ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਦਰ੍ਸ਼ਾਦਰ੍ਸ਼ੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼੍ਚ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਮੌਨੀ ਮਧੁਰਵਾਙ੍ਮੂਲਂ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਮੇਘਵਾਹਨਃ

ਉਹ ਨਵੀਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰਤਾਜ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬੱਦਲ ਹੈ।

ਮਹਾਗਜੋ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਜਿਤਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਜਯਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਰੌਦ੍ਰੋ ਰੁਦ੍ਰਪ੍ਰਿਯੋ ਰੁਕ੍ਮੋ ਰੁਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰੋऽਘਤਾਪਨਃ

ਉਹ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਤ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਤਿੱਖਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਭਵਪ੍ਰਿਯੋ ਭਵਾਨੀष੍ਟੋ ਭਾਰਭृਦ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਕੁਸ਼ਲੋऽਕੁਣ੍ਠੋ ਵੈਕੁਣ੍ਠੋ ਵਿष੍ਣੁਸੇਵਿਤਃ

ਉਹ ਭਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਚਾਹਿਤਾ, ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਣ ਵਾਲਾ, ਗਾਂਧਰਵ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੈਕੁੰਠ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵृਤ੍ਰਹਾ ਵਿਘ੍ਨਹਾ ਸੀਰਃ ਸਮਸ੍ਤਦੁਰਿਤਾਪਹਃ । ਮਞ੍ਜੁਲੋ ਮਾਰ੍ਜਨੋ ਮਤ੍ਤੋ ਦੁਰ੍ਗਾਪੁਤ੍ਰੋ ਦੁਰਾਲਸਃ

ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਾਕਤਵਰ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਸਤ, ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ।

ਅਨਨ੍ਤਚਿਤ੍ਸੁਧਾਧਾਰੋ ਵੀਰੋ ਵੀਰ੍ਯੈਕਸਾਧਕਃ । ਭਾਸ੍ਵਨ੍ਮੁਕੁਟਮਾਣਿਕ੍ਯਃ ਕੂਜਤ੍ਕਿਙ੍ਕਿਣਿਜਾਲਕਃ

ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਧਾਰਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਉਸਦੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਤਾਜ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਛੋਟੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਣ੍ਡਾਧਾਰੀ ਤੁਣ੍ਡਚਲਃ ਕੁਣ੍ਡਲੀ ਮੁਣ੍ਡਮਾਲਕਃ । ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ੯੦੦ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸਮਰ੍ਚਿਤਃ

ਉਹ ਸੁੰਡ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸੁੰਡ ਹਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੰਮੜੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਦਮਨਾਭ ਨੇ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਨਰਦਨ੍ਤਾਢ੍ਯਮਾਲਾਭੂषਣਭੂषਿਤਃ । ਨਾਰਦੋ ਵਾਰਣੋ ਲੋਲਸ਼੍ਰਵਣਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਕਸ਼੍ਰਵਾਃ

ਉਹ ਭਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖੀ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਚਲਣੀ ਵਾਂਗ ਹਨ।

ਬृਹਦੁਲ੍ਲਾਸਨਾਸਾਢ੍ਯਵ੍ਯਾਪ੍ਤਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਣ੍ਡਲਃ । ਇਲਾਮਣ੍ਡਲਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਕृਤਾਨੁਗ੍ਰਹਜੀਵਕਃ

ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਯੋਗ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬृਹਤ੍ਕਰ੍ਣਾਞ੍ਚਲੋਦ੍ਭੂਤਵਾਯੁਵੀਜਿਤਦਿਕ੍ਤਟਃ । ਬृਹਦਾਸ੍ਯਰਵਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਭੀਮਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਭਾਣ੍ਡਕਃ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹਵਾ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਡਰਾਉਣਾ ਗੂੰਜ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬृਹਤ੍ਪਾਦਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸਪ੍ਤਪਾਤਾਲਵੇਪਿਤਃ । ਬृਹਦ੍ਦਨ੍ਤਕृਤਾਤ੍ਯੁਗ੍ਰਰਣਾਨਨ੍ਦਰਸਾਲਸਃ

ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬृਹਦ੍ਧਸ੍ਤਧृਤਾਸ਼ੇषਾਯੁਧਨਿਰ੍ਜਿਤਦਾਨਵਃ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਸਿਨ੍ਦੂਰਵਦਨਃ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਤੇਜੋऽਗ੍ਨਿਲੋਚਨਃ

ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੋਹੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਦ੍ਦੀਪਿਤਮਣਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਨ੍ਨੂਪੁਰਧ੍ਵਨਿਨਾਦਿਤਃ । ਚਲਤ੍ਤੋਯਪ੍ਰਵਾਹਾਢ੍ਯਨਦੀਜਲਕਣਾਕੁਲਃ

ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੰਗੀਨ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂਪੁਰਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਧਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭ੍ਰਮਤ੍ਕੁਞ੍ਜਰਸਙ੍ਘਾਤਵਨ੍ਦਿਤਾਙ੍ਘ੍ਰਿਸਰੋਰੁਹਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਚ੍ਯੁਤਮਹਾਰੁਦ੍ਰਪੁਰਃਸਰਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਃ

ਉਸਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਸ਼ੇषਸ਼ੇषਪ੍ਰਭृਤਿਵ੍ਯਾਲਜਾਲੋਪਸੇਵਿਤਃ । ਗੂਰ੍ਜਤ੍ਪਞ੍ਚਾਨਨਾਰਾਵਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਕਾਸ਼ਧਰਾਤਲਃ

ਉਸਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਪ, ਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਤ, ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪੰਜ-ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

ਹਾਹਾਹੂਹੂਕृਤਾਤ੍ਯੁਗ੍ਰਸੁਰਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਨਸਃ । ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਵਰ੍ਣਬੀਜਾਢ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਵਿਗ੍ਰਹਃ

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ 'ਹਾਹਾ' ਅਤੇ 'ਹੂਹੂ' ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪੰਜਾਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵੇਦਾਨ੍ਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪੀਯੂषਧਾਰਾਪ੍ਲਾਵਿਤਭੂਤਲਃ । ਸ਼ਙ੍ਖਧ੍ਵਨਿਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪਾਤਾਲਾਦਿਨਭਸ੍ਤਲਃ

ਵੈਦਾਂਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ।

ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਰ੍ਮਹਾਮਲ੍ਲੋ ਭਲ੍ਲਹਸ੍ਤੋ ਬਲਿਃ ਕਲਿਃ । ਕृਤਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੋਲ੍ਲਾਸਭਾਸਮਾਨਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਃ

ਉਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਤਨ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਪਹلوان ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਲਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਤ੍ਰੈਲੋਕੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਪਰਃ ਪਰਲੋਕੈਕਕਰ੍ਮਧ੍ਵਾਨ੍ਤਸੁਧਾਕਰਃ । ਸੁਧਾਸਿਕ੍ਤਵਪੁਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਦਿਕਟਾਹਕਃ

ਉਹ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਹੈ, ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਕਰਮ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਾਂਦਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।

ਅਕਾਰਾਦਿਕ੍ਸ਼ਕਾਰਾਨ੍ਤਵਰ੍ਣਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਃ । ਅਕਾਰਾਕਾਰਪ੍ਰੋਦ੍ਗੀਤਤਾਰਨਾਦਨਿਨਾਦਿਤਃ

ਉਹ 'ਅ' ਤੋਂ 'ਕ੍ਸ਼' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। 'ਅ' ਅਤੇ 'ਆ' ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤ ਹੈ।

ਇਕਾਰੇਕਾਰਮਨ੍ਤ੍ਰਾਢ੍ਯਮਾਲਾਭ੍ਰਮਣਲਾਲਸਃ । ਉਕਾਰੋਕਾਰਪ੍ਰੋਦ੍ਗਾਰਿਘੋਰਨਾਗੋਪਵੀਤਕਃ

ਉਹ 'ਇ' ਅਤੇ 'ਏ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। 'ਉ' ਅਤੇ 'ਓ' ਦੀ ਉਚਾਰਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਡਰਾਉਣੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਨੇਉ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ऋਵਰ੍ਣਾਙ੍ਕਿਤॠਕਾਰਪਦ੍ਮਦ੍ਵਯਸਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਃ । ਲृਕਾਰਯੁਤਲॄਕਾਰਸ਼ਙ੍ਖਪੂਰ੍ਣਦਿਗਨ੍ਤਰਃ

