श्रीगणेशसहस्रनामस्तोत्रम्

दयामयहृदम्भोजधृतत्रैलोक्यमण्डलः । धनदादिमहायक्षसंसेवितपदाम्बुजः

त्याच्या दयाळू हृदयातील कमळात तो त्रैलोक्याला धरून ठेवतो; कुबेरासारख्या मोठ्या यक्षांनी त्याचे पाय कमळ नेहमी सेविले जातात.

नमिताशेषदेवौघकिरीटमणिरञ्जितः । परवर्गापवर्गादिमार्गच्छेदनदक्षकः

सर्व देवांनी वाकून घातलेल्या मुकुटातील रत्नांनी तो शोभून दिसतो; वर आणि अधः मार्ग छाटण्यात तो कुशल आहे.

फणिचक्रसमाक्रान्तगलमण्डलमण्डितः । बद्धभ्रूयुगभीमोग्रसन्तर्जितसुरासुरः

फणांचा मंडळ गळ्यात घातलेला, त्याने आपली भुवई जुळवून भीषणपणे देवांना आणि दानवांना घाबरवले आहे.

भवानीहृदयानन्दवर्धनैकनिशाकरः । मदिराकलशस्फीतकरालैककराम्बुजः

भवानीच्या हृदयातील आनंद वाढवणारा तो एकमेव चंद्र आहे; त्याचा एक हात मद्याने भरलेल्या कलशासारखा फुललेला आहे.

यज्ञान्तरायसङ्घातघातसज्जीकृतायुधः । रत्नाकरसुताकान्तकान्तिकीर्तिविवर्धनः

यज्ञातील अडथळ्यांचे समूह नष्ट करण्यासाठी तो नेहमीच सज्ज आहे; समुद्रकन्येचा प्रियकर असलेल्या त्याची तेज आणि कीर्ती वाढवतो.

लम्बोदरमहाभीमवपुर्दीनीकृतासुरः । वरुणादिदिगीशानरचितार्चनचर्चितः

मोठे आणि भयंकर शरीर, मोठे पोट असलेला तो दानवांना लहान करून टाकतो; वरुण आणि इतर दिशांचे अधिपती त्याची भक्तीपूर्वक पूजा करतात.

शङ्करैकप्रियप्रेमनयनानन्दवर्धनः । षोडशस्वरितालापगीतगानविचक्षणः

शंकरांच्या एकट्या आवडीच्या प्रेमळ नजरेने आनंद वाढवणारा, सोळा स्वर आणि तालांमध्ये गाणं गाण्यात कुशल असणारा.

समस्तदुर्गतिसरिन्नाथोत्तारणकोडुपः । हरादिब्रह्मवैकुण्ठब्रह्मगीतादिपाठकः

सर्व दुर्दैवाच्या प्रवाहातून सर्वांना तारून नेणारा बलाढ्य होडीसारखा, हरासह ब्रह्मा, वैकुंठ यांच्यापासून सुरू होणारी स्तोत्रं पठण करणारा.

क्षमापूरितहृत्पद्मसंरक्षितचराचरः । ताराङ्कमन्त्रवर्णैकविग्रहोज्ज्वलविग्रहः

क्षमेने भरलेल्या हृदयकमळाचा, सर्व चराचरांचे रक्षण करणारा, तारामंत्राच्या अक्षरांनीच बनलेला तेजस्वी रूप असणारा.

अकारादिक्षकारान्तविद्याभूषितविग्रहः । ॐ श्रीं विनायको ॐ ह्रीं विघ्नाध्यक्षो गणाधिपः

अकारापासून क्षकारापर्यंतच्या विद्या ज्यांनी अंगीकारल्या आहेत, ॐ श्रीं विनायक, ॐ ह्रीं विघ्नांचे अधिपती, गणांचे स्वामी.

हेरम्बो मोदकाहारो वक्त्रतुण्डो विधिस्मृतः । वेदान्तगीतो विद्यार्थी शुद्धमन्त्रः षडक्षरः

तो हरंब आहे, मोदकांचा आस्वाद घेणारा, वाकडा सोंड असलेला, वेदांमध्ये 'विधिस्मृत' म्हणून ओळखला जाणारा; वेदांतात ज्याचे गाणे होते, ज्ञानाची इच्छा असलेला, शुद्ध मंत्र असलेला आणि सहा अक्षरी म्हणून प्रसिद्ध आहे.

गणेशो वरदो देवो द्वादशाक्षरमन्त्रितः । सप्तकोटिमहामन्त्रमन्त्रिताशेषविग्रहः

तो गणेश आहे, वर देणारा देव, बारा अक्षरी मंत्राने पवित्र झालेला; ज्याच्या संपूर्ण देहात सत्तर कोटी महा मंत्रांचा प्रभाव आहे.

गाङ्गेयो गणसेव्यश्च ॐ श्रीं द्वैमातुरः शिवः । ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं ग्लौं गं देवो महागणपतिः प्रभुः १०००

तो गंगेचा पुत्र आहे, गणांच्या सेवेला पात्र आहे; 'ॐ', 'श्रीं', 'द्वैमातुर', 'शिव' हे त्याची नावे; 'ॐ', 'ह्रीं', 'श्रीं', 'क्लीं', 'ग्लौं', 'गं' हे मंत्र त्याच्यासाठी आहेत; तो देव, महागणपती आणि सर्वांचा प्रभू आहे.

