శ్రీగణేశసహస్రనామస్తోత్రమ్

బృహద్ధస్తధృతాశేషాయుధనిర్జితదానవః । స్ఫురత్సిన్దూరవదనః స్ఫురత్తేజోఽగ్నిలోచనః

తన బలమైన చేతులతో అన్ని ఆయుధాలను ధరించి రాక్షసులను జయిస్తాడు; ఆయన ముఖం సింధూరంతో ప్రకాశిస్తూ, కళ్ళు అగ్నిలా మెరుస్తుంటాయి.

ఉద్దీపితమణిస్ఫూర్జన్నూపురధ్వనినాదితః । చలత్తోయప్రవాహాఢ్యనదీజలకణాకులః

విజ్ఞానమైన రత్నాలతో అలంకరించిన నూపురాల మణిప్రభల శబ్దంతో ఆయన చుట్టూ ప్రతిధ్వనిస్తుంది; ప్రవహించే నీటి ధారలతో నదులు, వాటిలోని నీటి బిందువులతో ఆయన చుట్టూ నిండిపోతుంటాయి.

భ్రమత్కుఞ్జరసఙ్ఘాతవన్దితాఙ్ఘ్రిసరోరుహః । బ్రహ్మాచ్యుతమహారుద్రపురఃసరసురార్చితః

అలసటగా తిరిగే ఏనుగుల సమూహాలు పాదపద్మాలను పూజిస్తాయి. బ్రహ్మ, అచ్యుతుడు, మహారుద్రుడు, ఇతర ప్రధాన దేవతలు కూడా ఆయనను గౌరవంగా ఆరాధిస్తారు.

అశేషశేషప్రభృతివ్యాలజాలోపసేవితః । గూర్జత్పఞ్చాననారావప్రాప్తాకాశధరాతలః

శేషుడు సహా అన్ని రకాల పాములు ఆయన సేవలో ఉంటాయి. గర్జించే అయిదు తలల సింహాల ధ్వని పర్వత శిఖరాలను తాకుతుంది.

హాహాహూహూకృతాత్యుగ్రసురవిభ్రాన్తమానసః । పఞ్చాశద్వర్ణబీజాఢ్యమన్త్రమన్త్రితవిగ్రహః

హాహా, హూహూ అంటూ ఉగ్రంగా అరుస్తున్న దేవతల శబ్దాలతో ఆయన మనస్సు కొంత కలవరపడుతుంది. అయన రూపం యాభై అక్షర బీజమంత్రాలతో శక్తిని పొందింది.

వేదాన్తశాస్త్రపీయూషధారాప్లావితభూతలః । శఙ్ఖధ్వనిసమాక్రాన్తపాతాలాదినభస్తలః

వేదాంతశాస్త్రాల అమృతధారలు భూమిని నిండుగా ముంచుతాయి. శంఖనాదం పాతాళం నుంచి ఆకాశం వరకు అన్ని లోకాలను వ్యాపిస్తుంది.

చిన్తామణిర్మహామల్లో భల్లహస్తో బలిః కలిః । కృతత్రేతాయుగోల్లాసభాసమానజగత్త్రయః

ఆశలు నెరవేర్చే మణివంటి వాడు, గొప్ప మల్లయోధుడు, బలమైన కటారి చేత పట్టుకున్నవాడు, బలవంతుడు, విజయవంతుడు. కృతయుగం, త్రేతాయుగం కాలంలో ఉన్న ప్రకాశంతో మూడు లోకాల్లో వెలుగునిచ్చేవాడు.

ద్వాపరః పరలోకైకకర్మధ్వాన్తసుధాకరః । సుధాసిక్తవపుర్వ్యాప్తబ్రహ్మాణ్డాదికటాహకః

ద్వాపరయుగ స్వరూపుడై, పరలోకానికి ఏకైక అధిపతి, కర్మల అంధకారాన్ని తొలగించే చంద్రకాంతి లాంటి వాడు. అమృతంతో అభిషేకించబడిన శరీరంతో, బ్రహ్మాండం మొత్తం వ్యాపించి ఉన్నవాడు.

అకారాదిక్షకారాన్తవర్ణపఙ్క్తిసముజ్జ్వలః । అకారాకారప్రోద్గీతతారనాదనినాదితః

అ 'అ' నుండి 'క్ష' వరకు ఉన్న అక్షరాల వరుసతో ప్రకాశించే వాడు. 'అ' మరియు 'ఆ'తో మొదలయ్యే సంగీత స్వరాలతో నిండిపోయి, శ్రేష్ఠమైన నాదంతో ప్రతిధ్వనించే వాడు.

