ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਗਣਪਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਗਣਪਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ 'ੜ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ 'ੜੀ' ਦੇ ਜੋੜੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਹ 'ਲੜ' ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, 'ਲੜੀ' ਦੀ ਸ਼ੰਖ-ਸੁਰਖੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ, ਜੋ 'ਏ' ਅਤੇ 'ਐ' ਅੱਖਰਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮਹਾਰਥੀ ਹੋ ਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਓ' ਤੇ 'ਔ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਅਤੇ ਅੰਗ 'ਅੰ' ਤੋਂ 'ਅਃ' ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਜੀਭ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਯੂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਸਿਰ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮੋੜਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਹੰਗਪਤੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਾਕਪੁਰੀ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਬੱਦਲ ਰੂਪ ਵਾਹਨ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ-ਦੰਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ 'ਙ' ਅੱਖਰ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਚੰਦਨ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਜੰਬਾਲਾ ਫਲ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰਤਨ ਮੁਕੁਟ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਛਤਰੀ ਤੇ ਚਾਮਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ। ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ 'ਞ' ਅੱਖਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। 'ਟੰਗ' ਅੱਖਰ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ 'ਠ', 'ਢ', 'ਡ', 'ਢ' ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੌ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਅਮਰਤਾ-ਧਾਰਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਾਮਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚੋਟੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 'ਥ' ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਦਵਿਜ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਲ-ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਯਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਰਸਤੇ ਕੱਟਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਫਣੀਆਂ ਵਰਗੀ ਮਾਲਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੌਂਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਕੱਲੇ ਚੰਦ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਲ-ਹੱਥ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਦਿਰਾ-ਭਰੇ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਫੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਾਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਟ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਹੀ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਸਵਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਨੌਕਾ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵੈਕੁੰਠ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਤੁਤੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਕਮਲ ਖ਼ਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਤਾਰਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅ' ਤੋਂ 'ਕ੍ਸ਼' ਤੱਕ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਓਮ, ਸ਼੍ਰੀੰ, ਵਿਨਾਇਕ; ਓਮ, ਹ੍ਰੀੰ, ਵਿਘਨ-ਨਾਥ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਉਹ ਹੇਰੰਬ ਹਨ, ਮੋਦਕਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ, ਵਕ੍ਰ-ਸੂੰਡ ਵਾਲੇ, ਵਿਧਿਸਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੈਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਗਿਆਨ-ਚਾਹਵਾਨ, ਮੰਤਰ-ਪਵਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਛੇ-ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਹਨ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਸੱਤਰ ਮਿਲੀਅਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਓਮ, ਸ਼੍ਰੀੰ, ਦ੍ਵੈਮਾਤੁਰ, ਸ਼ਿਵ; ਓਮ, ਹ੍ਰੀੰ, ਸ਼੍ਰੀੰ, ਕਲੀੰ, ਗ੍ਲੌਂ, ਗੰ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ, ਹੇ ਮਹਾਗਣਪਤੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ, ਪ੍ਰਮ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਸਾਧਨ, ਉਪਾਸਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰ-ਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਯੋਗ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਪੂਜਾ, ਨਾ ਹੋਮ, ਨਾ ਮুদ্রਾ, ਨਾ ਜਪ—ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਥੀ ਤਿੱਥੀ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ, ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰੇ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਚੰਦੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਪੱਤਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਮੰਗਲਮਈ ਨਾਮ ਲਿਖੇ। ਚੌਦਵੀ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਇਸਨੂੰ ਸਿਰ ਜਾਂ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸਤਰੀ ਖੱਬੇ ਬਾਂਹ ਤੇ, ਪੁਰਖ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅਚਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਔਰਤ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅੱਗੇ, ਨੰਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਪਾਸਕ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਿੱਧਾ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਧਨ, ਸੁਖ, ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ, ਆਯੁ, ਅਤੇ ਦੌਲਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹੇ। ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਸਭ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।