శ్రీగణేశసహస్రనామస్తోత్రమ్

దర్శాదర్శో దర్శనశ్చ వానప్రస్థో మునీశ్వరః । మౌనీ మధురవాఙ్మూలం మూర్తిమాన్ మేఘవాహనః

అయన కొత్త చంద్రమాసం, పూర్ణచంద్రుడూ, దర్శనం, దర్శించేవాడు, అరణ్యంలో నివసించేవాడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడు, మౌనంగా ఉండేవాడు, మాట తీయగా ఉండేది, మాటలకు మూలమైనవాడు, స్వరూపుడూ, మేఘాన్ని వాహనంగా చేసుకునేవాడు.

మహాగజో జితక్రోధో జితశత్రుర్జయాశ్రయః । రౌద్రో రుద్రప్రియో రుక్మో రుద్రపుత్రోఽఘతాపనః

అతడు మహాగజం, కోపాన్ని జయించినవాడు, శత్రువులను ఓడించినవాడు, విజయానికి ఆశ్రయం, ఉగ్ర స్వభావం కలవాడు, రుద్రునికి ప్రియమైనవాడు, బంగారు వర్ణుడు, రుద్రుని కుమారుడు, పాపాలను నశింపజేసేవాడు.

భవప్రియో భవానీష్టో భారభృద్భూతభావనః । గాన్ధర్వకుశలోఽకుణ్ఠో వైకుణ్ఠో విష్ణుసేవితః

భవుడికి ప్రియమైనవాడు, భవానికి ఇష్టమైనవాడు, భారాన్ని మోయగలవాడు, భూతాలను సృష్టించేవాడు, గంధర్వ కళల్లో నిపుణుడు, ఎటువంటి ఆటంకాలు లేని వాడు, వైకుంఠుడు, విష్ణువు సేవించే వాడు.

వృత్రహా విఘ్నహా సీరః సమస్తదురితాపహః । మఞ్జులో మార్జనో మత్తో దుర్గాపుత్రో దురాలసః

వృత్రాసురుని సంహరించినవాడు, విఘ్నాలను తొలగించేవాడు, బలవంతుడు, అన్ని దురితాలను పోగొట్టేవాడు, ఆకర్షణీయుడు, పవిత్రతను కలిగించేవాడు, మత్తులో ఉన్నవాడు, దుర్గాదేవి కుమారుడు, ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా ఉండేవాడు.

అనన్తచిత్సుధాధారో వీరో వీర్యైకసాధకః । భాస్వన్ముకుటమాణిక్యః కూజత్కిఙ్కిణిజాలకః

అనంతమైన అమృతస్వరూపమైన చైతన్యాన్ని ప్రసరింపజేసేవాడు, వీరుడు, పరాక్రమాన్ని ఒక్కడే సాధించేవాడు. అతని తేజోమయమైన కిరీటంలో మణులు మెరిసిపోతుంటాయి, చుట్టూ చిన్న గంటలు మోగుతూ ఉంటాయి.

శుణ్డాధారీ తుణ్డచలః కుణ్డలీ ముణ్డమాలకః । పద్మాక్షః పద్మహస్తశ్చ ౯౦౦ పద్మనాభసమర్చితః

తనకు సొంపైన సొండ ఉంది, ఆ సొండ కదులుతూ ఉంటుంది, వంపుగా తిరిగినవాడు, ముండమాల ధరించినవాడు. అతని కన్నులు పద్మాలవంటివి, చేతిలో పద్మాన్ని పట్టుకున్నాడు, పద్మనాభుడు కూడా అతన్ని ఆరాధిస్తాడు.

ఉద్గీథో నరదన్తాఢ్యమాలాభూషణభూషితః । నారదో వారణో లోలశ్రవణః శూర్పకశ్రవాః

పాటలతో స్తుతించబడేవాడు, మానవ దంతాల మాల ధరించినవాడు, వివిధ అలంకారాలతో అలంకరించబడ్డవాడు. నారదుడు, ఏనుగు రూపుడు, చంచలమైన చెవులు కలవాడు, అతని చెవులు ఊదిన గడలవంటివి.

బృహదుల్లాసనాసాఢ్యవ్యాప్తత్రైలోక్యమణ్డలః । ఇలామణ్డలసమ్భ్రాన్తకృతానుగ్రహజీవకః

మహా ఆనందంగా కూర్చున్నవారికి సులభంగా లభించేవాడు, మూడు లోకాలను వ్యాపించి ఉన్నవాడు. భూమి లోకంలో మాయలో పడినవారికి అనుగ్రహాన్ని ఇచ్చి, వారికి జీవనశక్తిని ప్రసాదించేవాడు.

బృహత్కర్ణాఞ్చలోద్భూతవాయువీజితదిక్తటః । బృహదాస్యరవాక్రాన్తభీమబ్రహ్మాణ్డభాణ్డకః

తన విస్తారమైన చెవి చివరల నుంచి ఊదే గాలులు అన్ని దిశలను జయిస్తాయి; ఆయన గొప్ప నోటి గర్జనతో భయంకరమైన బ్రహ్మాండపు పొరను కూడా అధిగమిస్తాడు.

