ଶ୍ରୀଗଣେଶସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ବୃହଦ୍ଧସ୍ତଧୃତାଶେଷାଯୁଧନିର୍ଜିତଦାନଵଃ । ସ୍ଫୁରତ୍ସିନ୍ଦୂରଵଦନଃ ସ୍ଫୁରତ୍ତେଜୋଽଗ୍ନିଲୋଚନଃ

ତାଙ୍କର ବଡ଼ ହାତରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଜିତିନେଇଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଶିନ୍ଦୂରରେ ଚମକେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

ଉଦ୍ଦୀପିତମଣିସ୍ଫୂର୍ଜନ୍ନୂପୁରଧ୍ଵନିନାଦିତଃ । ଚଲତ୍ତୋଯପ୍ରଵାହାଢ୍ଯନଦୀଜଲକଣାକୁଲଃ

ତାଙ୍କର ପାଦରେ ତୁଳି ମଣିର ଝଙ୍କାର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଉଠେ; ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଚଳିତ ଜଳଧାରା ଭରିଥିବା ନଦୀ ଏବଂ ଅନେକ ଜଳବିନ୍ଦୁ ରହିଛି।

ଭ୍ରମତ୍କୁଞ୍ଜରସଙ୍ଘାତଵନ୍ଦିତାଙ୍ଘ୍ରିସରୋରୁହଃ । ବ୍ରହ୍ମାଚ୍ଯୁତମହାରୁଦ୍ରପୁରଃସରସୁରାର୍ଚିତଃ

ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଘୁରୁଥିବା ହାତୀମାନେ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି, ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ମହାରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପୂଜନ୍ତି।

ଅଶେଷଶେଷପ୍ରଭୃତିଵ୍ଯାଲଜାଲୋପସେଵିତଃ । ଗୂର୍ଜତ୍ପଞ୍ଚାନନାରାଵପ୍ରାପ୍ତାକାଶଧରାତଲଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସର୍ପ, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି; ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସିଂହମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଯାଏ।

ହାହାହୂହୂକୃତାତ୍ଯୁଗ୍ରସୁରଵିଭ୍ରାନ୍ତମାନସଃ । ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଵର୍ଣବୀଜାଢ୍ଯମନ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରିତଵିଗ୍ରହଃ

ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର 'ହାହା' ଓ 'ହୂହୂ' ଧ୍ୱନିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ; ପଞ୍ଚାଶଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବୀଜମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଅଛି।

ଵେଦାନ୍ତଶାସ୍ତ୍ରପୀଯୂଷଧାରାପ୍ଲାଵିତଭୂତଲଃ । ଶଙ୍ଖଧ୍ଵନିସମାକ୍ରାନ୍ତପାତାଲାଦିନଭସ୍ତଲଃ

ବେଦାନ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅମୃତ ଧାରାରେ ପୃଥିବୀ ଭିଜିଯାଏ; ଶଂଖର ଶବ୍ଦ ତଳପାତାଳରୁ ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଇଛି।

ଚିନ୍ତାମଣିର୍ମହାମଲ୍ଲୋ ଭଲ୍ଲହସ୍ତୋ ବଲିଃ କଲିଃ । କୃତତ୍ରେତାଯୁଗୋଲ୍ଲାସଭାସମାନଜଗତ୍ତ୍ରଯଃ

ଓଁ ଚିନ୍ତାମଣି ସ୍ୱରୂପ, ବଡ଼ ଯୋଧା, ହାତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟୀ; କୃତ ଓ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵାପରଃ ପରଲୋକୈକକର୍ମଧ୍ଵାନ୍ତସୁଧାକରଃ । ସୁଧାସିକ୍ତଵପୁର୍ଵ୍ଯାପ୍ତବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଦିକଟାହକଃ

ସେ ଦ୍ୱାପର, ପରଲୋକର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, କର୍ମର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଦେହ ଅମୃତରେ ଭିଜିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।

ଅକାରାଦିକ୍ଷକାରାନ୍ତଵର୍ଣପଙ୍କ୍ତିସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଃ । ଅକାରାକାରପ୍ରୋଦ୍ଗୀତତାରନାଦନିନାଦିତଃ

ଅକାରରୁ କ୍ଷକାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ତିନି; ଅକାର ଓ ଆକାର ର ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚରିତ ସଙ୍ଗୀତ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛନ୍ତି।

ଇକାରେକାରମନ୍ତ୍ରାଢ୍ଯମାଲାଭ୍ରମଣଲାଲସଃ । ଉକାରୋକାରପ୍ରୋଦ୍ଗାରିଘୋରନାଗୋପଵୀତକଃ

ଇକାର ଓ ଏକାର ମନ୍ତ୍ରମାଳାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାହାକୁ ଘୁରାଇ ଖେଳନ୍ତି; ଉକାର ଓ ଓକାର ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ଭୟଙ୍କର ନାଗକୁ ଉପବୀତ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।

