.

కుమ్భభృత్ కలశీ కుబ్జో మీనమాంససుతర్పితః । రాశితారాగ్రహమయస్తిథిరూపో జగద్విభుః

కుంభాన్ని ధరించినవాడై, కలశంతో సంబంధమున్నవాడై, వంకర వెన్నెముక కలవాడై, చేప మాంసం నైవేద్యంతో సంతృప్తుడై, నక్షత్రాలు, తారలు, గ్రహాల సమాహారంగా, కాలరూపాన్ని ధరించి, జగత్తుకు అధిపతిగా ఉన్నవాడు.

ప్రతాపీ ప్రతిపత్ప్రేయాన్ ద్వితీయోఽద్వైతనిశ్చితః । త్రిరూపశ్చ తృతీయాగ్నిస్త్రయీరూపస్త్రయీతనుః

ప్రతాపశాలి, పాడ్యమి రోజున ప్రీతిపాత్రుడై, ద్వితీయుడై, అద్వైత సత్యంలో స్థిరుడై, మూడు రూపాలతో, మూడవ అగ్నిగా, త్రిరూపుడై, త్రిగుణ స్వరూపుడై ఉన్నవాడు.

చతుర్థీవల్లభో దేవో పారగః పఞ్చమీరవః । షడ్రసాస్వాదకోఽజాతః షష్ఠీ షష్టికవత్సరః

చవితి రోజున ప్రియమైన దేవుడు, పాపాలను దాటి పోయించేవాడు, పంచమి రోజున స్వరం వినిపించేవాడు, ఆరు రుచులను ఆస్వాదించేవాడు, జన్మించని వాడు, ఆరవవాడు, అరవై ఏళ్ళ సంవత్సరంగా ఉన్నవాడు.

సప్తార్ణవగతిః సారః సప్తమీశ్వర ఈహితః । అష్టమీనన్దనోఽనార్తో నవమీభక్తిభావితః

ఏడు నదుల ప్రవాహంలో సంచరించేవాడు, సారమైనవాడు, సప్తమి రోజున అధిపతి, అందరికీ ఆకాంక్షితుడు, అష్టమి రోజున ఆనందాన్ని పంచేవాడు, బాధలేనివాడు, నవమి రోజున భక్తుల ప్రేమతో పూజింపబడేవాడు.

దశదిక్పతిపూజ్యశ్చ దశమీ ద్రుహిణో ద్రుతః । ఏకాదశాత్మా గణపో ద్వాదశీయుగచర్చితః

పది దిక్కుల పాలకులు పూజించే వాడు, పదవవాడు, బ్రహ్మగా ఉన్నవాడు, వేగంగా కదిలేవాడు, పదకొండవదిగా ఆత్మగా ఉన్నవాడు, గణాధిపతి, పన్నెండు జంటల్లో ఆరాధించబడేవాడు.

త్రయోదశమనుస్తుత్యశ్చతుర్దశసురప్రియః । చతుర్దశేన్ద్రసంస్తుత్యః పూర్ణిమానన్దవిగ్రహః

పదమూడు అక్షరాలలో స్తుతించబడేవాడు, పద్నాలుగు లోకాల దేవతలకు ప్రియమైనవాడు, పద్నాలుగు ఇంద్రులచే స్తుతించబడేవాడు, పూర్ణిమ రోజున ఆనందరూపుడైనవాడు.

దర్శాదర్శో దర్శనశ్చ వానప్రస్థో మునీశ్వరః । మౌనీ మధురవాఙ్మూలం మూర్తిమాన్ మేఘవాహనః

అయన కొత్త చంద్రమాసం, పూర్ణచంద్రుడూ, దర్శనం, దర్శించేవాడు, అరణ్యంలో నివసించేవాడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడు, మౌనంగా ఉండేవాడు, మాట తీయగా ఉండేది, మాటలకు మూలమైనవాడు, స్వరూపుడూ, మేఘాన్ని వాహనంగా చేసుకునేవాడు.

