श्रीगणेशसहस्रनामस्तोत्रम्

अचिन्त्योऽचिन्त्यरूपश्च चन्दनाकुलमुण्डकः । लिपितो लोहितो लुप्तो १०० लोहिताक्षो विलोभकः

तो कल्पनाही करता येणार नाही असा आहे; ज्याचे रूप कोणाच्याही कल्पनेपलीकडचे आहे; ज्याच्या डोक्यावर चंदनाचा सुगंध दरवळतो; अंगाला उटण लावलेला; लाल रंगाचा; अदृश्य राहणारा; लाल डोळ्यांचा; सर्वांना मोहात पाडणारा.

लुब्धाशयो लोभरतो लाभदोऽलङ्घ्यगात्रकः । सुन्दरः सुन्दरीपुत्रः समस्तासुरघातनः

ज्याच्या मनात लोभ आहे; ज्याला मिळवण्यात आनंद मिळतो; लाभ देणारा; ज्याचे अंग कुणीही जिंकू शकत नाही; सुंदर; सुंदर मातेचा पुत्र; सर्व असुरांचा नाश करणारा.

नूपुराढ्यो विभवदो नरो नारायणो रविः । विचारी वान्तदो वाग्मी वितर्की विजयेश्वरः

त्यांच्या पायात नूपुर आहेत, ते संपत्ती देणारे आहेत, खरे पुरुषार्थी आहेत, सर्वांचा आधार आहेत, सूर्यासारखे तेजस्वी आहेत. ते विचारशील आहेत, दोष दूर करणारे आहेत, बोलण्यात कुशल आहेत, नीट विचार करणारे आहेत आणि विजयाचे स्वामी आहेत.

सुप्तो बुद्धः सदारूपः सुखदः सुखसेवितः । विकर्तनो वियच्चारी विनटो नर्तको नटः

ते कधी झोपेत असतात, कधी जागृत असतात, नेहमी आपल्या मूळ स्वरूपात असतात, आनंद देणारे आहेत, आनंदाने सेविले जातात. ते कधी कधी छाटणारे, आकाशात संचार करणारे, अदृश्य होणारे, नृत्य करणारे आणि अभिनय करणारे आहेत.

नाट्यो नाट्यप्रियो नादोऽनन्तोऽनन्तगुणात्मकः । विश्वभूर्विश्वघाती च विनतास्यो विनर्तकः

ते नर्तक आहेत, नृत्याला आवडणारे आहेत, स्वतःच नाद आहेत, अनंत आहेत, अनंत गुणांनी युक्त आहेत. ते विश्वाचा आधार आहेत, विश्वाचा संहार करणारे आहेत, नम्र चेहरा असलेले आहेत आणि कुशल नर्तक आहेत.

करालः कामदः कान्तः कमनीयः कलाधरः । कारुण्यरूपः कुटिलः कुलाचारी कुलेश्वरः

ते भयंकर आहेत, इच्छा पूर्ण करणारे आहेत, सर्वांना प्रिय आहेत, मनमोहक आहेत, सर्व कलांचा धारण करणारे आहेत. ते दयाळू आहेत, कधी कधी वाकडे वागणारे आहेत, कुटुंबपरंपरा पाळणारे आहेत आणि कुलाचे स्वामी आहेत.

विकरालो गणश्रेष्ठः संहारो हारभूषणः । रुरु रम्यमुखो रक्तो रेवतीदयितो रसः

जो अत्यंत भयंकर आहे, गणांमध्ये श्रेष्ठ आहे, सर्वांचा संहार करणारा आहे, हारांनी सजलेला आहे; ज्याचा चेहरा रम्य आणि आकर्षक आहे, ज्याचा रंग लाल आहे, रेवतीला प्रिय आहे आणि जो सर्वांचा सार आहे.

महाकालो महादंष्ट्रो महोरगभयापहः । उन्मत्तरूपः कालाग्निरग्निसूर्येन्दुलोचनः

जो महाकाळ आहे, मोठ्या दातांचा आहे, महाभयकारी सर्पांचे भय दूर करणारा आहे; ज्याचे रूप वेडसर आहे, जो काळाग्निसारखा प्रखर आहे, आणि ज्याच्या डोळ्यांत अग्नी, सूर्य आणि चंद्र आहेत.

सितास्यः सितमाल्यश्च सितदन्तः सितांशुमान् । असितात्मा भैरवेशो भाग्यवान् भगवान् भगः

ज्याचे तोंड शुभ्र आहे, जो पांढऱ्या फुलांच्या माळा घालतो, ज्याचे दात पांढरे आहेत, जो पांढऱ्या किरणांनी उजळतो; ज्याचे अंतर काळसर आहे, जो भैरवांचा स्वामी आहे, भाग्यवान आहे, दिव्य आहे आणि संपत्ती देणारा आहे.