ଋଵର୍ଣାଙ୍କିତୠକାରପଦ୍ମଦ୍ଵଯସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଃ । ଲୃକାରଯୁତଲୄକାରଶଙ୍ଖପୂର୍ଣଦିଗନ୍ତରଃ

ଓଁ ର ଅକ୍ଷରରେ ଶୋଭିତ, ଦୁଇଟି ରୃ ଅକ୍ଷର ଯେମିତି ପଦ୍ମ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ବଢାଏ; ଲୃ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଲୃ ଅକ୍ଷରର ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପୂରଣ କରେ।

ଏକାରୈକାରଗିରିଜାସ୍ତନପାନଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଓକାରୌକାରଵିଶ୍ଵାଦିକୃତସୃଷ୍ଟିକ୍ରମାଲସଃ

ଏ ଏବଂ ଐ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଗିରିଜାଙ୍କ ଷଣ୍ଢା ଦୁଧ ପାନ କରିବାରେ ନିପୁଣ, ଓ ଏବଂ ଔ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ସୃଷ୍ଟିର କ୍ରମରେ ଆଲସ୍ୟ ଭାବରେ ରହନ୍ତି।

ଅଂଅଃଵର୍ଣାଵଲୀଵ୍ଯାପ୍ତପାଦାଦିଶୀର୍ଷମଣ୍ଡଲଃ । କର୍ଣତାଲକୃତାତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଵାଯୁଵୀଜିତନିର୍ଜରଃ

ଅଂ ଠାରୁ ଅଃ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷରମାଳା ତାଙ୍କର ପାଦ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ଭରି ରହିଛି; ତାଙ୍କର କାନ ଓ ତାଳୁରେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ରହିଥିବାରୁ ସେ ଦେବମାନେଠାରୁ ଉପରେ।

ଖଗେଶଧ୍ଵଜରତ୍ନାଙ୍କକିରୀଟାରୁଣପାଦକଃ । ଗର୍ଵିତାଶେଷଗନ୍ଧର୍ଵଗୀତତତ୍ପରଶ୍ରୋତ୍ରକଃ

ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କ ପତାକା, ମଣିର ଅଳଙ୍କାର ଥିବା ମୁକୁଟ ଓ ରକ୍ତିମ ପାଦ ତାଙ୍କର; ସମସ୍ତ ଗର୍ବିତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁ ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ତାହାରେ ତାଙ୍କର କାନ ସଦା ଲାଗି ରହିଥାଏ।

ଘନଵାହନଵାଗୀଶପୁରଃସରସୁରାର୍ଚିତଃ । ଙଵର୍ଣାମୃତଧାରାଢ୍ଯଶୋଭମାନୈକଦନ୍ତକଃ

ଘନମେଘ ଭଳି ଭାରୀ ରଥରେ ବସି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠି ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେଠି ଏକଦନ୍ତ ଭଗବାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ‘ଙ’ ଅକ୍ଷରର ଅମୃତ ଧାରାରେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଅପାର ଭାବେ ଜଗମଗାଉଛି।

ଚନ୍ଦ୍ରକୁଙ୍କୁମଜମ୍ବାଲଲିପ୍ତସୁନ୍ଦରଵିଗ୍ରହଃ । ଛତ୍ରଚାମରରତ୍ନାଢ୍ଯମୁକୁଟାଲଙ୍କୃତାନନଃ

ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଜମ୍ବାଳ ଫଳର ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଶୋଭିତ। ରତ୍ନର ମୁକୁଟ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛି, ରାଜସିକ ଛତା ଓ ଚାମର ତାଙ୍କୁ ଶୁଭା ଦେଉଛି।

ଜଟାବଦ୍ଧମହାନର୍ଘମଣିପଙ୍କ୍ତିଵିରାଜିତଃ । ଝାଙ୍କାରିମଧୁପଵ୍ରାତଗାନନାଦନିନାଦିତଃ

ତାଙ୍କର ଜଟା ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଶୋଭିତ। ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦଳର ମଧୁର ଗୁଞ୍ଜନ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛି, ସେ ଶବ୍ଦରେ ପରିବେଶ ମଧୁରିମାରେ ଭରିଯାଉଛି।

ଞଵର୍ଣକୃତସଂହାରଦୈତ୍ଯାସୃକ୍ପୂର୍ଣମୁଦ୍ଗରଃ । ଟଙ୍କାରୁକଫଲାସ୍ଵାଦଵେପିତାଶେଷମୂର୍ଧଜଃ

‘ଞ’ ଅକ୍ଷରର ଶକ୍ତିରେ ଦାନବମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଗଦା ଦେମନ୍ତା ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଛି। ‘ଟଙ୍’ ଅକ୍ଷରର ଫଳର ସ୍ୱାଦ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କେଶ ଉତ୍ସାହରେ ଉଠିଯାଏ।