మహాగజో జితక్రోధో జితశత్రుర్జయాశ్రయః । రౌద్రో రుద్రప్రియో రుక్మో రుద్రపుత్రోఽఘతాపనః

అతడు మహాగజం, కోపాన్ని జయించినవాడు, శత్రువులను ఓడించినవాడు, విజయానికి ఆశ్రయం, ఉగ్ర స్వభావం కలవాడు, రుద్రునికి ప్రియమైనవాడు, బంగారు వర్ణుడు, రుద్రుని కుమారుడు, పాపాలను నశింపజేసేవాడు.

భవప్రియో భవానీష్టో భారభృద్భూతభావనః । గాన్ధర్వకుశలోఽకుణ్ఠో వైకుణ్ఠో విష్ణుసేవితః

భవుడికి ప్రియమైనవాడు, భవానికి ఇష్టమైనవాడు, భారాన్ని మోయగలవాడు, భూతాలను సృష్టించేవాడు, గంధర్వ కళల్లో నిపుణుడు, ఎటువంటి ఆటంకాలు లేని వాడు, వైకుంఠుడు, విష్ణువు సేవించే వాడు.

వృత్రహా విఘ్నహా సీరః సమస్తదురితాపహః । మఞ్జులో మార్జనో మత్తో దుర్గాపుత్రో దురాలసః

వృత్రాసురుని సంహరించినవాడు, విఘ్నాలను తొలగించేవాడు, బలవంతుడు, అన్ని దురితాలను పోగొట్టేవాడు, ఆకర్షణీయుడు, పవిత్రతను కలిగించేవాడు, మత్తులో ఉన్నవాడు, దుర్గాదేవి కుమారుడు, ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా ఉండేవాడు.

అనన్తచిత్సుధాధారో వీరో వీర్యైకసాధకః । భాస్వన్ముకుటమాణిక్యః కూజత్కిఙ్కిణిజాలకః

అనంతమైన అమృతస్వరూపమైన చైతన్యాన్ని ప్రసరింపజేసేవాడు, వీరుడు, పరాక్రమాన్ని ఒక్కడే సాధించేవాడు. అతని తేజోమయమైన కిరీటంలో మణులు మెరిసిపోతుంటాయి, చుట్టూ చిన్న గంటలు మోగుతూ ఉంటాయి.

శుణ్డాధారీ తుణ్డచలః కుణ్డలీ ముణ్డమాలకః । పద్మాక్షః పద్మహస్తశ్చ ౯౦౦ పద్మనాభసమర్చితః

తనకు సొంపైన సొండ ఉంది, ఆ సొండ కదులుతూ ఉంటుంది, వంపుగా తిరిగినవాడు, ముండమాల ధరించినవాడు. అతని కన్నులు పద్మాలవంటివి, చేతిలో పద్మాన్ని పట్టుకున్నాడు, పద్మనాభుడు కూడా అతన్ని ఆరాధిస్తాడు.

ఉద్గీథో నరదన్తాఢ్యమాలాభూషణభూషితః । నారదో వారణో లోలశ్రవణః శూర్పకశ్రవాః

పాటలతో స్తుతించబడేవాడు, మానవ దంతాల మాల ధరించినవాడు, వివిధ అలంకారాలతో అలంకరించబడ్డవాడు. నారదుడు, ఏనుగు రూపుడు, చంచలమైన చెవులు కలవాడు, అతని చెవులు ఊదిన గడలవంటివి.

బృహదుల్లాసనాసాఢ్యవ్యాప్తత్రైలోక్యమణ్డలః । ఇలామణ్డలసమ్భ్రాన్తకృతానుగ్రహజీవకః

మహా ఆనందంగా కూర్చున్నవారికి సులభంగా లభించేవాడు, మూడు లోకాలను వ్యాపించి ఉన్నవాడు. భూమి లోకంలో మాయలో పడినవారికి అనుగ్రహాన్ని ఇచ్చి, వారికి జీవనశక్తిని ప్రసాదించేవాడు.

బృహత్కర్ణాఞ్చలోద్భూతవాయువీజితదిక్తటః । బృహదాస్యరవాక్రాన్తభీమబ్రహ్మాణ్డభాణ్డకః

తన విస్తారమైన చెవి చివరల నుంచి ఊదే గాలులు అన్ని దిశలను జయిస్తాయి; ఆయన గొప్ప నోటి గర్జనతో భయంకరమైన బ్రహ్మాండపు పొరను కూడా అధిగమిస్తాడు.