ఇకారేకారమన్త్రాఢ్యమాలాభ్రమణలాలసః । ఉకారోకారప్రోద్గారిఘోరనాగోపవీతకః

'ఇ' మరియు 'ఏ'తో మొదలయ్యే మంత్రమాలలతో ఆనందించే వాడు, వాటిని సంతోషంగా తిప్పే వాడు. 'ఉ' మరియు 'ఓ' ఉచ్చారణల నుండి ఉద్భవించి, భయంకరమైన పామును యజ్ఞోపవీతంగా ధరించినవాడు.

ఋవర్ణాఙ్కితౠకారపద్మద్వయసముజ్జ్వలః । లృకారయుతలౄకారశఙ్ఖపూర్ణదిగన్తరః

ఋ అక్షరం అలంకారంగా ధరించి, ఋఋ అక్షరాల వంటి రెండు పద్మాలతో ప్రకాశిస్తూ, లృ అక్షరంతో ఏకమై, లౄ అక్షరంలా శంఖధ్వని అన్ని దిక్కులను నింపుతాడు.

ఏకారైకారగిరిజాస్తనపానవిచక్షణః । ఓకారౌకారవిశ్వాదికృతసృష్టిక్రమాలసః

ఎ మరియు ఐ అక్షరాల రూపంలో గిరిజా పాలను పానంలో నిపుణుడై, ఓ మరియు ఔ అక్షరాలతో ప్రారంభమయ్యే సృష్టిక్రమంలో అలసత్వంగా ఉంటాడు.

అంఅఃవర్ణావలీవ్యాప్తపాదాదిశీర్షమణ్డలః । కర్ణతాలకృతాత్యుచ్చైర్వాయువీజితనిర్జరః

అం నుండి అః వరకు అక్షరాల వరుసతో ఆయన పాదాలు, శిరస్సు మొదలైన అవయవాలు వ్యాపించి ఉంటాయి. ఆయన చెవులు, నోటి తాళువు గాలి శక్తితో నిండిపోయి, దేవతలను మించి ఉన్నవాడు.

ఖగేశధ్వజరత్నాఙ్కకిరీటారుణపాదకః । గర్వితాశేషగన్ధర్వగీతతత్పరశ్రోత్రకః

పక్షిరాజు ధ్వజంతో, రత్నాల కిరీటంతో, అరుణవర్ణపు పాదాలతో ఉన్నవాడు. గర్వంతో ఉన్న గంధర్వులందరి పాటలను శ్రద్ధగా వినే చెవులు ఆయనకు ఉన్నాయి.

ఘనవాహనవాగీశపురఃసరసురార్చితః । ఙవర్ణామృతధారాఢ్యశోభమానైకదన్తకః

ఘనమైన మేఘంపై ప్రయాణించే వాగీశ్వర పురంలో దేవతలు, ఋషులు పూజించే వాడు. 'ఙ' అక్షర అమృతధారతో ప్రకాశిస్తూ, ఒక దంతంతో వెలిగే పరమేశ్వరుడు.

చన్ద్రకుఙ్కుమజమ్బాలలిప్తసున్దరవిగ్రహః । ఛత్రచామరరత్నాఢ్యముకుటాలఙ్కృతాననః

చందనంతో, కుంకుమతో, జంబాల ఫలం రంగుతో అలంకరించబడిన అందమైన రూపం ఆయనది. రత్నాల ముకుటంతో ముఖం శోభించగా, రాజసికమైన గొడుగు, చామరాలతో సేవించబడుతున్నాడు.

జటాబద్ధమహానర్ఘమణిపఙ్క్తివిరాజితః । ఝాఙ్కారిమధుపవ్రాతగాననాదనినాదితః

జటలు అమూల్యమైన రత్నాల వరుసలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. తేనెటీగల గుంపులు చుట్టూ తిరుగుతూ, వాటి మధురమైన గానం ప్రతిధ్వనిస్తూ ఆయనను కీర్తిస్తున్నాయి.

ఞవర్ణకృతసంహారదైత్యాసృక్పూర్ణముద్గరః । టఙ్కారుకఫలాస్వాదవేపితాశేషమూర్ధజః

'ఞ' అక్షర శక్తితో రాక్షసులను సంహరించి, వారి రక్తంతో తడిసిన గదను ధరించాడు. 'టం' అక్షర ఫలం రుచి చూసినప్పుడు ఆయన జటలు అన్నీ ఉల్లాసంతో నిక్కబొడుచుకుంటాయి.