బృహత్పాదసమాక్రాన్తసప్తపాతాలవేపితః । బృహద్దన్తకృతాత్యుగ్రరణానన్దరసాలసః

తన విస్తారమైన పాదాలతో ఏడు పాతాళాలను తడుముతూ వాటిని కంపింపజేస్తాడు; ఆయన గొప్ప దంతాలతో భయంకరమైన యుద్ధంలో ఆనందాన్ని ఆస్వాదిస్తాడు.

బృహద్ధస్తధృతాశేషాయుధనిర్జితదానవః । స్ఫురత్సిన్దూరవదనః స్ఫురత్తేజోఽగ్నిలోచనః

తన బలమైన చేతులతో అన్ని ఆయుధాలను ధరించి రాక్షసులను జయిస్తాడు; ఆయన ముఖం సింధూరంతో ప్రకాశిస్తూ, కళ్ళు అగ్నిలా మెరుస్తుంటాయి.

ఉద్దీపితమణిస్ఫూర్జన్నూపురధ్వనినాదితః । చలత్తోయప్రవాహాఢ్యనదీజలకణాకులః

విజ్ఞానమైన రత్నాలతో అలంకరించిన నూపురాల మణిప్రభల శబ్దంతో ఆయన చుట్టూ ప్రతిధ్వనిస్తుంది; ప్రవహించే నీటి ధారలతో నదులు, వాటిలోని నీటి బిందువులతో ఆయన చుట్టూ నిండిపోతుంటాయి.

భ్రమత్కుఞ్జరసఙ్ఘాతవన్దితాఙ్ఘ్రిసరోరుహః । బ్రహ్మాచ్యుతమహారుద్రపురఃసరసురార్చితః

అలసటగా తిరిగే ఏనుగుల సమూహాలు పాదపద్మాలను పూజిస్తాయి. బ్రహ్మ, అచ్యుతుడు, మహారుద్రుడు, ఇతర ప్రధాన దేవతలు కూడా ఆయనను గౌరవంగా ఆరాధిస్తారు.

అశేషశేషప్రభృతివ్యాలజాలోపసేవితః । గూర్జత్పఞ్చాననారావప్రాప్తాకాశధరాతలః

శేషుడు సహా అన్ని రకాల పాములు ఆయన సేవలో ఉంటాయి. గర్జించే అయిదు తలల సింహాల ధ్వని పర్వత శిఖరాలను తాకుతుంది.

హాహాహూహూకృతాత్యుగ్రసురవిభ్రాన్తమానసః । పఞ్చాశద్వర్ణబీజాఢ్యమన్త్రమన్త్రితవిగ్రహః

హాహా, హూహూ అంటూ ఉగ్రంగా అరుస్తున్న దేవతల శబ్దాలతో ఆయన మనస్సు కొంత కలవరపడుతుంది. అయన రూపం యాభై అక్షర బీజమంత్రాలతో శక్తిని పొందింది.

వేదాన్తశాస్త్రపీయూషధారాప్లావితభూతలః । శఙ్ఖధ్వనిసమాక్రాన్తపాతాలాదినభస్తలః

వేదాంతశాస్త్రాల అమృతధారలు భూమిని నిండుగా ముంచుతాయి. శంఖనాదం పాతాళం నుంచి ఆకాశం వరకు అన్ని లోకాలను వ్యాపిస్తుంది.

చిన్తామణిర్మహామల్లో భల్లహస్తో బలిః కలిః । కృతత్రేతాయుగోల్లాసభాసమానజగత్త్రయః

ఆశలు నెరవేర్చే మణివంటి వాడు, గొప్ప మల్లయోధుడు, బలమైన కటారి చేత పట్టుకున్నవాడు, బలవంతుడు, విజయవంతుడు. కృతయుగం, త్రేతాయుగం కాలంలో ఉన్న ప్రకాశంతో మూడు లోకాల్లో వెలుగునిచ్చేవాడు.

ద్వాపరః పరలోకైకకర్మధ్వాన్తసుధాకరః । సుధాసిక్తవపుర్వ్యాప్తబ్రహ్మాణ్డాదికటాహకః

ద్వాపరయుగ స్వరూపుడై, పరలోకానికి ఏకైక అధిపతి, కర్మల అంధకారాన్ని తొలగించే చంద్రకాంతి లాంటి వాడు. అమృతంతో అభిషేకించబడిన శరీరంతో, బ్రహ్మాండం మొత్తం వ్యాపించి ఉన్నవాడు.

అకారాదిక్షకారాన్తవర్ణపఙ్క్తిసముజ్జ్వలః । అకారాకారప్రోద్గీతతారనాదనినాదితః

అ 'అ' నుండి 'క్ష' వరకు ఉన్న అక్షరాల వరుసతో ప్రకాశించే వాడు. 'అ' మరియు 'ఆ'తో మొదలయ్యే సంగీత స్వరాలతో నిండిపోయి, శ్రేష్ఠమైన నాదంతో ప్రతిధ్వనించే వాడు.

