श्रीगणेशसहस्रनामस्तोत्रम्

शातातपः शातकुम्भः शतञ्ज्योतिः शतम्भिषक् । पूर्वाभाद्रपदो भद्रश्चोत्तराभाद्रपादितः

तो ताप दूर करणारा आहे, सोन्यासारखा तेजस्वी आहे, शंभर किरणांनी उजळणारा आहे, शंभरांना आरोग्य देणारा आहे. तो पूर्वाभाद्रपदाचा अधिपती आहे, शुभ आहे आणि उत्तराभाद्रपदाचा स्वामी आहे.

रेणुकातनयो रामो रेवतीरमणो रमी । अश्वियुक् कार्तिकेयेष्टो मार्गशीर्षो मृगोत्तमः

तो रेणुकेचा मुलगा आहे, राम आहे, रेवतीचा प्रियकर आहे, आनंद देणारा आहे. घोड्यांनी युक्त आहे, कार्तिकेयाने पूजिला गेलेला आहे, मार्गशीर्षाचा अधिपती आहे आणि हरिणांमध्ये श्रेष्ठ आहे.

पुष्यशौर्यः फाल्गुनात्मा वसन्तश्चित्रको मधुः । राज्यदोऽभिजिदात्मीयस्तारेशस्तारकद्युतिः

तो पुष्याचा वीर आहे, फाल्गुनाचा आत्मा आहे, वसंत ऋतू आहे, चित्राने शोभलेला आहे, मधासारखा गोड आहे. तो राज्य देणारा आहे, अभिजितचा स्वरूप आहे, तारांचा स्वामी आहे आणि तारांप्रमाणे तेजस्वी आहे.

प्रतीतः प्रोज्झितः प्रीतः परमः पारमो हितः । परहा पञ्चभूः पञ्चवायुः पूज्यः परं महः

तो प्रसिद्ध आहे, शुद्ध आहे, सर्वांना प्रिय आहे, सर्वश्रेष्ठ आहे, अत्युच्च आहे, हित करणारा आहे. तो दुसऱ्यांचा नाश करणारा आहे, पाच महाभूतांचा बनलेला आहे, पाच प्रकारच्या वायूंचा आहे, पूजनीय आहे आणि परम तेज आहे.

पुराणागमविद् योग्यो महिषो रासभोऽग्रगः । ग्राहो मेषो वृषो मन्दो मन्मथो मिथुनार्चितः

तो प्राचीन ग्रंथ आणि आगम जाणणारा आहे, महिषासारखा, गाढवासारखा, पुढे जाणारा, ग्राहासारखा, मेंढ्यासारखा, वृषभासारखा, शांत, कामदेवासारखा, आणि जोडप्यांनी पूजिला जाणारा आहे.

कल्कभृत् कटको दीनो मर्कटः कर्कटो घृणी । कुक्कुटो वनजो हंसः परहंसः शृगालकः

तो कल्कि धारण करणारा, कडा घालणारा, दुःखी, माकडासारखा, कोळंब्यासारखा, दयाळू, कोंबड्यासारखा, जंगलात जन्मलेला, हंस, परमहंस, आणि कोल्ह्यासारखा आहे.

सिंहः सिंहासनो मूषो मोह्यो मूषकवाहनः ६०० । पुत्रदो नरकत्राता कन्याप्रीतः कुलोद्वहः

तो सिंह आहे, सिंहासनावर बसलेला आहे, उंदीर आहे, मोह करणारा आहे, उंदीरावर बसणारा आहे, पुत्र देणारा आहे, नरकातून वाचवणारा आहे, कन्यांना प्रिय आहे, आणि कुटुंबाचा मान वाढवणारा आहे.

अतुल्यरूपो बलदस्तुलाभृत् तुल्यसाक्षिकः । अलिचापधरो धन्वी कच्छपो मकरो मणिः

त्याची रूपे कुणाशीही तुलना करता येणार नाहीत, तो बळ देणारा आहे, तुळा धारण करणारा आहे, न्यायी साक्षीदार आहे, न ताणलेला धनुष्य घेणारा आहे, धनुर्धारी आहे, कासव आहे, मकर आहे, आणि तो रत्न आहे.

स्थिरः प्रभुर्महाकर्मी महाभोगी महायशाः । वसुमूर्तिधरो व्यग्रोऽसुरहारी यमान्तकः

स्थिर, सर्वश्रेष्ठ, मोठी कृत्ये करणारा, मोठ्या सुखांचा उपभोग घेणारा, मोठ्या कीर्तीचा, संपत्तीचे मूर्तिमंत रूप धारण करणारा, अतिशय चपळ, असुरांचा संहार करणारा आणि यमाचा पराभव करणारा.

देवाग्रणीर्गणाध्यक्षो ह्यम्बुजालो महामतिः । अङ्गदी कुण्डली भक्तिप्रियो भक्तविवर्धनः

देवतांमध्ये अग्रगण्य, गणांचा प्रमुख, कमळासारख्या डोळ्यांचा, उत्तम बुद्धीचा, हातात कड्या घालणारा, कानात कुंडले घालणारा, भक्तीला आवडणारा आणि भक्ती वाढवणारा.

गाणपत्यप्रदो मायी वेदवेदान्तपारगः । कात्यायनीसुतो ब्रह्मपूजितो विघ्ननाशनः

गणपत्याचा वर देणारा, मायायुक्त, वेद आणि वेदांताचा जाणणारा, कात्यायनीचा पुत्र, ब्रह्मदेवाने पूजिलेला आणि विघ्नांचा नाश करणारा.

संसारभयविध्वंसी महोरस्को महीधरः । विघ्नान्तको महाग्रीवो भृशं मोदकमोदितः

संसाराच्या भीतीचा नाश करणारा, रुंद छातीचा, पृथ्वीला धारण करणारा, विघ्नांचा अंत करणारा, मोठ्या गळ्याचा आणि मोदकामुळे अत्यंत आनंदी होणारा.

वाराणसीप्रियो मानी गहन आखुवाहनः । गुहाश्रयो विष्णुपदीतनयः स्थानदो ध्रुवः

जो वाराणसीला आवडणारा आहे, मनाने मोठा आणि खोल आहे, उंदीरावर बसणारा आहे, गुहेत राहणारा आहे, विष्णुपदीच्या कन्येचा मुलगा आहे, स्थान देणारा आणि कायम राहणारा आहे.

परर्द्धिस्तुष्टो विमलो मौलिमान् वल्लभाप्रियः । चतुर्दशीप्रियो मान्यो व्यवसायो मदान्वितः

जो अत्यंत समृद्ध आहे, संतुष्ट आहे, निर्मळ आहे, मुकुटधारी आहे, वल्लभेला प्रिय आहे, चतुर्दशीला आवडणारा आहे, मान्य आहे, ठाम आहे आणि उत्साहाने भरलेला आहे.

अचिन्त्यः सिंहयुगलनिविष्टो बालरूपधृत् । धीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो महाबलसमन्वितः

जो समजण्यापलीकडे आहे, दोन सिंहांमध्ये बसलेला आहे, बालरूप धारण करणारा आहे, धीर आहे, शक्तिमानांमध्ये श्रेष्ठ आहे आणि मोठ्या बळाने युक्त आहे.

सर्वात्मा हितकृद्वैद्यो महाकुक्षिर्महामतिः । करणं मृत्युहारी च पापसङ्घनिवर्तकः

जो सर्वांचा आत्मा आहे, हित करणारा आहे, वैद्य आहे, मोठ्या पोटाचा आहे, मोठ्या बुध्दीचा आहे, साधन आहे, मृत्यू दूर करणारा आहे आणि पापांच्या समूहाचा नाश करणारा आहे.

उद्भिद्वज्री महादैत्यसूदनो दीनरक्षकः । भूतचारी प्रेतचारी बुद्धिरूपो मनोमयः

जो वज्र धारण करणारा आहे, जो मोठ्या राक्षसांचा संहार करणारा आहे, जो दुःखी लोकांचा रक्षण करणारा आहे; जो भुते आणि प्रेतांमध्ये संचार करणारा आहे, ज्याचे रूप बुद्धी आहे, जो मनाने बनलेला आहे.

अहङ्कारवपुः साङ्ख्यपुरुषस्त्रिगुणात्मकः । तन्मात्ररूपो भूतात्मा इन्द्रियात्मा वशीकरः

ज्याचे शरीर अहंकाराचे आहे, जो सांख्यशास्त्रातील पुरुष आहे, ज्याचे स्वरूप तीन गुणांनी बनलेले आहे; जो सूक्ष्म तत्त्वांचे रूप आहे, जो सर्व जीवांचा आत्मा आहे, जो इंद्रियांचा आधार आहे, आणि जो सर्वांना वश करणारा आहे.

मलत्रयबहिर्भूतो ह्यवस्थात्रयवर्जितः । नीरूपो बहुरूपश्च किन्नरो नागविक्रमः

जो तीन प्रकारच्या मलांपासून मुक्त आहे, जो तीन अवस्थांपासून परे आहे; ज्याला रूप नाही पण अनेक रूपे आहेत, जो किंनर आहे, आणि ज्याच्याकडे नागासारखी ताकद आहे.

एकदन्तो महावेगः सेनानी त्रिदशाधिपः । विश्वकर्ता विश्वबीजं ७०० श्रीः सम्पदह्रीर्धृतिर्मतिः

जो एकदंत आहे, जो अतिशय वेगवान आहे, जो सेनापती आहे, जो देवांचा अधिपती आहे; जो विश्वाचा कर्ता आहे, जो विश्वाचे बीज आहे, जो सातशे आहे, जो श्रीमंती आहे, जो संपत्ती दूर करणारा आहे, जो स्थिरता आणि बुद्धी देणारा आहे.

सर्वशोषकरो वायुः सूक्ष्मरूपः सुनिश्चलः । संहर्ता सृष्टिकर्ता च स्थितिकर्ता लयाश्रितः

तो सर्व काही वाळवणारा, वाऱ्यासारखा, सूक्ष्म स्वरूपाचा आणि पूर्णपणे स्थिर आहे. तोच संहार करणारा, सृष्टी घडवणारा, स्थिती राखणारा आणि संहारातही टिकून राहणारा आहे.

सामान्यरूपः सामास्योऽथर्वशीर्षा यजुर्भुजः । ऋगीक्षणः काव्यकर्ता शिक्षाकारी निरुक्तवित्

त्याचे रूप सर्वत्र आहे, त्याचे मुख सर्व दिशांना आहे, अथर्वशीर्ष त्याचे मस्तक, यजुर्वेद त्याचे हात, ऋग्वेद त्याच्या डोळ्यांत आहे. तोच काव्य रचणारा, शिक्षण देणारा आणि शब्दांचा अर्थ जाणणारा आहे.

शेषरूपधरो मुख्यः शब्दब्रह्मस्वरूपभाक् । विचारवाञ्शङ्खधारी सत्यव्रतपरायणः

तो शेषाचे रूप धारण करणारा, सर्वांत श्रेष्ठ, शब्दब्रह्माचे मूर्तिमंत रूप, विवेकाने युक्त, शंख धारण करणारा आणि सत्यव्रताला समर्पित आहे.

महातपा घोरतपाः सर्वदो भीमविक्रमः । सर्वसम्पत्करो व्यापी मेघगम्भीरनादभृत्

तो महान तपस्वी, भीषण तप करणारा, सर्व काही देणारा, भयंकर पराक्रमी, सर्व संपत्ती देणारा, सर्वत्र व्यापणारा आणि मेघासारख्या गंभीर आवाजाचा आहे.

समृद्धो भूतिदो भोगी वेशी शङ्करवत्सलः । शम्भुभक्तिरतो मोक्षदाता भवदवानलः

तो समृद्ध आहे, सर्व सृष्टीला देणारा, सुखाचा उपभोग घेणारा, सुंदर वस्त्रांनी सजलेला, शंकरावर प्रेम करणारा, शंभूच्या भक्तीत रमणारा, मुक्ती देणारा आणि संसाररूपी वनाला जाळणारा अग्नी आहे.

सत्यस्तपा ध्येयमूर्तिः कर्ममूर्तिर्महांस्तथा । समष्टिव्यष्टिरूपश्च पञ्चकोशपराङ्मुखः

तो सत्यस्वरूप आहे, तपस्वी आहे, ध्यान करण्यास योग्य असा मूर्तिरूप आहे, कर्माचा मूर्तिमंत अवतार आहे, अत्यंत महान आहे; तो सर्वांचा आणि प्रत्येकाचा रूप आहे, आणि पाच आवरणांपासून दूर आहे.

तेजोनिधिर्जगन्मूर्तिश्चराचरवपुर्धरः । प्राणदो ज्ञानमूर्तिश्च नादमूर्तियुतोऽक्षरः

तो तेजाचा खजिना आहे, जगाचा मूर्तिमंत स्वरूप आहे, जड आणि जंगम रूपे धारण करणारा आहे, प्राण देणारा आहे, ज्ञानाचा मूर्तिमंत अवतार आहे, नादरूपाशी एकरूप झालेला आहे आणि अविनाशी आहे.

भूताद्यस्तैजसो भावो निष्कलश्चैव निर्मलः । कूटस्थश्चेतनो रुद्रः क्षेत्रवित् पुरुषो बुधः

तो पंचमहाभूतांचा आद्य आहे, तेजस्वी स्वभावाचा आहे, अविभाज्य आहे, निर्मळ आहे, अचल स्वरूपात स्थित आहे, चेतन आहे, रुद्र आहे, क्षेत्राचा जाणणारा आहे, पुरुष आहे आणि ज्ञानी आहे.

अनाधारोऽप्यनाकारो धाता च विश्वतोमुखः । अप्रतर्क्यवपुः स्कन्दानुजो भानुर्महाप्रभः

जरी त्याला आधार नाही, तरी तो सर्वांचा आधार आहे. त्याला रूप नाही, तरी तो सृष्टीकर्ता आहे आणि सर्वदिशांनी पाहतो. त्याचं रूप बुद्धीला न समजणारं आहे. तो स्कंदाचा लहान भाऊ आहे, सूर्यासारखा तेजस्वी आणि प्रचंड प्रकाशमान आहे.