ఠకారాఢ్యడకారాఙ్కఢకారానన్దతోషితః । ణవర్ణామృతపీయూషధారాధరసుధాధరః

ట, ఢ, డ, ఢ అనే అక్షరాలతో ఆనందపడే వాడు; తొమ్మిది పవిత్ర అక్షరాల అమృతధారను తనలో ఉంచినవాడు, ఆ అమృతాన్ని అందించే వాడు.

తామ్రసిన్దూరపుఞ్జాఢ్యలలాటఫలకచ్ఛవిః । థకారధనపఙ్క్త్యాఢ్యసన్తోషితద్విజవ్రజః

తామ్రవర్ణపు సింధూరపు కుంకుమతో额మధ్యము ప్రకాశించే వాడు; 'థ' అనే అక్షర సంపదతో ద్విజుల సమూహాన్ని సంతోషపరచే వాడు.

దయామయహృదమ్భోజధృతత్రైలోక్యమణ్డలః । ధనదాదిమహాయక్షసంసేవితపదామ్బుజః

దయతో నిండిన హృదయ కమలంలో మూడు లోకాలను ఉంచిన వాడు; ధనదుడు మొదలైన మహాయక్షులు ఆయన పాదకమలాలను సేవించే వారు.

నమితాశేషదేవౌఘకిరీటమణిరఞ్జితః । పరవర్గాపవర్గాదిమార్గచ్ఛేదనదక్షకః

వందించే అన్ని దేవతల కిరీటాలలోని మణులతో అలంకరించబడిన వాడు; పరలోక, అపవర్గ మార్గాలను తొలగించడంలో నిపుణుడు.

ఫణిచక్రసమాక్రాన్తగలమణ్డలమణ్డితః । బద్ధభ్రూయుగభీమోగ్రసన్తర్జితసురాసురః

సర్పాల ఫణాలు మెడ చుట్టూ హారంలా అలంకరించబడినవాడు, రెండు కనురెప్పలు బిగించి భయంకరంగా ఉన్నవాడు, దేవతలకైనా, రాక్షసులకైనా భయాన్ని కలిగించే వాడు.

భవానీహృదయానన్దవర్ధనైకనిశాకరః । మదిరాకలశస్ఫీతకరాలైకకరామ్బుజః

భవానీ హృదయానందాన్ని పెంచే ఒకే ఒక చంద్రుడవాడు, మదిరా పూరితమైన కలశాన్ని పట్టుకున్నట్టు ఉన్న వొక తామరచేతి కలిగినవాడు.

యజ్ఞాన్తరాయసఙ్ఘాతఘాతసజ్జీకృతాయుధః । రత్నాకరసుతాకాన్తకాన్తికీర్తివివర్ధనః

యజ్ఞానికి అడ్డుగా నిలిచే విఘ్నాలను నశింపజేయటానికి ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉన్నవాడు, సముద్ర కుమార్తె ప్రియుడి కాంతిని, కీర్తిని పెంచే వాడు.

లమ్బోదరమహాభీమవపుర్దీనీకృతాసురః । వరుణాదిదిగీశానరచితార్చనచర్చితః

పెద్ద పొట్టతో, మహా భయంకరమైన శరీరంతో రాక్షసులను దిగజార్చే వాడు, వరుణుడు మొదలైన దిక్పాలకులు అర్చన చేసి పూజించే వాడు.

శఙ్కరైకప్రియప్రేమనయనానన్దవర్ధనః । షోడశస్వరితాలాపగీతగానవిచక్షణః

శంకరుని ఒక్కరికి మాత్రమే ప్రియమైన ప్రేమతో చూపే చూపు ఆనందాన్ని పెంచుతుంది. పదహారు స్వరాలు, తాళాలతో కూడిన మధురమైన పాటలను పాడడంలో నిపుణుడు.

సమస్తదుర్గతిసరిన్నాథోత్తారణకోడుపః । హరాదిబ్రహ్మవైకుణ్ఠబ్రహ్మగీతాదిపాఠకః

ప్రతి దుర్గతి అనే నదిలో చిక్కుకున్న వారిని రక్షించే బలమైన పడవవంటి వాడు. హరుడు మొదలుకొని బ్రహ్మ, వైకుంఠాదులు పాడిన గీతాలను పారాయణం చేసే వాడు.

క్షమాపూరితహృత్పద్మసంరక్షితచరాచరః । తారాఙ్కమన్త్రవర్ణైకవిగ్రహోజ్జ్వలవిగ్రహః

క్షమతో నిండిన హృదయ కమలాన్ని కలిగి, చరాచర జంతువులను కాపాడే వాడు. తారామంత్రంలోని అక్షరాలతో మాత్రమే నిర్మితమైన ప్రకాశవంతమైన రూపాన్ని కలిగి ఉన్నవాడు.