ఇకారేకారమన్త్రాఢ్యమాలాభ్రమణలాలసః । ఉకారోకారప్రోద్గారిఘోరనాగోపవీతకః

'ఇ' మరియు 'ఏ'తో మొదలయ్యే మంత్రమాలలతో ఆనందించే వాడు, వాటిని సంతోషంగా తిప్పే వాడు. 'ఉ' మరియు 'ఓ' ఉచ్చారణల నుండి ఉద్భవించి, భయంకరమైన పామును యజ్ఞోపవీతంగా ధరించినవాడు.

ఋవర్ణాఙ్కితౠకారపద్మద్వయసముజ్జ్వలః । లృకారయుతలౄకారశఙ్ఖపూర్ణదిగన్తరః

ఋ అక్షరం అలంకారంగా ధరించి, ఋఋ అక్షరాల వంటి రెండు పద్మాలతో ప్రకాశిస్తూ, లృ అక్షరంతో ఏకమై, లౄ అక్షరంలా శంఖధ్వని అన్ని దిక్కులను నింపుతాడు.

ఏకారైకారగిరిజాస్తనపానవిచక్షణః । ఓకారౌకారవిశ్వాదికృతసృష్టిక్రమాలసః

ఎ మరియు ఐ అక్షరాల రూపంలో గిరిజా పాలను పానంలో నిపుణుడై, ఓ మరియు ఔ అక్షరాలతో ప్రారంభమయ్యే సృష్టిక్రమంలో అలసత్వంగా ఉంటాడు.

అంఅఃవర్ణావలీవ్యాప్తపాదాదిశీర్షమణ్డలః । కర్ణతాలకృతాత్యుచ్చైర్వాయువీజితనిర్జరః

అం నుండి అః వరకు అక్షరాల వరుసతో ఆయన పాదాలు, శిరస్సు మొదలైన అవయవాలు వ్యాపించి ఉంటాయి. ఆయన చెవులు, నోటి తాళువు గాలి శక్తితో నిండిపోయి, దేవతలను మించి ఉన్నవాడు.

ఖగేశధ్వజరత్నాఙ్కకిరీటారుణపాదకః । గర్వితాశేషగన్ధర్వగీతతత్పరశ్రోత్రకః

పక్షిరాజు ధ్వజంతో, రత్నాల కిరీటంతో, అరుణవర్ణపు పాదాలతో ఉన్నవాడు. గర్వంతో ఉన్న గంధర్వులందరి పాటలను శ్రద్ధగా వినే చెవులు ఆయనకు ఉన్నాయి.

ఘనవాహనవాగీశపురఃసరసురార్చితః । ఙవర్ణామృతధారాఢ్యశోభమానైకదన్తకః

ఘనమైన మేఘంపై ప్రయాణించే వాగీశ్వర పురంలో దేవతలు, ఋషులు పూజించే వాడు. 'ఙ' అక్షర అమృతధారతో ప్రకాశిస్తూ, ఒక దంతంతో వెలిగే పరమేశ్వరుడు.

చన్ద్రకుఙ్కుమజమ్బాలలిప్తసున్దరవిగ్రహః । ఛత్రచామరరత్నాఢ్యముకుటాలఙ్కృతాననః

చందనంతో, కుంకుమతో, జంబాల ఫలం రంగుతో అలంకరించబడిన అందమైన రూపం ఆయనది. రత్నాల ముకుటంతో ముఖం శోభించగా, రాజసికమైన గొడుగు, చామరాలతో సేవించబడుతున్నాడు.

జటాబద్ధమహానర్ఘమణిపఙ్క్తివిరాజితః । ఝాఙ్కారిమధుపవ్రాతగాననాదనినాదితః

జటలు అమూల్యమైన రత్నాల వరుసలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. తేనెటీగల గుంపులు చుట్టూ తిరుగుతూ, వాటి మధురమైన గానం ప్రతిధ్వనిస్తూ ఆయనను కీర్తిస్తున్నాయి.

ఞవర్ణకృతసంహారదైత్యాసృక్పూర్ణముద్గరః । టఙ్కారుకఫలాస్వాదవేపితాశేషమూర్ధజః

'ఞ' అక్షర శక్తితో రాక్షసులను సంహరించి, వారి రక్తంతో తడిసిన గదను ధరించాడు. 'టం' అక్షర ఫలం రుచి చూసినప్పుడు ఆయన జటలు అన్నీ ఉల్లాసంతో నిక్కబొడుచుకుంటాయి.

ఠకారాఢ్యడకారాఙ్కఢకారానన్దతోషితః । ణవర్ణామృతపీయూషధారాధరసుధాధరః

ట, ఢ, డ, ఢ అనే అక్షరాలతో ఆనందపడే వాడు; తొమ్మిది పవిత్ర అక్షరాల అమృతధారను తనలో ఉంచినవాడు, ఆ అమృతాన్ని అందించే వాడు.