सहस्रनाममाहात्म्यम् \- इदं नाम्नां सहस्रं ते महागणपतेः स्मृतम् । गुह्यं गोप्यतमं गुप्तं सर्वतन्त्रेषु गोपितम्

ही महागणपतीची हजार नावे, जी स्मरणात ठेवली जातात, अत्यंत गुप्त, सर्वांत लपवलेली आणि सर्व तंत्रांमध्ये जपून ठेवलेली आहेत.

सर्वमन्त्रनिधिं दिव्यं सर्वविघ्नविनाशनम् । ग्रहतारामयं राशिवर्णपङ्क्तिसमन्वितम्

सर्व मंत्रांचा दिव्य खजिना, सर्व अडथळे दूर करणारा, ग्रह-ताऱ्यांच्या प्रभावांनी युक्त, राशींच्या रंगांनी सजलेला असा हा परमेश्वर आहे.

सर्वविद्यामयं ब्रह्मसाधनं साधकप्रियम् । गणेशस्य च सर्वस्वं रहस्यं त्रिदिवौकसाम्

सर्व विद्यांनी भरलेला, ब्रह्म साक्षात्काराचा मार्ग, साधकांना प्रिय, गणेशाचं संपूर्ण सार, आणि स्वर्गवासीयांसाठी गुपित असं हे तत्त्व आहे.

यथेष्टफलदं लोके मनोरथप्रपूरणम् । अष्टसिद्धिमयं साध्यं साधकानां जयप्रदम्

या जगात इच्छित फळ देणारं, मनोकामना पूर्ण करणारं, अष्टसिद्धींनी युक्त, साध्य आणि साधकांना विजय देणारं असं हे तत्त्व आहे.

विनार्चनं विना होमं विना न्यासं विना जपम् । अणिमाद्यष्टसिद्धीनां साधनं स्मृतिमात्रतः

पूजा, होम, न्यास किंवा जप न करता, केवळ स्मरण केल्यानेच अणिमा इत्यादी अष्टसिद्धी साधता येतात.

चतुर्थ्यामर्धरात्रे तु पठेन्मन्त्री चतुष्पथे । लिखेद्भूर्जे रवौ देवि पुण्यं नाम्नां सहस्रकम्

चतुर्थीच्या रात्रीच्या मध्यभागी, एखाद्या चौकात बसून साधकाने हे नावसहस्र पठण करावे. मग, देवी, दिवसा सूर्यप्रकाशात भुर्जाच्या पानावर ही पवित्र नावे लिहावीत.

धारयेत्तु चतुर्दश्यां मध्याह्ने मूर्ध्नि वा भुजे । योषिद्वामकरे बद्ध्वा पुरुषो दक्षिणे भुजे

चतुर्दशीच्या दिवशी, दुपारी, ही नावे डोक्यावर किंवा हातावर धारण करावी. स्त्रीने डाव्या हातावर बांधावी, पुरुषाने उजव्या हातावर बांधावी.

स्तम्भयेदपि ब्रह्माणं मोहयेदपि शङ्करम् । वशयेदपि त्रैलोक्यं मारयेदखिलान् रिपून्

याने ब्रह्मदेवालाही स्थिर करता येते, शंकरालाही मोहात पाडता येते, तिन्ही लोकांना वश करता येते आणि सर्व शत्रूंना नष्ट करता येते.

उच्चाटयेच्च गीर्वाणान् शमयेच्च धनञ्जयम् । वन्ध्या पुत्रांल्लभेच्छीघ्रं निर्धनो धनमाप्नुयात्

याने देवतांनाही दूर करता येते, धनंजयालाही शांत करता येते; जी स्त्री अपत्यहीन आहे तिला लवकरच मुले होतात आणि गरीबाला धन प्राप्त होते.

त्रिवारं यः पठेद्रात्रौ गणेशस्य पुरः शिवे । नग्नः शक्तियुतो देवि भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान्

देवी, जो कोणी रात्री गणेश आणि शिव यांच्या समोर, नग्न अवस्थेत शक्तीसोबत एकरूप होऊन, आपल्या इच्छेनुसार सर्व भोग उपभोगून, हे तीनदा पठण करतो,

प्रत्यक्षं वरदं पश्येद्गणेशं साधकोत्तमः । य एनं पठते नाम्नां सहस्रं भक्तिपूर्वकम्

तो श्रेष्ठ साधक जो भक्तीपूर्वक गणेशाची ही हजार नावे म्हणतो, त्याला वर देणारा गणेश प्रत्यक्ष दिसतो.

तस्य वित्तादिविभवो दारायुस्सम्पदः सदा । रणे राजभये द्यूते पठेन्नाम्नां सहस्रकम्

त्याच्याकडे नेहमी धन, संपत्ती, पत्नी, दीर्घायुष्य आणि ऐश्वर्य असते; युद्धात, राजाचा धाक वाटला की किंवा जुगारात, त्याने ही हजार नावे म्हणावीत.

सर्वत्र जयमाप्नोति गणेशस्य प्रसादतः । इतीदं पुण्यसर्वस्वं मन्त्रनामसहस्रकम्

गणेशाच्या कृपेने तो सर्वत्र विजय मिळवतो; म्हणून हे हजार नावांचे मंत्र म्हणजे सर्व पुण्याचे सार आहे.