ਉਹ '੃' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੋ '੄' ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ; 'ਲ੃' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਲ੄' ਦੀ ਸੰਖ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਾਰੈਕਾਰਗਿਰਿਜਾਸ੍ਤਨਪਾਨਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਓਕਾਰੌਕਾਰਵਿਸ਼੍ਵਾਦਿਕृਤਸृष੍ਟਿਕ੍ਰਮਾਲਸਃ

ਉਹ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਸਤਨ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਹਚਾਣ 'ਏ' ਅਤੇ 'ਐ' ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; 'ਓ' ਅਤੇ 'ਔ' ਅੱਖਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਆਲਸੀ ਹੈ।

ਅਂਅਃਵਰ੍ਣਾਵਲੀਵ੍ਯਾਪ੍ਤਪਾਦਾਦਿਸ਼ੀਰ੍षਮਣ੍ਡਲਃ । ਕਰ੍ਣਤਾਲਕृਤਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰ੍ਵਾਯੁਵੀਜਿਤਨਿਰ੍ਜਰਃ

ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੈਰ 'ਅੰ' ਤੋਂ 'ਅਃ' ਤੱਕ ਦੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਜੀਭ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਖਗੇਸ਼ਧ੍ਵਜਰਤ੍ਨਾਙ੍ਕਕਿਰੀਟਾਰੁਣਪਾਦਕਃ । ਗਰ੍ਵਿਤਾਸ਼ੇषਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗੀਤਤਤ੍ਪਰਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਕਃ

ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਲਾਲ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਤਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਝੰਡਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਘਨਵਾਹਨਵਾਗੀਸ਼ਪੁਰਃਸਰਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਃ । ਙਵਰ੍ਣਾਮृਤਧਾਰਾਢ੍ਯਸ਼ੋਭਮਾਨੈਕਦਨ੍ਤਕਃ

ਉਹ ਵਧੀਆ ਬੋਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। 'ਙ' ਅੱਖਰ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਧਾਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਇੱਕ-ਦੰਤ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।

ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੁਙ੍ਕੁਮਜਮ੍ਬਾਲਲਿਪ੍ਤਸੁਨ੍ਦਰਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਛਤ੍ਰਚਾਮਰਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਮੁਕੁਟਾਲਙ੍ਕृਤਾਨਨਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨ, ਕੁੰਗੂ ਤੇ ਜੰਬਾਲਾ ਫਲ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਮੋੜ ਤੇ ਛਤਰੀ ਤੇ ਚਮਰ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਟਾਬਦ੍ਧਮਹਾਨਰ੍ਘਮਣਿਪਙ੍ਕ੍ਤਿਵਿਰਾਜਿਤਃ । ਝਾਙ੍ਕਾਰਿਮਧੁਪਵ੍ਰਾਤਗਾਨਨਾਦਨਿਨਾਦਿਤਃ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੰਕਾਰ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਜਦੀ ਹੈ।

ਞਵਰ੍ਣਕृਤਸਂਹਾਰਦੈਤ੍ਯਾਸृਕ੍ਪੂਰ੍ਣਮੁਦ੍ਗਰਃ । ਟਙ੍ਕਾਰੁਕਫਲਾਸ੍ਵਾਦਵੇਪਿਤਾਸ਼ੇषਮੂਰ੍ਧਜਃ

ਉਹ 'ਞ' ਅੱਖਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗਦਾ ਫੜਦੇ ਹਨ। 'ਟ' ਅੱਖਰ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਠਕਾਰਾਢ੍ਯਡਕਾਰਾਙ੍ਕਢਕਾਰਾਨਨ੍ਦਤੋषਿਤਃ । ਣਵਰ੍ਣਾਮृਤਪੀਯੂषਧਾਰਾਧਰਸੁਧਾਧਰਃ

ਉਹ ṭha, ḍha, ḍa, ḍha ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨੌਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਵਾਲੀ ਰਸ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੁਖ ਹੈ।