ଶ୍ରୀଗଣେଶସହସ୍ରନାମସ୍ତୋତ୍ରମ୍

ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅକଳ୍ପନୀୟ ରୂପର ଅଧିକାରୀ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଚନ୍ଦନର ଗନ୍ଧରେ ସୁଗନ୍ଧିତ, ଶୋଭାମୟ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ରୂପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ସେ ମହାମାୟାବୀ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାରେ ସମର୍ଥ । ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ କ୍ରୋଧପୂର୍ଣ୍ଣ, ଲାଭ ଓ ଲାଭ ପ୍ରଦାନରେ ଆନନ୍ଦିତ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ସୁନ୍ଦରଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କ ନାଶକ । ତାଙ୍କୁ ନୂପୁର ଏବଂ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସମୃଦ୍ଧି ଦାତା, ପୁରୁଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଦୀପ୍ତିମାନ । ସେ ଚିନ୍ତାଶୀଳୀ, ଦୋଷ ହରଣକାରୀ, ସୁନ୍ଦର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା, ବିବେକଶୀଳ ଓ ବିଜୟର ନାଥ । ସେ କେବେ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ, କେବେ ଜାଗ୍ରତ, କିନ୍ତୁ ସଦା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ଅବିଚଳିତ । ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଟୁଟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, କେବେ କେବେ କ୍ରୁର ଭାବରେ କାଟି ଦେଇଥିବା, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରିଥିବା, ଅଦୃଶ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ କରିଥିବା ଏବଂ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ଏକ ଅଭିନେତା । ସେ ନୃତ୍ୟର ଆସ୍ୱାଦକ, ନୃତ୍ୟ ପ୍ରେମୀ, ସ୍ୱର ଅତିରିକ୍ତ ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଗୁଣର ଧାରକ । ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆଧାର, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନାଶକ, ନମ୍ର ମୁହଁ ଓ ଦକ୍ଷ ନୃତ୍ୟକାର । ସେ କ୍ରୁର, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ସବୁଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଆକର୍ଷକ ଓ କଳାର ଧାରକ । ସେ କରୁଣାର ମୂର୍ତ୍ତି, କୁଟିଲ, ପାରିବାରିକ ପରମ୍ପରା ପାଳନକାରୀ ଏବଂ ବଂଶର ନାଥ । ସେ ସେନାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋପରି, ନାଶକ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମନୋହର ମୁହଁ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ରେଭତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସାର ତତ୍ତ୍ୱ । ସେ ମହା କାଳ, ମହାଦନ୍ତ, ମହା ସର୍ପଙ୍କ ଭୟ ହରଣକାରୀ, ମଦ ମୂର୍ତ୍ତି, କାଳାଗ୍ନି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର । ସେ ଧଳା ମୁଁହ, ଧଳା ମାଳା, ଧଳା ଦାନ୍ତ, ଧଳା କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅନ୍ଧକାର ଭାବରେ ତଥା ଭୈରବଙ୍କର ନାଥ, ଶୁଭ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଧନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନକାରୀ । ସେ ଭର୍ଗଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଭାଗ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ଭାଗ୍ୟଦାତା, ଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିବା, ମଙ୍ଗଳକର, ଶୁଦ୍ଧ, ଶାନ୍ତ, ଉତ୍ତମ, ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଶଚୀଙ୍କ ନାଥ । ସେ ବେଦମୂଳ, ବେଦକର୍ତ୍ତା, ବେଦରେ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ, ନିତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନଦାତା, ବେଦସାର, ବୈଦିକ ଏବଂ ବେଦ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା । ସେ ବେଦଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିବା, ବୀର, ଉତ୍ତମ, ବେଦ ଓ ଆଗମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ, ସ୍ୱର୍ଗଧାରୀ, ଧର୍ମଶୀଳ, ଦୟାଳୁ, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ମିଶ୍ର ଶରୀରୀ । ସେ ନିରୋଗ, ନିରାକାର, ନିର୍ଭୟ, ନିତ୍ୟ ରୂପଧାରୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଶତ୍ରୁ ରହିତ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି । ସେ ମଙ୍ଗଳଦାତା, ଶିବସୁତ, ଶୁଭ, ଆନନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ଧଳା, ଶତମୁଖୀ, ଆକର୍ଷକ ଏବଂ ମୋଦକ ଭୋଜନରେ ଆନନ୍ଦିତ । ସେ ଦେବାଦିଦେବ, ତେଜସ୍ୱୀ, ଅଚଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ନାଥ, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା, ଶୁଦ୍ଧ ମନ, ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ବୀର, ଶରତ୍ କମଳ ଧାରଣକାରୀ, ଶିଶୁ ସ୍ୱଭାବ, ମୟୂରାସନ ପ୍ରିୟ, ଶୀତଳ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ । ସେ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଅନାଦି, ନିତ୍ୟ, ସଂହାରକ, ନୃତ୍ୟପ୍ରେମୀ, ନିର୍ଭୟ, ଲୀଳାମୟ, ଲୀଳାମୃତରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଚାପଳ, ମାୟାର ଉତ୍ସ ଓ ମାୟା ନିଜେ । ସେ ଭ୍ରମଣକାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶନି, ପୃଥିବୀର ଆନନ୍ଦ, ଜାଗ୍ରତ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ସେବିତ, ପୃଥିବୀର ନାଥ ଏବଂ ଶକ୍ତିଧାରୀ । ସେ ପ୍ରାଣ, ଜୀବନଦାତା, ବିଜୟୀ, ପୂଜ୍ୟ, ଗୌରବ ଦେୟ, ନମସ୍କାର କରିଥିବାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜିନମାର୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଜୈନମାର୍ଗ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା । ସେ ଗୌରୀପୁତ୍ର, ଗୁରୁସ୍ୱର, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ, ହସ୍ତୀମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ପରମପଦ, ପରମାଶ୍ରୟ, ପରମାତ୍ମା, କବି ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ତାରାରେ ଜନ୍ମ । ସେ ରାହୁ, ଦାନବ ମୁଣ୍ଡ ନାଶକ, କେତୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ, ଗ୍ରହପତି, ଗ୍ରାହକ, ଗ୍ରାହ୍ୟ, ପ୍ରଥମ, ଗଭୀର ଧ୍ୱନିର ଉତ୍ସ । ସେ ବର୍ଷାମେଘ ସଦୃଶ, ସ୍ଥୂଳ, ରକ୍ଷକ, ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଜୟୀ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ଅରଣ୍ୟ ନାଥ, ଅରଣ୍ୟ ନିବାସୀ ଏବଂ କାମଦେବ ସମାନ । ସେ ଧର୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ, ପୂତ, ପରମାତ୍ମା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଖଣ୍ଡ ସମାନ ରୂପଧାରୀ, କ୍ରୋଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରକ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗର ଆତ୍ମା, ଯୋଗଧାରକ, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ଯଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞପ୍ରିୟ, ଯୋଗର ଆଧାର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦାନପ୍ରିୟ, ପଶୁପାଳକ, ବଜ୍ରପଞ୍ଜର ଶରୀରୀ । ସେ ମଣିଭଦ୍ର, ମଣିମୟ, ପୂଜ୍ୟ, ମୀନଧ୍ୱଜର ଆଶ୍ରୟ, ମୀନଧ୍ୱଜ ସ୍ୱୟଂ, ଆକର୍ଷକ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଯୋଗ ବୃଦ୍ଧିକାରୀ । ସେ ଦର୍ଶା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତପସ୍ବୀ, ଧନଧାରୀ, ତପସ୍ବୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତପସ୍ଵରୂପ, ତପୋମୟ, ଦିନକର, ତପସ୍ବଳି । ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୋକ୍ଷଦାତା, କ୍ରୋଧୀ, ପ୍ରସନ୍ନ, ଶୂଳଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, କ୍ରୁରକିରଣ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, କମଣ୍ଡଳୁଧାରୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ । ସେ ରତିମୟ, କ୍ରିୟାଶୀଳ, କାଳ ସ୍ୱୟଂ, ବରାହ, ଚାରିଦିଗରେ ଧ୍ୱନି କରିଥିବା, ଭ୍ରମଣଶୀଳ, ବଂଶପରମ୍ପରାରେ ପୂଜ୍ୟ, ମୂଢତା ନାଶକ, ଜଡତା ନାଶକ । ସେ ଜଳନ୍ଧର, ଲୋକବାସୀ, ହାସ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ହୋମ, ହବିର୍ଯୁକ୍ତ, ଅଗ୍ନିନେତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବାହୁ । ସେ ସୁମେରୁ, ହିମାବାନ୍, ପୁରୋହିତ, ହରପୁତ୍ର, ଲଙ୍ଗଳଧାରୀ, ଲଙ୍ଗଳପ୍ରିୟ, ଶାନ୍ତ ହୃଦୟ, ପ୍ରିୟଙ୍କ ହୃଦୟ ପୋଷକ । ସେ ଶୋଷକ, କ୍ଲେଶ ହରଣକାରୀ, କ୍ରୁର, କଠୋର ଫଳ, କୁଞ୍ଚିତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧ୍ୟାନ କରାଯାଉଥିବା, ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ, କରୁଣାର ଖଜାନା । ସେ ସର୍ବାଧିକ ଦୂରସ୍ଥ, ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ, ଦିବ୍ୟ ଆକାଶରେ ବସିଥିବା, ଦାତା, ରକ୍ଷକ, ଶୁଦ୍ଧ, ନିଷ୍ପକ୍ଷ, ଅତୀତ, ବେଦଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ସାଧ୍ୟ, ଅଜୟ, ଜଟାଧାରୀ, ଅଜର । ସେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ, ଶତ୍ରୁ ଜୟୀ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବ୍ୟାପି, ଜଗତ୍ ସାର, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ଅନାଦି, ପଦ୍ମନେତ୍ର । ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୋକ୍ଷଦାତା, ଉପଦେଷ୍ଟା, ଅନେକ ମନ୍ତ୍ରର ଆଶ୍ରୟ, ପଞ୍ଚଭୂତ ତତ୍ତ୍ୱସ୍ୱରୂପ, ପଞ୍ଚବାଣଧାରୀ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ।