श्रीगणेशसहस्रनामस्तोत्रम्

ऋभुवेष्टोऽरिमर्दी च रोहिणीमोहनोऽमृतम् । मृगराजो मृगशिरा माधवो मधुरध्वनिः

ऋभूंच्या पूजेला पात्र, शत्रूंचा नाश करणारा, रोहिणीला मोहवणारा, अमर, हरिणांचा राजा, हरिणासारखा डोके असलेला, वसंत ऋतूचा, मधुर आवाज असलेला.

आर्द्राननो महाबुद्धिर्महोरगविभूषणः । भ्रूक्षेपदत्तविभवो भ्रूकरालः पुनर्मयः

ओलसर चेहरा असलेला, मोठ्या बुद्धीचा, मोठ्या नागांनी सुशोभित, भुवया हलवल्यावर संपत्ती देणारा, रागीट भुवया असलेला, नेहमीच निर्माण करणारा.

पुनर्देवः पुनर्जेता पुनर्जीवः पुनर्वसुः । तित्तिरिस्तिमिकेतुश्च तिमिचारकघातनः

जो पुन्हा देव होतो, पुन्हा विजेता होतो, पुन्हा जिवंत होतो, पुन्हा धन मिळवतो; जो तित्तिरी पक्षासारखा आहे, अंधाराचा ध्वज आहे आणि अंधारात वावरणाऱ्यांचा नाश करणारा आहे.

तिष्यस्तुलाधरो जम्भ्यो विश्लेषोऽश्लेष एणराट् । मानदो माधवो माघो वाचालो मघवोपमः

जो तिष्य आहे, तुला घेऊन जाणारा आहे, गर्वावर विजय मिळवणारा आहे, वेगळेपणा आणि आसक्ती न ठेवणारा आहे, काळवीटांचा स्वामी आहे; जो मान देणारा आहे, माधवाशी संबंधित आहे, माघ महिन्यातील आहे, बोलण्यात कुशल आहे आणि इंद्रासारखा आहे.

मेध्यो मघाप्रियो मेघो महामुण्डो महाभुजः । पूर्वफाल्गुनिकः स्फीतः फल्गुरुत्तरफाल्गुनः

जो शुद्ध आहे, मघा नक्षत्राला प्रिय आहे, मेघासारखा आहे, मोठ्या डोक्याचा आहे, बलवान हातांचा आहे; जो पूर्वा फाल्गुनीशी जोडलेला आहे, समृद्ध आहे, सडपातळ आहे आणि उत्तर फाल्गुनीशी संबंधित आहे.

फेनिलो ब्रह्मदो ब्रह्मा सप्ततन्तुसमाश्रयः । घोणाहस्तश्चतुर्हस्तो हस्तिवक्त्रो हलायुधः

जो फेसाळलेला आहे, ब्रह्मज्ञान देणारा आहे, ब्रह्मा स्वतः आहे, सात सूत्रांचा आधार आहे; ज्याचा हात सोंडेप्रमाणे आहे, चार हात आहेत, हत्तीच्या मुखाचा आहे आणि नांगर शस्त्र म्हणून धारण करणारा आहे.

चित्राम्बरो ५०० ऽर्चितपदः स्वादितः स्वातिविग्रहः । विशाखः शिखिसेव्यश्च शिखिध्वजसहोदरः

तो रंगीबेरंगी वस्त्रांनी सजलेला आहे, त्याच्या पायांची भक्ती केली जाते, तो स्वतःमध्ये तृप्त आहे, त्याचे रूप अत्यंत विशाल आहे. तो विशाखा आहे, त्याची सेवा मोर करतो आणि ज्याच्या ध्वजावर मोर आहे त्या कार्तिकेयाचा तो भाऊ आहे.

अणुरेणुः कलास्फारोऽनूरू रेणुसुतो नरः । अनुराधाप्रियो राध्यः श्रीमाञ्छुक्लः शुचिस्मितः

तो अगदी लहान कणासारखा सूक्ष्म आहे, त्याच्यात असंख्य शक्ती आहेत, तो अगदी लहान आहे, धुळीचा पुत्र आहे, तो पुरुष आहे. तो अनुराधेला प्रिय आहे, पूजेला योग्य आहे, श्रीमंत आहे, उजळ आहे आणि त्याचे हास्य निर्मळ आहे.

ज्येष्ठः श्रेष्ठार्चितपदो मूलं त्रिजगतो गुरुः । शुचिः पूर्वस्तथाषाढश्चोत्तराषाढ ईश्वरः

तो ज्येष्ठ आहे, श्रेष्ठ लोक त्याच्या पायांची पूजा करतात, तो तीनही जगाचा आधार आहे, तो गुरु आहे. तो पवित्र आहे, पूर्वाषाढा आणि उत्तराषाढा यांच्याशी संबंधित आहे आणि तोच सर्वांचा स्वामी आहे.

श्रव्योऽभिजिदनन्तात्मा श्रवो वेपितदानवः । श्रावणः श्रवणः श्रोता धनी धन्यो धनिष्ठकः

तो ऐकण्यास योग्य आहे, नेहमी जिंकणारा आहे, त्याचे स्वरूप अनंत आहे, त्याची कीर्ती सर्वत्र आहे, त्याने दैत्यांना घाबरवले आहे. तो श्रावणाशी संबंधित आहे, कान आहे, ऐकणारा आहे, तो धनवान आहे, भाग्यवान आहे आणि धनिष्ठेशी जोडलेला आहे.

शातातपः शातकुम्भः शतञ्ज्योतिः शतम्भिषक् । पूर्वाभाद्रपदो भद्रश्चोत्तराभाद्रपादितः

तो ताप दूर करणारा आहे, सोन्यासारखा तेजस्वी आहे, शंभर किरणांनी उजळणारा आहे, शंभरांना आरोग्य देणारा आहे. तो पूर्वाभाद्रपदाचा अधिपती आहे, शुभ आहे आणि उत्तराभाद्रपदाचा स्वामी आहे.

रेणुकातनयो रामो रेवतीरमणो रमी । अश्वियुक् कार्तिकेयेष्टो मार्गशीर्षो मृगोत्तमः

तो रेणुकेचा मुलगा आहे, राम आहे, रेवतीचा प्रियकर आहे, आनंद देणारा आहे. घोड्यांनी युक्त आहे, कार्तिकेयाने पूजिला गेलेला आहे, मार्गशीर्षाचा अधिपती आहे आणि हरिणांमध्ये श्रेष्ठ आहे.

पुष्यशौर्यः फाल्गुनात्मा वसन्तश्चित्रको मधुः । राज्यदोऽभिजिदात्मीयस्तारेशस्तारकद्युतिः

तो पुष्याचा वीर आहे, फाल्गुनाचा आत्मा आहे, वसंत ऋतू आहे, चित्राने शोभलेला आहे, मधासारखा गोड आहे. तो राज्य देणारा आहे, अभिजितचा स्वरूप आहे, तारांचा स्वामी आहे आणि तारांप्रमाणे तेजस्वी आहे.

प्रतीतः प्रोज्झितः प्रीतः परमः पारमो हितः । परहा पञ्चभूः पञ्चवायुः पूज्यः परं महः

तो प्रसिद्ध आहे, शुद्ध आहे, सर्वांना प्रिय आहे, सर्वश्रेष्ठ आहे, अत्युच्च आहे, हित करणारा आहे. तो दुसऱ्यांचा नाश करणारा आहे, पाच महाभूतांचा बनलेला आहे, पाच प्रकारच्या वायूंचा आहे, पूजनीय आहे आणि परम तेज आहे.

पुराणागमविद् योग्यो महिषो रासभोऽग्रगः । ग्राहो मेषो वृषो मन्दो मन्मथो मिथुनार्चितः

तो प्राचीन ग्रंथ आणि आगम जाणणारा आहे, महिषासारखा, गाढवासारखा, पुढे जाणारा, ग्राहासारखा, मेंढ्यासारखा, वृषभासारखा, शांत, कामदेवासारखा, आणि जोडप्यांनी पूजिला जाणारा आहे.

कल्कभृत् कटको दीनो मर्कटः कर्कटो घृणी । कुक्कुटो वनजो हंसः परहंसः शृगालकः

तो कल्कि धारण करणारा, कडा घालणारा, दुःखी, माकडासारखा, कोळंब्यासारखा, दयाळू, कोंबड्यासारखा, जंगलात जन्मलेला, हंस, परमहंस, आणि कोल्ह्यासारखा आहे.

सिंहः सिंहासनो मूषो मोह्यो मूषकवाहनः ६०० । पुत्रदो नरकत्राता कन्याप्रीतः कुलोद्वहः

तो सिंह आहे, सिंहासनावर बसलेला आहे, उंदीर आहे, मोह करणारा आहे, उंदीरावर बसणारा आहे, पुत्र देणारा आहे, नरकातून वाचवणारा आहे, कन्यांना प्रिय आहे, आणि कुटुंबाचा मान वाढवणारा आहे.

अतुल्यरूपो बलदस्तुलाभृत् तुल्यसाक्षिकः । अलिचापधरो धन्वी कच्छपो मकरो मणिः

त्याची रूपे कुणाशीही तुलना करता येणार नाहीत, तो बळ देणारा आहे, तुळा धारण करणारा आहे, न्यायी साक्षीदार आहे, न ताणलेला धनुष्य घेणारा आहे, धनुर्धारी आहे, कासव आहे, मकर आहे, आणि तो रत्न आहे.

स्थिरः प्रभुर्महाकर्मी महाभोगी महायशाः । वसुमूर्तिधरो व्यग्रोऽसुरहारी यमान्तकः

स्थिर, सर्वश्रेष्ठ, मोठी कृत्ये करणारा, मोठ्या सुखांचा उपभोग घेणारा, मोठ्या कीर्तीचा, संपत्तीचे मूर्तिमंत रूप धारण करणारा, अतिशय चपळ, असुरांचा संहार करणारा आणि यमाचा पराभव करणारा.

देवाग्रणीर्गणाध्यक्षो ह्यम्बुजालो महामतिः । अङ्गदी कुण्डली भक्तिप्रियो भक्तविवर्धनः

देवतांमध्ये अग्रगण्य, गणांचा प्रमुख, कमळासारख्या डोळ्यांचा, उत्तम बुद्धीचा, हातात कड्या घालणारा, कानात कुंडले घालणारा, भक्तीला आवडणारा आणि भक्ती वाढवणारा.

गाणपत्यप्रदो मायी वेदवेदान्तपारगः । कात्यायनीसुतो ब्रह्मपूजितो विघ्ननाशनः

गणपत्याचा वर देणारा, मायायुक्त, वेद आणि वेदांताचा जाणणारा, कात्यायनीचा पुत्र, ब्रह्मदेवाने पूजिलेला आणि विघ्नांचा नाश करणारा.

संसारभयविध्वंसी महोरस्को महीधरः । विघ्नान्तको महाग्रीवो भृशं मोदकमोदितः

संसाराच्या भीतीचा नाश करणारा, रुंद छातीचा, पृथ्वीला धारण करणारा, विघ्नांचा अंत करणारा, मोठ्या गळ्याचा आणि मोदकामुळे अत्यंत आनंदी होणारा.

वाराणसीप्रियो मानी गहन आखुवाहनः । गुहाश्रयो विष्णुपदीतनयः स्थानदो ध्रुवः

जो वाराणसीला आवडणारा आहे, मनाने मोठा आणि खोल आहे, उंदीरावर बसणारा आहे, गुहेत राहणारा आहे, विष्णुपदीच्या कन्येचा मुलगा आहे, स्थान देणारा आणि कायम राहणारा आहे.

परर्द्धिस्तुष्टो विमलो मौलिमान् वल्लभाप्रियः । चतुर्दशीप्रियो मान्यो व्यवसायो मदान्वितः

जो अत्यंत समृद्ध आहे, संतुष्ट आहे, निर्मळ आहे, मुकुटधारी आहे, वल्लभेला प्रिय आहे, चतुर्दशीला आवडणारा आहे, मान्य आहे, ठाम आहे आणि उत्साहाने भरलेला आहे.

अचिन्त्यः सिंहयुगलनिविष्टो बालरूपधृत् । धीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो महाबलसमन्वितः

जो समजण्यापलीकडे आहे, दोन सिंहांमध्ये बसलेला आहे, बालरूप धारण करणारा आहे, धीर आहे, शक्तिमानांमध्ये श्रेष्ठ आहे आणि मोठ्या बळाने युक्त आहे.

सर्वात्मा हितकृद्वैद्यो महाकुक्षिर्महामतिः । करणं मृत्युहारी च पापसङ्घनिवर्तकः

जो सर्वांचा आत्मा आहे, हित करणारा आहे, वैद्य आहे, मोठ्या पोटाचा आहे, मोठ्या बुध्दीचा आहे, साधन आहे, मृत्यू दूर करणारा आहे आणि पापांच्या समूहाचा नाश करणारा आहे.

उद्भिद्वज्री महादैत्यसूदनो दीनरक्षकः । भूतचारी प्रेतचारी बुद्धिरूपो मनोमयः

जो वज्र धारण करणारा आहे, जो मोठ्या राक्षसांचा संहार करणारा आहे, जो दुःखी लोकांचा रक्षण करणारा आहे; जो भुते आणि प्रेतांमध्ये संचार करणारा आहे, ज्याचे रूप बुद्धी आहे, जो मनाने बनलेला आहे.

अहङ्कारवपुः साङ्ख्यपुरुषस्त्रिगुणात्मकः । तन्मात्ररूपो भूतात्मा इन्द्रियात्मा वशीकरः

ज्याचे शरीर अहंकाराचे आहे, जो सांख्यशास्त्रातील पुरुष आहे, ज्याचे स्वरूप तीन गुणांनी बनलेले आहे; जो सूक्ष्म तत्त्वांचे रूप आहे, जो सर्व जीवांचा आत्मा आहे, जो इंद्रियांचा आधार आहे, आणि जो सर्वांना वश करणारा आहे.

मलत्रयबहिर्भूतो ह्यवस्थात्रयवर्जितः । नीरूपो बहुरूपश्च किन्नरो नागविक्रमः

जो तीन प्रकारच्या मलांपासून मुक्त आहे, जो तीन अवस्थांपासून परे आहे; ज्याला रूप नाही पण अनेक रूपे आहेत, जो किंनर आहे, आणि ज्याच्याकडे नागासारखी ताकद आहे.