ଠକାରାଢ୍ଯଡକାରାଙ୍କଢକାରାନନ୍ଦତୋଷିତଃ । ଣଵର୍ଣାମୃତପୀଯୂଷଧାରାଧରସୁଧାଧରଃ

ଠ, ଢ, ଡ, ଢ ଏହି ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକରେ ଯିଏ ପ୍ରସନ୍ନ, ନବଟି ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷରର ଅମୃତ ଧାରାକୁ ଧରିଥିବା ଏବଂ ତାହାର ମଧୁରତାକୁ ଦେଇଥିବା ନୀଳମଣି ଭଳି ଅମୃତ ଧାରାର ଆଧାର ହେଉଛନ୍ତି।

ତାମ୍ରସିନ୍ଦୂରପୁଞ୍ଜାଢ୍ଯଲଲାଟଫଲକଚ୍ଛଵିଃ । ଥକାରଧନପଙ୍କ୍ତ୍ଯାଢ୍ଯସନ୍ତୋଷିତଦ୍ଵିଜଵ୍ରଜଃ

ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ସିନ୍ଧୂରର ରଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କର କପାଳ ଚମକୁଛି; 'ଥ' ଅକ୍ଷରର ସମୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଦଯାମଯହୃଦମ୍ଭୋଜଧୃତତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଣ୍ଡଲଃ । ଧନଦାଦିମହାଯକ୍ଷସଂସେଵିତପଦାମ୍ବୁଜଃ

ଦୟାର ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କମଳରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ଧରି ରଖିଛନ୍ତି; କୁବେର ଭଳି ଧନଦାୟକ ମହାୟକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କର ପଦକମଳକୁ ସେବନ କରନ୍ତି।

ନମିତାଶେଷଦେଵୌଘକିରୀଟମଣିରଞ୍ଜିତଃ । ପରଵର୍ଗାପଵର୍ଗାଦିମାର୍ଗଚ୍ଛେଦନଦକ୍ଷକଃ

ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡର ମଣିର ଆଭାରେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ମିଳିଛି; ସେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଗତିର ପଥକୁ ବନ୍ଦ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ।

ଫଣିଚକ୍ରସମାକ୍ରାନ୍ତଗଲମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତଃ । ବଦ୍ଧଭ୍ରୂଯୁଗଭୀମୋଗ୍ରସନ୍ତର୍ଜିତସୁରାସୁରଃ

ସାପର ଫଣା ଭଳି ଗଳାକୁ ଘେରିଥିବା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଭୂଞ୍ଜି ଭୂଞ୍ଜି ଭୂକୁଟି ଚାଳି, ସେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରନ୍ତି।

ଭଵାନୀହୃଦଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନୈକନିଶାକରଃ । ମଦିରାକଲଶସ୍ଫୀତକରାଲୈକକରାମ୍ବୁଜଃ

ଭବାନୀଙ୍କ ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଏକମାତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା, ତାଙ୍କର ଏକ ହସ୍ତପଦମ ମଦର ପାତ୍ର ଧରିଥିବା ପରି ଫୁଲିଯାଇଛି।

ଯଜ୍ଞାନ୍ତରାଯସଙ୍ଘାତଘାତସଜ୍ଜୀକୃତାଯୁଧଃ । ରତ୍ନାକରସୁତାକାନ୍ତକାନ୍ତିକୀର୍ତିଵିଵର୍ଧନଃ

ଯଜ୍ଞରେ ବାଧା ଦେଉଥିବା ସମସ୍ତ ଅବରୋଧକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ସସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ତେଜ ଓ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।

ଲମ୍ବୋଦରମହାଭୀମଵପୁର୍ଦୀନୀକୃତାସୁରଃ । ଵରୁଣାଦିଦିଗୀଶାନରଚିତାର୍ଚନଚର୍ଚିତଃ

ବଡ଼ ପେଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଥିବା, ସେ ଦାନବମାନେକୁ ନମ୍ର କରିଦିଅନ୍ତି; ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗ୍ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଶଙ୍କରୈକପ୍ରିଯପ୍ରେମନଯନାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ । ଷୋଡଶସ୍ଵରିତାଲାପଗୀତଗାନଵିଚକ୍ଷଣଃ

ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରେମମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଖୁସି ବଢାଏ, ଏବଂ ଷୋଳ ଟି ସ୍ୱର ଓ ତାଳରେ ଗୀତ ଗାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ।

ସମସ୍ତଦୁର୍ଗତିସରିନ୍ନାଥୋତ୍ତାରଣକୋଡୁପଃ । ହରାଦିବ୍ରହ୍ମଵୈକୁଣ୍ଠବ୍ରହ୍ମଗୀତାଦିପାଠକଃ

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତିର ନଦୀରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୌକା ଭଳି, ଏବଂ ହରା, ବ୍ରହ୍ମା, ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୀତ ପାଠ କରନ୍ତି।

କ୍ଷମାପୂରିତହୃତ୍ପଦ୍ମସଂରକ୍ଷିତଚରାଚରଃ । ତାରାଙ୍କମନ୍ତ୍ରଵର୍ଣୈକଵିଗ୍ରହୋଜ୍ଜ୍ଵଲଵିଗ୍ରହଃ

ଯିଏଙ୍କ ହୃଦୟର କମଳ କ୍ଷମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଜୀବକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦେହ ତାରା ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।