ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଣେଶ ଚରିତ୍ରରେ, ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ-ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ସେ 'ଋ' ଅକ୍ଷରରେ ଶୋଭିତ, ଦୁଇଟି ମନୋହର ପଦ୍ମ ନିମ୍ନ 'ୃ' ଅକ୍ଷରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ 'ଲୃ' ଅକ୍ଷର ସହିତ ଏକତ୍ରିତ । ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ 'ଲୄ' ଅକ୍ଷରର ଶଂଖ ନିବିଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଛନ୍ତି । ଗିରିଜାଙ୍କ ଅମୃତ ଦୁଧ, ଯାହାକୁ 'ଏ' ଓ 'ଐ' ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି, ସେ ତାହା ପାନ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ । ସୃଷ୍ଟିର ମହାକ୍ରମାବଳୀ, ଯାହା 'ଓ' ଓ 'ଔ' ଅକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ, ସେ ତାହାରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଅବିରତ ଚିତ୍ତରେ ବ୍ୟସ୍ତ । ସେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ 'ଂ' ଠାରୁ 'ଃ' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷରମାଳା ଭରିଦେଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କାନ ଓ ଜିହ୍ୱା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ । ତାଙ୍କର ପାଦ ରକ୍ତିମ, ମୁଣ୍ଡରେ ମଣିମାଳା ମୁକୁଟ ଶୋଭା ପାଉଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତାକା ଗରୁଡ଼ର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛି । ସମସ୍ତ ଗର୍ବିତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କାନ ସେଥିରେ ସଦା ମନୋନିବେଶିତ । ଶବ୍ଦମୟ ନଗରରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଏକଦନ୍ତ ଦେହ 'ଙ' ଅକ୍ଷରର ଅମୃତ ଧାରାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ସେ ଚନ୍ଦନ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଜମ୍ବାଳା ଫଳର ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ମୁହଁରେ ମଣିମାଳା ମୁକୁଟ ଏବଂ ରାଜଛତ୍ର, ଚାମର ଦ୍ୱାରା ସେବିତ । ତାଙ୍କର ଜଟା ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଝୁଣ୍କାର ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛି । ତାଙ୍କର ହସ୍ତରେ ଦାନବ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଗଦା ଅଛି, ଏବଂ 'ଟଙ୍' ଅକ୍ଷରର ଫଳ ଚାଖିବା ସହିତ ତାଙ୍କର ଲୋମ ଉଠିଯାଏ । 'ଠ', 'ଢ', 'ଡ', 'ଢ' ଅକ୍ଷରରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ, ନବଅକ୍ଷର ଅମୃତ ଧାରାର ଧାରକ ଓ ନିର୍ମାତା । ତାଙ୍କର କପାଳ ତାମ୍ର କୁଙ୍କୁମର ଅଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଓ 'ଥ' ଅକ୍ଷରର ଧନରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ହର୍ଷିତ । ତିନି ଲୋକକୁ ଦୟାମୟ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ କୁବେର ଆଦି ମହାୟକ୍ଷମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ଚରଣମୁକୁଟ ମଣିରେ ଅଳଙ୍କୃତ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ମାର୍ଗକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ । ସେ ସର୍ପ ଫଣା ମାଳାରେ ଗ୍ରୀବା ଅଳଙ୍କୃତ, ଭୟଙ୍କର ଭୃକୁଟି ଦେଖି ଦେବ ଓ ଦାନବ ଭୟଭୀତ । ଭବାନୀଙ୍କ ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଥିବା ଏକମାତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର, ଏକ ମହାପଦ୍ମ ହସ୍ତରେ ମଦିରାପାତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି ଫୁଲିଯାଇଛି । ସେ ଯଜ୍ଞର ବିଘ୍ନ ସମୂହ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟା ପତିଙ୍କର କୀର୍ତି ଓ ତେଜସ୍ବିତା ବଢ଼ାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦେହ ଓ ମହାପେଟ ଦାନବମାନେକୁ ଦମନ କରେ, ବରୁଣ ଓ ଦିଗ୍ପତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ପ୍ରେମମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଶିବଙ୍କୁ ଖୁସି କରେ, ତିନି ସୋଳ ସ୍ୱର ଓ ତାଳରେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ । ସେ ଦୁଃଖସମୁଦ୍ରରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୌକା, ହର, ବ୍ରହ୍ମା, ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ପଦ୍ମ କ୍ଷମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଚର ଅଚର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦିପ୍ତିମୟ ଦେହ ସମସ୍ତ ତାରା ମନ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷରର ଗଠିତ । ତାଙ୍କର ଦେହ ଅକ୍ଷର 'ଅ' ଠାରୁ 'କ୍ଷ' ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, "ଓଁ ଶ୍ରୀଂ ବିନାୟକ", "ଓଁ ହ୍ରୀଂ ବିଘ୍ନନାୟକ", ଗଣନାୟକ । ସେ ହେରମ୍ବ, ମୋଦକ ପ୍ରିୟ, ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଧିସ୍ମୃତି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଉପନିଷଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ମନ୍ତ୍ରଶୁଦ୍ଧ ଓ ଷଡଅକ୍ଷରୀ । ଗଣେଶ, ଵରଦାତା, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତ ମହାମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ସେ ଗଙ୍ଗାସୁତ, ଗଣମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜିତ, "ଓଁ, ଶ୍ରୀଂ, ଦ୍ୱୈମାତୁର, ଶିବ", "ଓଁ, ହ୍ରୀଂ, ଶ୍ରୀଂ, କ୍ଲିଂ, ଗ୍ଲୌଁ, ଗଂ" ଇତ୍ୟାଦି ମହାଗଣପତି ଦେବ । ଏହି ତୁମ ଶ୍ରୀମହାଗଣପତିଙ୍କ ଶହସ୍ରନାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ, ସମସ୍ତ ତନ୍ତ୍ରରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଓ ଗୁହ୍ୟ । ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ଧନାଗାର, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ନାଶକ, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଗଠିତ, ରାଶି ଓ ରଙ୍ଗର ଅନୁକ୍ରମରେ ଅଳଙ୍କୃତ । ଏହି ଶହସ୍ରନାମ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ସାର, ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ, ସାଧକମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଗଣେଶ ତତ୍ତ୍ୱର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହସ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଧନ । ଏହା ଜଗତରେ କାମ୍ୟ ଫଳ ଦାନ କରେ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଏହା ସାଧ୍ୟ ଓ ବିଜୟକର । ପୂଜା, ହୋମ, ମୁଦ୍ରା, ଜପ ଛଡ଼ା, କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଅଣିମା ଆଦି ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ । ଚତୁର୍ଥୀ ରାତି ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତାରେ ଏହି ଶହସ୍ରନାମ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ବିଳ୍ୱପତ୍ର ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକରେ ଲେଖିବା ଓ ଧାରଣ କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଦ୍ୱିପ୍ରହରେ, ପୁରୁଷ ଡାହାଣ ହାତରେ, ନାରୀ ବାମ ହାତରେ ଏହା ବାନ୍ଧିଲେ ଶକ୍ତି ମିଳେ । ସେ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଅଚଳ କରିପାରେ, ଶିବଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିପାରେ, ତିନି ଲୋକ ଅଧୀନ କରିପାରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିପାରେ । ଦେବତାମାନେକୁ ଦୂର କରି, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବଶ କରିପାରେ; ବନ୍ଧ୍ୟା ନାରୀ ପୁତ୍ର ପାଉଛନ୍ତି, ଧନହୀନ ଧନୀ ହୁଅନ୍ତି । ଯିଏ ଏହି ଶହସ୍ରନାମ ତିନିଥର ରାତିରେ ଗଣେଶ ଓ ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ନଗ୍ନ ଓ ଶକ୍ତିସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପାଠ କରେ, ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ କରି ଶେଷରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଗଣେଶଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଥାଏ । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସମ୍ପଦ, ଜୀବନ, ଧନ, ସ୍ତ୍ରୀ ସଦା ରହିଥାଏ; ଯୁଦ୍ଧ, ରାଜଭୟ, ଜୁଆ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଏହି ଶହସ୍ରନାମ ପାଠ କଲେ ସେ ସବୁଠାରେ ବିଜୟ ପାଉଛନ୍ତି ।