ଶ୍ରୀଗଣେଶସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ମହିମା ଅନୁଗୁଣ ଶ୍ରୁତି ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବେଦର ଉତ୍ସ, ବେଦର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ ବେଦ୍ୟ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ; ସେ ଜ୍ଞାନର ଦାତା, ବେଦର ସାର, ବେଦମୟ ଓ ବେଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଜନ। ବେଦର ଶବ୍ଦରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ବୀର, ଉତ୍ତମ, ବେଦ ଓ ଆଗମର ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟର ଜ୍ଞାତା, ସ୍ୱର୍ଗର ଅଧିକାରୀ, ଧର୍ମିକ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ସତ୍ ଅସତ୍ ଦୁହିଁର ମିଶ୍ର ରୂପ। ସେ ରୋଗରହିତ, ନିରାକାର, ଭୟହୀନ, ଚିରଅବିନାଶୀ ଆକୃତିର ଧାରକ, ଶତ୍ରୁହୀନ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ସଦୃଶ। ମଙ୍ଗଳଦାତା, ଶିବପୁତ୍ର, ଶୁଭ, ଆନନ୍ଦବୃଦ୍ଧିକ, ଶୁଦ୍ଧ, ଧଳା, ଶତମୁଖୀ, ଆକର୍ଷକ ଓ ମୋଦକ ପ୍ରିୟ। ଦେବାଦିଦେବ, ଆଲୋକର ଉତ୍ସ, ଦୃଢ, ତେଜୋମୟ, ପ୍ରଭୁ, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭା, ଶୁଦ୍ଧତାରେ ନିଷ୍ଠ। ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଋଷିମାନେ ପୂଜିତ, ବୀର, ଶରତ୍ପଦ୍ମ ଧାରୀ, ଶିଶୁସ୍ୱଭାବୀ, ମୟୂରାସନ ପ୍ରିୟ, ଶୀତଳ, ଶିବପ୍ରିୟ। ଶୁଭ, ଅନାଦି, ନିତ୍ୟ, ସଂହାରକ, ନୃତ୍ୟପ୍ରିୟ, ଭୟହୀନ, ଖେଳାଳୁ, ଲୀଳାମୃତରେ ଆନନ୍ଦିତ, ମନୋହର, ମାୟାର ଉତ୍ସ ଓ ମାୟା ନିଜେ। ଭ୍ରମଣକାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶନି, ଭୂମିର ଆନନ୍ଦ, ଜାଗୃତ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ପୃଥିବୀର ନାଥ ଓ ଶକ୍ତିଧାରୀ। ସେ ଆତ୍ମା, ପ୍ରାଣଦାତା, ଜୟୀ, ସ୍ତୁତିୟ, ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ନମସ୍କାରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜିନମାର୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ, ଜୈନମାର୍ଗ ତ୍ୟାଗୀ। ସେ ଗୌରୀପୁତ୍ର, ଉପାଧ୍ୟାୟ ସ୍ୱର, ଶୁଭାଙ୍ଗ, ହସ୍ତୀପୂଜିତ, ପରମପଦ, ପରମଧାମ, ପରମାତ୍ମା, କବି, ମଙ୍ଗଳ ରାଶିରେ ଜନ୍ମ। ସେ ରାହୁ, ଦାନବମୁଣ୍ଡ ହନ୍ତା, କେତୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭିତ, ଗ୍ରହପତି, ଗ୍ରାହକ, ଗ୍ରାହ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିର ଉତ୍ସ। ସେ ବର୍ଷାମେଘ ସଦୃଶ, ସ୍ଥୂଳ, ରକ୍ଷକ, ବିଶାଳବକ୍ଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜୟୀ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ଅରଣ୍ୟପତି, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, କାମଦେବ ସମ। ସେ ଧର୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର, ପରମାତ୍ମା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତି, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଖଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଦେହ, କ୍ରୋଧ ଓ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣକାରୀ। ସେ ଯୁଗାତ୍ମା, ଯୋଗଧାରକ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ, ଯୋଗକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦାତାପ୍ରିୟ, ଗୋପାଳକ, ଵଜ୍ରପଞ୍ଜର ଦେହଧାରୀ। ସେ ମଣିଭଦ୍ର, ମଣିମୟ, ପୂଜ୍ୟ, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ ଆଶ୍ରୟ, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ, ମନୋହର, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଯୋଗ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ। ସେ ଋଷି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତପସ୍ୱୀ, ଧନୀ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତପୋମୟ, ତପସ୍ୱରୂପ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତପସ୍ଵୀଧନ। ସେ ତେଜସ୍ୱୀ, ମୋକ୍ଷଦାତା, କ୍ରୋଧୀ, ପ୍ରସନ୍ନ, ଶୂଳଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ତୀବ୍ରତେଜ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, କମଣ୍ଡଳୁଧାରୀ, ନିର୍ମଳ। ସେ ରତିମୟ, କର୍ମନିଷ୍ଠ, କାଳ, ବରାହ, ଚାରିଦିଗକୁ ଗଞ୍ଜିବା ଧ୍ୱନି, ଭ୍ରମଣକାରୀ, ବଂଶଧରା ପୂଜିତ, ମୂଢ଼ତା ନାଶକ, ଜଡ଼ ହନ୍ତା। ସେ ଜଲନ୍ଧର, ଲୋକବାସୀ, ହାସ୍ୟସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ହବି, ହବିଧାରୀ, ଅଗ୍ନିନୟନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବାହୁଧାରୀ। ସେ ସୁମେରୁ, ହିମାବତ୍, ପୂରୋହିତ, ହରପୁତ୍ର, ହଳଧାରୀ, ହଳପ୍ରିୟ, ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ, ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ମନ ତୃପ୍ତିକାରୀ। ଶୋଷଣକାରୀ, ଦୁଃଖହର, ତୀବ୍ର, କଠୋର, ଦୃଢ଼ ଆକୃତି, କୁବଡ଼, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧ୍ୟାନୀ, ଧ୍ୟାନଗମ୍ୟ, ପ୍ରଜ୍ଞାନିଧି, ଦୟାର ଧାମ। ସେ ଅତି ଦୂର, ଶାନ୍ତିକାରୀ, ଦିବ୍ୟ ଲୋକବାସୀ, ଦାତା, ରକ୍ଷକ, ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ବିକାର, ପାରମାର୍ଥିକ, ବେଦଗ୍ୟ, ସାଧ୍ୟ, ଅଜୟ, ଜଟାଧାରୀ, ଅଜର। ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ଜଗତ୍ସାର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ଅନାଦି, କମଳନୟନ। ସେ ତେଜସ୍ୱୀ, ମୋକ୍ଷଦାତା, ପରାମର୍ଶଦାତା, ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରର ଆଶ୍ରୟ, ପଞ୍ଚଭୂତ ସ୍ୱରୂପ, ପଞ୍ଚବାଣଧାରୀ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ। ସେ ପଞ୍ଚମ, ଶେଷ, ପ୍ରଥମ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚୂଡ଼ାଶିରୋଭୂଷିତ, ବଂକମୁଡ଼, କଠୋରମନ, କଣ୍ଠଭୂଷିତ, ଶୁଭଚେତନ। ସେ ଅସ୍ଥିରମନ, ବିସ୍ତୃତନାସା, ମାସ, ପକ୍ଷ, ଋତୁ ରୂପଧାରୀ, ନିରନ୍ତର, ଶୀଘ୍ରଗାମୀ, ଧର୍ମିକ, ଶିଳ୍ପୀ, ଦେବମାନେ ପ୍ରିୟ, ଅଗ୍ନିସଦୃଶ। ସେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଗିଲିଛନ୍ତି, ଲୋକର ମଲିନତା ଅନ୍ୟଥା କରିବାରେ ଏକମାତ୍ର, ସମୁଦ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗଦାତା, ସୁନୟନ, ଆନନ୍ଦିତ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପୂଜିତ। ସେ ସତୀପତି, ସମରସ, ସନକ, ସରଳ, ଦେବ, ଦେବମାନେ ପ୍ରିୟ, ଧନପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଧନୀମାନେ ପୂଜିତ। ସେ ଧନଦାତା, ଧନପତି, ଧନୀମାନେ ଧନଦାତା, ରାଜା, କମଳନୟନ, ସ୍ମୃତିଦାତା, କୃତ୍ତିକାବସ୍ତ୍ରଧାରୀ। ସେ ଅଶ୍ୱିନୀମାନେ, ଅଶ୍ୱମୁଖୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ଭରଣୀ, ଭରଣୀପ୍ରିୟ, କୃତ୍ତିକାସନସ୍ଥ, କୋଳା, ରୋହି, ରୋହଣାର ଚପ୍ପଳଧାରୀ। ସେ ରିଭୁମାନେ ପୂଜିତ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ରୋହିଣୀ ମୋହନକାରୀ, ଅମୃତ, ମୃଗରାଜ, ମୃଗଶିର, ବସନ୍ତ, ମଧୁରସ୍ୱର। ସେ ଅର୍ଦ୍ରମୁଖ, ମହାବୁଦ୍ଧି, ବଳବାନ୍ ନାଗମାନେ ଶୋଭିତ, ଭୂକୁଟିଚଳନରେ ଧନ ଦାତା, ତୀବ୍ରଭୂକୁଟି, ନିରନ୍ତର ସୃଷ୍ଟିକାରୀ। ସେ ପୁନି ଦେବ, ପୁନି ଜୟୀ, ପୁନି ଜୀବ, ପୁନି ଧନରାଶି, ଟିଟିଭି, ଅନ୍ଧକାରଧ୍ୱଜ, ଅନ୍ଧକାରଗାମୀମାନେ ନାଶକ। ସେ ତିଷ୍ୟ, ତୁଳାଧାରୀ, ଅଭିମାନ ନିବାରକ, ବିୟୋଗ, ଅସଙ୍ଗ, ମୃଗପତି, ମାନସମ୍ମାନଦାତା, ମାଧବସମ୍ବନ୍ଧୀ, ମାଘାସମ୍ବନ୍ଧୀ, ମଧୁରଭାଷୀ, ମଘବତ୍ସମ। ସେ ଶୁଦ୍ଧ, ମଘାପ୍ରିୟ, ମେଘ, ବୃହତ୍ଶିର, ବଳବାହୁ, ପୂର୍ବଫାଲ୍ଗୁନୀସଂଯୁକ୍ତ, ବହୁଳ, କ୍ଷୀଣ, ଉତ୍ତରଫାଲ୍ଗୁନୀସଂଯୁକ୍ତ। ସେ ଫେନିଳ, ବ୍ରହ୍ମଦାତା, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ, ସପ୍ତସୂତ୍ରର ଆଶ୍ରୟ, ହସ୍ତ ହାତୀସୂଣ୍ଡ ସଦୃଶ, ଚାରିହାତ, ଗଜମୁଖୀ, ହଳାୟୁଧ। ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ପଦପୂଜିତ, ନିଜରେ ଆନନ୍ଦିତ, ବିଶାଳ ଆକୃତି, ବିଶାଖା, ମୟୂରପୂଜିତ, ମୟୂରଧ୍ୱଜ ଭାଇ। ସେ ଅଣୁସମ, ଶକ୍ତିମାନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଧୂଳିପୁତ୍ର, ପୁରୁଷ, ଅନୁରାଧାପ୍ରିୟ, ପୂଜ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧିମାନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଦ୍ଧହାସ୍ୟ।