भर्गात्मजो भगावासो भगदो भगवर्धनः । शुभङ्करः शुचिः शान्तः श्रेष्यः श्रव्यः शचीपतिः

जो भर्गाचा पुत्र आहे, भाग्याचा वास आहे, भाग्य देणारा आहे, भाग्य वाढवणारा आहे; जो शुभता आणतो, शुद्ध आहे, शांत आहे, श्रेष्ठ आहे, ऐकण्यास योग्य आहे आणि शचीचा स्वामी आहे.

वेदाद्यो वेदकर्ता च वेदवेद्यः सनातनः । विद्याप्रदो वेदसारो वैदिको वेदपारगः

जो वेदांचा उगम आहे, वेदांचा कर्ता आहे, वेदांमधून ओळखता येणारा आहे, सनातन आहे, ज्ञान देणारा आहे, वेदांचा सार आहे, वेदधर्मी आहे आणि वेदांचा पार जाणारा आहे.

वेदध्वनिरतो वीरो वरो वेदागमार्थवित् । तत्त्वज्ञः सवर्गः साधुः सदयः सद् २०० असन्मयः

जो वेदांचा नाद ऐकण्यात आनंद मानतो, शूर आहे, श्रेष्ठ आहे, वेद आणि आगम यांचा अर्थ जाणणारा आहे, तत्त्वज्ञ आहे, स्वर्गाचा स्वामी आहे, सज्जन आहे, दयाळू आहे आणि सत्-असत् या दोन्हींचा स्वरूप आहे.

निरामयो निराकारो निर्भयो नित्यरूपभृत् । । निर्वैरो वैरिविध्वंसी मत्तवारणसन्निभः

जो रोगरहित आहे, निराकार आहे, निर्भय आहे, नित्यरूप धारण करणारा आहे, शत्रुत्व नसलेला आहे, शत्रूंचा नाश करणारा आहे आणि मदमस्त हत्तीप्रमाणे भासणारा आहे.

शिवङ्करः शिवसुतः शिवः सुखविवर्धनः । श्वैत्यः श्वेतः शतमुखो मुग्धो मोदकभोजनः

जो मंगल देणारा आहे, शंकराचा पुत्र आहे, शुभ आहे, आनंद वाढवणारा आहे, पवित्र आहे, शुभ्र आहे, शंभर मुखांचा आहे, मोहक आहे आणि मोदक खाणारा आहे.

देवदेवो दिनकरो धृतिमान् द्युतिमान् धवः । शुद्धात्मा शुद्धमतिमाञ्छुद्धदीप्तिः शुचिव्रतः

देवतांचा देव, प्रकाशाचा स्रोत, धीर, तेजस्वी, सर्वांचा स्वामी; ज्याचा आत्मा शुद्ध आहे, मन शुद्ध आहे, तेज शुद्ध आहे, आणि जो नेहमीच पवित्रतेला वाहिलेला आहे.

शरण्यः शौनकः शूरः शरदम्भोजधारकः । दारकः शिखिवाहेष्टः शीतः शङ्करवल्लभः

सर्वांचा आधार, ऋषींच्या पूजेचा, पराक्रमी, शरद ऋतूतील कमळे धारण करणारा; बालस्वभावाचा, मोरवाहिनीचा प्रिय, शीतल, आणि शंकराचा लाडका.

शङ्करो निर्भवो नित्यो लयकृल्लास्यतत्परः । निर्भयो लूतो लीलारसोल्लासी विलासी विभ्रमो भ्रमः

मंगलमूर्ती, जन्मरहित, शाश्वत, सृष्टीचा संहार करणारा, नृत्यात रमणारा; निर्भय, खेळकर, लीलेच्या आनंदात न्हालेला, मनमोहक, मोहाचा मूळ आणि मोहस्वरूप.

भ्रमणः शशभृत् सूर्यः शनिर्धरणिनन्दनः । बुद्धो विबुधसेव्यश्च बुधराजो बलन्धरः

संसारात भ्रमण करणारा, चंद्रधारी, सूर्य, शनि, पृथ्वीचा आनंद; जागृत, ज्ञानींच्या सेवेला पात्र, पृथ्वीचा राजा आणि बळाचा आधार.

जीवो जीवप्रदो जैत्रः स्तुत्यो नुत्यो नतिप्रियः । जनको जिनमार्गज्ञो जैनमार्गनिवर्तकः

तोच जीव आहे, तोच सर्वांना प्राण देणारा आहे, नेहमी विजयी राहणारा आहे, स्तुतीस पात्र आहे, सर्वांनी गौरवावा असा आहे, वंदन करणाऱ्यांना प्रिय आहे, सर्वांचा जनक आहे, जिनांचा मार्ग जाणणारा आहे आणि जैन मार्ग सोडणारा आहे.

गौरीसुतो गुरुरवो गौराङ्गो गजपूजितः । परं पदं परं धाम परमात्मा कविः कुजः

तो गौरीचा पुत्र आहे, गुरूसारखा गंभीर आवाज असलेला आहे, गोऱ्या अंगाचा आहे, हत्तींच्या पूजेला पात्र आहे, तोच सर्वोच्च स्थान, श्रेष्ठ धाम, परब्रह्म, कवी आणि मंगळ ग्रहाच्या प्रभावाखाली जन्मलेला आहे.

राहुर्दैत्यशिरश्छेदी केतुः कनककुण्डलः । ग्रहेन्द्रो ग्राहितो ग्राह्योऽग्रणीर्घुर्घुरनादितः

तो राहू आहे, दैत्यांचे शिर कापणारा आहे, केतू आहे, सोन्याच्या कुंडलांनी शोभलेला आहे, ग्रहांचा स्वामी आहे, पकडणारा आहे, पकडला जाणारा आहे, सर्वांत पुढे असणारा आहे आणि गडगडणाऱ्या आवाजांचा जनक आहे.

पर्जन्यः पीवरो पोत्री पीनवक्षाः परार्जितः । वनेचरो वनपतिर्वनवासः स्मरोपमः

तो पावसाच्या ढगासारखा आहे, स्थूल आहे, रक्षण करणारा आहे, भरदार छातीचा आहे, सर्वांत मोठा विजय मिळवणारा आहे, तो वनात राहणारा आहे, वनाचा स्वामी आहे, वनवासात रमणारा आहे आणि कामदेवासारखा मनमोहक आहे.

पुण्यं पूतः पवित्रं च परात्मा पूर्णविग्रहः । पूर्णेन्दुशकलाकारो मन्युः पूर्णमनोरथः

तो पुण्याचा मूळ आहे, शुद्ध आहे, पवित्र आहे, तो श्रेष्ठ आत्मा आहे, त्याचे रूप पूर्ण आहे. त्याचा चेहरा पूर्ण चंद्राच्या कलेसारखा तेजस्वी आहे. तो रागाचा स्वरूप आहे आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आहे.

युगात्मा योगभृत् यज्वा ३०० याज्ञिको यज्ञवत्सलः । योगभृद् यशस्वी यजमानेष्टो व्रजभृद् वज्रपञ्जरः

तो युगांचा आत्मा आहे, योग धारण करणारा आहे, यज्ञ करणारा आहे, यज्ञ जाणणारा आहे आणि यज्ञावर प्रेम करणारा आहे. तो योग वाढवतो, प्रसिद्ध आहे, यजमानांना प्रिय आहे, गायींचा पालनकर्ता आहे आणि त्याचे शरीर वज्रासारखे मजबूत आहे.

मणिभद्रो मणिमयो मान्यो मीनध्वजाश्रितः । मीनध्वजो मनोहारी योगिनां योगवर्धनः

तो मणिभद्र आहे, मण्यांनी बनलेला आहे, सन्माननीय आहे, मीनध्वजाच्या आश्रयाला आहे. तो मीनध्वज आहे, मन मोहून टाकणारा आहे आणि योगींना योग वाढवून देणारा आहे.

द्रष्टा स्रष्टा तपस्वी च विग्रही तापसप्रियः । तपोमयस्तपोमूर्तिस्तपनश्च तपोधनः

तो सर्व पाहणारा आहे, सर्व सृष्टी करणारा आहे, तपस्वी आहे, सर्व गोष्टींचा स्वामी आहे आणि तपस्वींना प्रिय आहे. तो तपाचा स्वरूप आहे, तपाचा मूर्तिमंत आहे, सूर्य आहे आणि तपाने समृद्ध आहे.

रुचको मोचको रुष्टस्तुष्टस्तोमरधारकः । दण्डी चण्डांशुरव्यक्तः कमण्डलुधरोऽनघः

तो तेजस्वी आहे, मुक्त करणारा आहे, कधी रागावणारा तर कधी प्रसन्न होणारा आहे, भाला आणि काठी घेणारा आहे, प्रखर तेज असलेला, सर्वत्र पसरलेला, कमंडलू धारण करणारा आणि निष्पाप आहे.

कामी कर्मरतः कालः कोलः क्रन्दितदिक्तटः । भ्रामको जातिपूज्यश्च जाड्यहा जडसूदनः

तो इच्छाशक्तीने भरलेला आहे, नेहमी कर्मात मग्न असतो, काळाचा स्वरूप आहे, वराह आहे, ज्याचा गर्जना सर्व दिशांना ऐकू येते, भ्रमण करणारा आहे, आपल्या वंशजांकडून पूजला जातो, जडत्व दूर करणारा आणि आळशीपणाचा नाश करणारा आहे.

जालन्धरो जगद्वासी हासकृधवनो हविः । हविष्मान् हव्यवाहाक्षो हाटको हाटकाङ्गदः

तो जलंधर आहे, जगात वास करणारा आहे, हास्य निर्माण करणारा आहे, अरण्यात राहणारा आहे, हवनाचा स्वरूप आहे, नेहमी हवनात सहभागी असणारा आहे, अग्नी ज्याच्या डोळ्यात आहे, सुवर्णासारखा तेजस्वी आहे आणि सोन्याच्या कड्या घातलेल्या आहेत.